Ааху: Розніца паміж версіямі

З Вікіпедыі, свабоднай энцыклапедыі
[дагледжаная версія][недагледжаная версія]
Змесціва выдалена Змесціва дададзена
Няма тлумачэння праўкі
Няма тлумачэння праўкі
Тэг: першае рэдагаванне
Радок 16: Радок 16:
|Плошча заліваў =
|Плошча заліваў =
|Вышыня = 1220
|Вышыня = 1220
|Насельніцтва = 876151
|Насельніцтва = 976372
|Год = 2000
|Год = 212
|Выява = Oahu from air2.jpg
|Выява = Oahu from air2.jpg
|Памер выявы =
|Памер выявы =
|Подпіс выявы = Усходняе ўзбярэжжа
|Подпіс выявы = Паўднёва-ўсходняе ўзбярэжжа з затокай Ханаума(злева) і кратэрам Коко (справа)
}}
}}
'''Аа́ху''' ({{lang-haw|O'ahu}})  - востраў вулканічнага паходжання ў [[Ціхі акіян|Ціхім Акіяне]], у [[архіпелаг]]у [[Гаваі|Гаваяў]] ([[ЗША]]).
'''Аа́ху''' ({{lang-haw|O'ahu}})  - востраў вулканічнага паходжання ў [[Ціхі акіян|Ціхім Акіяне]], у [[архіпелаг]]у [[Гаваі|Гаваяў]] ([[ЗША]]).


Трэці па велічыні і адна з найбольш населеных астравоў Гаваяў. На паўднёвым узбярэжжы Ааху знаходзіцца галоўны горад і адначасова сталіца [[Гаваі|Гаваяў]] — [[Горад Ганалулу|Ганалулу]].
Трэці па велічыні і адна з найбольш населеных астравоў Гаваяў. На паўднёвым узбярэжжы Ааху знаходзіцца найбуйнейшы горад і адначасова сталіца штата [[Гаваі|Гаваі]] — [[Горад Ганалулу|Ганалулу]].

Востраў Ааху напрацягу доўгага часу называюць ''Месца збораў''. Тым не менш, яго гавайская назва ня мае падцьвержанага перакладу, апроч геаграфічнага наймення. Гавайскія легенды надаюць паходжанне імя палінезійскаму мараходу Гаваілоа, якому прыпісваецца адкрыццё астравоў. Паводле легенды, Гаваілоа назваў востраў у гонар сына.


== Геаграфія ==
== Геаграфія ==
Радок 30: Радок 32:
Плошча вострава, уключаючы прылеглыя малыя астравы, складае 1545,3 км², што робіць яго 20-м па велічыні востравам ЗША<ref name="SizeRef">{{cite web|url=http://www.hawaii.gov/dbedt/info/economic/databook/db2004/section05.pdf|title=Table 5.08 – Land Area of Islands: 2000|work=[http://www.hawaii.gov/dbedt/info/economic/databook/db2004/ 2004 State of Hawaii Data Book]|publisher=State of Hawaii|year=2004|accessdate=2007-07-23|format=PDF|archiveurl=http://www.webcitation.org/65oFcgqlw|archivedate=2012-02-29}}</ref>. Найбольшая працягласць вострава — 71 км, найменшая працягласць — 48 км. Даўжыня берагавой лініі — 366 км. Па тэрыторыі Ааху працякае самая доўгая рака архіпелага — [[рака Каўканахуа|Каўканахуа]] (53 км)<ref>[http://www.to-hawaii.com/geography.php Geography of Hawaii — where are the Hawaiian Islands?]</ref>. Востраў сфарміраваны двума асобнымі шчытавымі вулканамі: [[Ваіянае]] і [[Каалау]], паміж якімі маецца шырокая даліна (седлавіна). Вышэйшым пунктам Ааху з'яўляецца [[гара Каала]], вышыня якой складае 1220 м над узроўнем мора<ref name="ElevationRef">{{cite web|url=http://www.hawaii.gov/dbedt/info/economic/databook/db2004/section05.pdf|title=Table 5.11 – Elevations of Major Summits|work=[http://www.hawaii.gov/dbedt/info/economic/databook/db2004/ 2004 State of Hawaii Data Book]|publisher=State of Hawaii|year=2004|accessdate=2007-07-23|format=PDF|archiveurl=http://www.webcitation.org/65oFcgqlw|archivedate=2012-02-29}}</ref>.
Плошча вострава, уключаючы прылеглыя малыя астравы, складае 1545,3 км², што робіць яго 20-м па велічыні востравам ЗША<ref name="SizeRef">{{cite web|url=http://www.hawaii.gov/dbedt/info/economic/databook/db2004/section05.pdf|title=Table 5.08 – Land Area of Islands: 2000|work=[http://www.hawaii.gov/dbedt/info/economic/databook/db2004/ 2004 State of Hawaii Data Book]|publisher=State of Hawaii|year=2004|accessdate=2007-07-23|format=PDF|archiveurl=http://www.webcitation.org/65oFcgqlw|archivedate=2012-02-29}}</ref>. Найбольшая працягласць вострава — 71 км, найменшая працягласць — 48 км. Даўжыня берагавой лініі — 366 км. Па тэрыторыі Ааху працякае самая доўгая рака архіпелага — [[рака Каўканахуа|Каўканахуа]] (53 км)<ref>[http://www.to-hawaii.com/geography.php Geography of Hawaii — where are the Hawaiian Islands?]</ref>. Востраў сфарміраваны двума асобнымі шчытавымі вулканамі: [[Ваіянае]] і [[Каалау]], паміж якімі маецца шырокая даліна (седлавіна). Вышэйшым пунктам Ааху з'яўляецца [[гара Каала]], вышыня якой складае 1220 м над узроўнем мора<ref name="ElevationRef">{{cite web|url=http://www.hawaii.gov/dbedt/info/economic/databook/db2004/section05.pdf|title=Table 5.11 – Elevations of Major Summits|work=[http://www.hawaii.gov/dbedt/info/economic/databook/db2004/ 2004 State of Hawaii Data Book]|publisher=State of Hawaii|year=2004|accessdate=2007-07-23|format=PDF|archiveurl=http://www.webcitation.org/65oFcgqlw|archivedate=2012-02-29}}</ref>.


