Розніца паміж версіямі "Андора"

Jump to navigation Jump to search
2 853 байты дададзена ,  8 гадоў таму
др
афармленне
др (робат дадаў: lez:Андорра)
др (афармленне)
{{Дзяржава
{{Краіна1|
Назва |Беларуская назва =Княжаства Андора |
|Арыгінальная назва =Principat d'Andorra
НазваУРоднымСклоне = Андоры |
|Родны склон =Андоры
НазваНаДзяржаўнайМове = Principat d'Andorra |
|Сцяг =Flag of = Flag_of_AndorraAndorra.svg |
|Герб =Coat of arms of =Coat_of_arms_of_AndorraAndorra.svg |
|Замест герба =
НацыянальныДэвіз = Virtus Unita Fortior |
|Дэвіз =Virtvs Vnita Fortior<br />([[Лацінская мова|Латынь]]: Адзінства дае сілу)
Месцазнаходжанне = LocationAndorra.png |
|Назва гімна =El Gran Carlemany
АфіцыйнаяМова = [[Каталонская мова|Каталонская]] |
|Аўдыё =
Сталіца = [[Андора ла Велья]] |
|Форма праўлення =[[Канстытуцыйная манархія]] пад сумесным пратэктаратам Францыі і Урхельскага біскупа
НайбуйнейшыГорад = Андора ла Велья |
|Дзяржаўная рэлігія =
ТыпУраду = [[Княства]] |
|lat_dir = N|lat_deg = 42|lat_min = 33|lat_sec = 30
ПасадыКіраўнікоў = [[Кіраўнік ураду]] |
|lon_dir = E|lon_deg = 1|lon_min = 33|lon_sec = 19
ІмёныКіраўнікоў = |
Плошча |region = 468 |AD
|CoordScale =
МесцаУСвецеПаводлеПлошчы = 178-е |
|На карце =Location Andorra Europe.png
АдсотакВады = нязначны |
|На карце2 =
ГодАцэнкіНасельніцтва = 2003 |
|Мова =[[Каталанская мова|каталанская]]<ref name="constic">[http://www.andorramania.com/constit_gb.htm Канстытуцыя Андоры]{{ref-en}}</ref><ref name="CIA">{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/an.html|title=Андора на старонцы Цэнтральнага разведвальнага ўпраўлення ЗША|author=ЦРУ|description=Інфармацыя аб краіне ў [[Даведнік ЦРУ па краінах свету{{!}}Сусветнай кнізе фактаў]] [[Цэнтральнае разведвальнае ўпраўленне{{!}}ЦРУ]]|lang=en|accessdate=2012-01-08}}}}</ref><ref name="tury">{{cite web|url=http://www.tury.ru/resort/info.php?cid=3414|title=Апісанне Андоры-ла-Велья на сайце турыстычнай сістэмы Туры.ру|description=Падрабязная інфармацыя пра сталіцу Андоры|accessdate=2012-01-12|archiveurl=http://www.webcitation.org/659dMYbgD|archivedate=2012-02-02}}</ref>
МесцаУСвецеПаводлеНасельніцтва = 182-е |
|Заснавана =[[1278]]
Насельніцтва = 69 150 |
|Дата незалежнасці =
ШчыльнасцьНасельніцтва = 144,5 |
|Незалежнасць ад =
ГодАцэнкіВУП = ? |
|Сталіца = =[[АндораГорад Андора-ла -Велья]]<ref |name="CIA"/><ref name="tury"/>
МесцаУСвецеПаводлеВУП = ? |
|Найбуйнейшыя гарады =[[Горад Андора-ла-Велья]]
ВУП = ? |
