Розніца паміж версіямі "Борнхальм"

Jump to navigation Jump to search
38 байтаў выдалена ,  8 гадоў таму
арфаграфія
др
(арфаграфія)
{{арфаграфія}}
{{Востраў
|Назва =Борнхальм
}}
 
'''Борнхальм''' ({{lang-da|Bornholm}}) — [[востраў]] у паўднёва-заходняй частцы [[Балтыйскае мора|Балтыйскага мора]]. Належыць [[Данія|Даніі]]. Насельніцтва 43040 чалавек (2007).
Востраў і некалькі бліжэйшых невялікіх астравоў ўваходзіцьўваходзяць у склад муніцыпалітэта Борнхальм ([[Сталічная вобласць]]). Галоўны горад і порт - [[Горад Ронэ|Ронэ]].
Размешчаны ў 169 км на ўсход ад [[Капенгаген]]а і ў 35 км на паўднёвы ўсход ад тэрыторыі [[Швецыя|Швецыі]].
 
== Гісторыя ==
 
[[Выява:Hammershus castle.jpg|thumb|right|Рэшткі сярэднявечнай крэпасці [[Хамерсхус]]]]
Быў апорным пунктам [[Вікінгі|вікінгаў]], затым уваходзіў у склад правінцыі [[Сконэ]]. УПаводле старажытнарускіх паданнях меркаванападанняў, менавіта гэты востраў называецца [[Буян]]. За права валодання востравам доўгі час вялася барацьба паміж архіепіскапствам [[Лунд]]а і дацкімі каралямі. У [[1150]] годзе ў дацкім каралём была пабудавана крэпасць [[Лілеборг]] ({{lang-da|Lilleborg}}), а праз сто гадоў архібіскупам пабудавана крэпасць [[Хамерсхус]] ({{lang-da|Hammershus}}). Да [[1259]] года ў кантроль над востравам перайшоў да архіепіскапства. У [[1525]] ў востраў быў закладзены [[Любек]]у (нямецкі горад у складзе [[Ганза|Ганзы]]).
 
Падчас [[Дацка-шведская вайна 1643-1645|дацка-швецкайшведскай вайны]] шведы захапілі востраў у [[1645]] годзе, але ў тым жа годзе вярнулі яго Даніі пасля заключэння [[БрёмсэбрускіБромсебругскі мір|БрёмсэбрускагаБромсебругскага міру]]. У [[1658]] годзе па [[Раскільскі мір 1658|Раскільскаму міру]] быў перададзены Швецыі разам з іншымі тэрыторыямі, а ў [[1660]] годзе па ўмовах [[Капенгагенскі мір 1660|Капенгагенскага міру]] вернуты назад Даніі.
Быў апорным пунктам [[Вікінгі|вікінгаў]], затым уваходзіў у склад правінцыі [[Сконэ]]. У старажытнарускіх паданнях меркавана менавіта гэты востраў называецца [[Буян]]. За права валодання востравам доўгі час вялася барацьба паміж архіепіскапствам [[Лунд]]а і дацкімі каралямі. У [[1150]] годзе ў дацкім каралём была пабудавана крэпасць [[Лілеборг]] ({{lang-da|Lilleborg}}), а праз сто гадоў архібіскупам пабудавана крэпасць [[Хамерсхус]] ({{lang-da|Hammershus}}). Да [[1259]] года ў кантроль над востравам перайшоў да архіепіскапства. У [[1525]] ў востраў быў закладзены [[Любек]]у (нямецкі горад у складзе [[Ганза|Ганзы]]).
 
Падчас [[Дацка-шведская вайна 1643-1645|дацка-швецкай вайны]] шведы захапілі востраў у [[1645]] годзе, але ў тым жа годзе вярнулі яго Даніі пасля заключэння [[Брёмсэбрускі мір|Брёмсэбрускага міру]]. У [[1658]] годзе па [[Раскільскі мір 1658|Раскільскаму міру]] быў перададзены Швецыі разам з іншымі тэрыторыямі, а ў [[1660]] годзе па ўмовах [[Капенгагенскі мір 1660|Капенгагенскага міру]] вернуты назад Даніі.
 
У пачатку [[Другая сусветная вайна|Другой сусветнай вайны]] акупіраваны [[Германія]]й, выкарыстоўваўся ў якасці назіральнага паста і станцыі падслухоўвання. [[12 мая]] [[1945]] вызвалены савецкімі войскамі, якія знаходзіліся на востраве да [[5 красавіка]] [[1946]] года.
 
[[Выява:Bornholm Landsat.jpg|thumb|200px|Фота вострава з касмічнага спадарожніка]]
[[Архей]]скія [[граніт]]ы складаюць вялікую частку паўночнай часткі вострава. На поўдні распаўсюджаныя [[палеазой]]скія і [[мезазой]]скія [[пяшчанікпясчанік]]і, [[сланцы]] і [[вапняк]]і. На паўднёвым усходзе і захадзе ўздоўж берага размяшчаюцца дзюны, на поўначы - скалы.
 
[[Архей]]скія [[граніт]]ы складаюць вялікую частку паўночнай часткі вострава. На поўдні распаўсюджаныя [[палеазой]]скія і [[мезазой]]скія [[пяшчанік]]і, [[сланцы]]і [[вапняк]]і. На паўднёвым усходзе і захадзе ўздоўж берага размяшчаюцца дзюны, на поўначы - скалы.
Рэльеф узгорысты ([[Марэна|марэнная]] і водна-ледавіковая раўніна), найбольшая вышыня - 162 м. Расліннасць: у асноўным [[хваёвыя]] дрэвы, [[ліставыя лясы]] займаюць каля 17% тэрыторыі.
 
== Эканоміка==
Важную ролю ў эканоміцы вострава гуляеграе турызм. [[Сельская гаспадарка]]: [[раслінаводства]] ([[збожжавыя культуры]]), [[жывёлагадоўля]] (малочныя і свінагадоўчыя фермы), [[рыбалоўства]] ([[селядзец]], [[ласось]], [[траска]]); [[прамысловасць]]: [[горная прамысловасць]] (здабыча [[граніт]]а), вытворчасць [[фарфор]]а і іншых [[ганчарная вытворчасць|ганчарных вырабаў]]. Частка прадукцыі ідзе на [[экспарт]].
 
Важную ролю ў эканоміцы вострава гуляе турызм. [[Сельская гаспадарка]]: [[раслінаводства]] ([[збожжавыя культуры]]), [[жывёлагадоўля]] (малочныя і свінагадоўчыя фермы), [[рыбалоўства]] ([[селядзец]], [[ласось]], [[траска]]); [[прамысловасць]]: [[горная прамысловасць]] (здабыча [[граніт]]а), вытворчасць [[фарфор]]а і іншых [[ганчарная вытворчасць|ганчарных вырабаў]]. Частка прадукцыі ідзе на [[экспарт]].
 
== Славутасці ==
 
[[Выява:Østerlars-kirke-2003-b.jpg|150px|thumb|right|Круглая царква на востраве]]
 
На востраве размешчаны 15 цэркваў, 4 з якіх маюць круглую форму (12 стагоддзе). У свой час яны служылі крэпасцямі. Рэшткі замка Хамерсхус ([[1250]]) з'яўляюцца гістарычным помнікам. Ёсць таксама рэшткі будынка вікінгаў.
 
53 686

правак

Навігацыя