|Пасады кіраўнікоў =Сукнязі <br /> <br /> Кіраўнік урада
ВУПНаДушуНасельніцтва = ? |
|Кіраўнікі =[[Нікаля Сарказі]]<br />[[Жаан Энрык Вівес-і-Сісіліа]]<br />[[Антані Марці Пеціт]]
Валюта = Еўра |
КодВалюты |Месца па плошчы = EUR |=178
|Плошча =468
ЧасавыПояс = [[Цэнтральнаеўрапейскі час|CET]] |
|Працэнт вады =0,26 (121,4 [[гектар|га]]<!--not including areas of rivers-->)<ref>Girard P & Gomez P (2009), [http://www.lacsdespyrenees.com/vallee-Andorre.html Lacs des Pyrénées: Andorre]. {{fr}}</ref>
ЧасРозніцаUTC = +1 |
|Этнахаронім =
ЧасавыПоясУлетку = [[Цэнтральнаеўрапейскі летні час|CEST]] |
|Месца па насельніцтву =194
ЧасРозніцаUTCУлетку = +2 |
|Насельніцтва =91 023<ref>[http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gpro&lng=en&des=wg&srt=npan&col=abcdefghinoq&msz=1500&geo=-11 World Gazetteer]</ref>
НезалежнасцьПадзеі = &nbsp;-Заснаваная |
|Год ацэнкі =
НезалежнасцьДаты = <br /> [[1278]]|
|Насельніцтва па перапісу=
ДзяржаўныГімн = El Gran Carlemany, Mon Pare |
|Год перапісу =2010
АўтамабільныЗнак = ? |
|Шчыльнасць насельніцтва =180
ДаменВерхнягаУзроўню = ad |
|Месца па шчыльнасці =
ТэлефонныКод = 376 |
|ВУП (ППЗ) = 4,90 млрд <!--CIA (Updated 2009.09.08)-->
Дадаткі =
|Год разліку ВУП (ППЗ) = 2009
|Месца па ВУП (ППЗ) = 177
|ВУП (ППЗ) на душу насельніцтва= 44 623 <!--CIA (Updated 2009.09.08)-->
|Месца па ВУП (ППЗ) на душу насельніцтва=
|ВУП (намінал) =
|Год разліку ВУП (намінал)=
|Месца па ВУП (намінал) =
|ВУП (намінал) на душу насельніцтва=
|Месца па ВУП (намінал) на душу насельніцтва=
Дадаткі |ІРЧП =
|Год разліку ІРЧП =
|Месца па ІРЧП =
|Узровень ІРЧП =
|Авіякампанія =
|Валюта =[[Еўра|Еўра (€)]]<ref>[http://www.skiing.ru/countries/Andorra/About/Currency/ Валюта Андоры]</ref> (прынята ў аднабаковым парадку, не ўваходзіць у [[Еўразона|Еўразону]])
|Дамен =[[.ad]]
|ISO = AND
|Тэлефонны код =376
|Часавы пояс =+1
|Заўвагі =
<!-- |Без сцяга і герба=* -->
<!-- |Без гімна=* -->
}}
'''Андора''', афіцыйна: '''Княства Андора''' ({{lang-ca|Principat d'Andorra}}, {{lang-fr|Principauté d'Andorre}}, {{lang-es|Principado de Andorra}})  — краіна ў [[Заходняя Еўропа|Заходняй Еўропе]]. Мяжуе з [[Францыя]]й і [[Іспанія]]й. Адна з самых маленькіх краін Еўропы: плошча  — 468 км², насельніцтва  — 84 тыс. чалавек (2009). Яе сталіца  — [[Горад Андора-ла-Велья|Андора-ла-Велья]]  — самая высокагорная сталіца ў Еўропе (1023 м). Афіцыйная мова  — каталонская, таксама шырока ўжываюцца іспанская і французская.
 
Княства ўтворана ў 1278. Ролю манарха сумесна выконваюць два ўладара  — прэзідэнт Французскай Рэспублікі і біскуп Урхельскі (Каталонія, Іспанія).
'''Андора''', афіцыйна: '''Княства Андора''' ({{lang-ca|Principat d'Andorra}}, {{lang-fr|Principauté d'Andorre}}, {{lang-es|Principado de Andorra}}) — краіна ў [[Заходняя Еўропа|Заходняй Еўропе]]. Мяжуе з [[Францыя]]й і [[Іспанія]]й. Адна з самых маленькіх краін Еўропы: плошча — 468 км², насельніцтва — 84 тыс. чалавек (2009). Яе сталіца — [[Горад Андора-ла-Велья|Андора-ла-Велья]] — самая высокагорная сталіца ў Еўропе (1023 м). Афіцыйная мова — каталонская, таксама шырока ўжываюцца іспанская і французская.
 
Андора  — дастаткова багатая краіна, дзякуючы статусу «падаткавай гавані» і (у значнай ступені выкліканага гэтым) турызму (каля 10  млн. наведвальнікаў штогод). Яна не з'яўляецца членам Еўрапейскага Саюза, хаця [[еўра]]  — фактычная валюта гэтай краіны. Андора займае другое месца ў свеце па чаканай працягласці жыцця сваіх грамадзян  — 82 гады пры нараджэнні.
Княства ўтворана ў 1278. Ролю манарха сумесна выконваюць два ўладара — прэзідэнт Французскай Рэспублікі і біскуп Урхельскі (Каталонія, Іспанія).
 
Андора — дастаткова багатая краіна, дзякуючы статусу «падаткавай гавані» і (у значнай ступені выкліканага гэтым) турызму (каля 10 млн. наведвальнікаў штогод). Яна не з'яўляецца членам Еўрапейскага Саюза, хаця [[еўра]] — фактычная валюта гэтай краіны. Андора займае другое месца ў свеце па чаканай працягласці жыцця сваіх грамадзян — 82 гады пры нараджэнні.
== Гісторыя ==
 
 
=== Новы час ===
 
 
=== 20-е стагоддзе ===
{{main|Палітычныя партыі Андоры}}
[[Выява:Andorralavella02.jpg|thumb|Парламент Андоры]]
Андора  — «парламенцкае княства». У адпаведнасці з традыцыяй, якая сыходзіць каранямі ў Парэаж, Суправіцелямі, гэта значыць главамі дзяржавы з'яўляюцца Прэзідэнт Французскай Рэспублікі і біскуп Урхельскі ([[Сеа-дэ-Урхель]], [[Іспанія]]). Таму краіну нельга назваць паўнавартаснай манархіяй, гэта хутчэй даніна традыцыі.
 
Заканадаўчая ўлада ажыццяўляецца супольна парламентам і ўрадам. Парламент Андоры  — Генеральны Савет  — складаецца з 28—42 дэпутатаў, якія выбіраюцца на чатырохгадовы тэрмін. Кіраўнік урада выбіраецца абсалютнай большасцю дэпутатаў парламента.
 
== Адміністрацыйнае дзяленне ==
{{main|Эканоміка Андоры}}
 
80  % ВУП краіны дае [[турызм|турыстычная галіна]]. Андору штогод наведваюць да 9  млн. турыстаў. Дзяржава прымае мінімальны ўдзел у кіраванні эканомікай, і дзель прадпрымальніцтва дзейнічае амаль без абмежаванняў. Вялікую ролю ў эканоміцы гуляе банкаўскі сектар, які карыстаецца існымі ў краіне падатковымі палёгкамі.
 
Развіццё сельскай гаспадаркі ў Андоры абмежавана тым, што толькі 2  % земляў прыдатныя для апрацоўкі. У гэтай галіне занята меней 1  % насельніцтва. Выгадоўваецца бульба і тытунь, у невялікай колькасці  — [[ячмень]] і [[жыта]].
 
Маюцца запасы жалезных руд, свінцу, гідраэнергетычных рэсурсаў, мінеральнай вады і лясоў.
 
Насельніцтва Андоры складае парадку 69 тысяч чалавек.
Насельніцтва сталіцы  — каля 21 тысячы чалавек.
 
== Культура ==

Навігацыя