На Ааху пражываюць 953 207 чалавек, што складае прыкладна 75 % ад насельніцтва ўсяго штата.
На Ааху пражываюць 976 372 чалавек, што складае прыкладна 75 % ад насельніцтва ўсяго штата.

Сярод мясцовага насельніцтва Ааху ўжываецца асаблівая звычаёвая сістэма накірункаў. Так, замест звыклых ''поўнач-поўдзень'', прынята казаць ''маўка'' (у бок гары) ці ''макаі'' (у бок мора). У паўднёвай, найбольш населенай частцы вострава, заходні і ўсходні накірунак замяняюць, адпаведна, ''эва'' (у бок пляжу Эва) і ''дайманд хэд'' (у бок Дыяментавай гары Diamond Head).


== Гісторыя ==
== Гісторыя ==

Версія ад 03:08, 21 жніўня 2014

Гаваі
гав.: O‘ahu
Паўднёва-ўсходняе ўзбярэжжа з затокай Ханаума(злева) і кратэрам Коко (справа)
Паўднёва-ўсходняе ўзбярэжжа з затокай Ханаума(злева) і кратэрам Коко (справа)
Характарыстыкі
Плошча1 545,3 км²
Насельніцтва976 372 чал.
Шчыльнасць насельніцтва631,83 чал./км²
Размяшчэнне
21°28′ пн. ш. 157°59′ з. д.HGЯO
Краіна
Ааху (Гаваі)
Гаваі
Гаваі
Map
Лагатып Вікісховішча Медыяфайлы на Вікісховішчы

Аа́ху (гав.: O'ahu)  - востраў вулканічнага паходжання ў Ціхім Акіяне, у архіпелагу Гаваяў (ЗША).

Трэці па велічыні і адна з найбольш населеных астравоў Гаваяў. На паўднёвым узбярэжжы Ааху знаходзіцца найбуйнейшы горад і адначасова сталіца штата ГаваіГаналулу.

Востраў Ааху напрацягу доўгага часу называюць Месца збораў. Тым не менш, яго гавайская назва ня мае падцьвержанага перакладу, апроч геаграфічнага наймення. Гавайскія легенды надаюць паходжанне імя палінезійскаму мараходу Гаваілоа, якому прыпісваецца адкрыццё астравоў. Паводле легенды, Гаваілоа назваў востраў у гонар сына.

Геаграфія

Касмічны здымак вострава

Плошча вострава, уключаючы прылеглыя малыя астравы, складае 1545,3 км², што робіць яго 20-м па велічыні востравам ЗША[1]. Найбольшая працягласць вострава — 71 км, найменшая працягласць — 48 км. Даўжыня берагавой лініі — 366 км. Па тэрыторыі Ааху працякае самая доўгая рака архіпелага — Каўканахуа (53 км)[2]. Востраў сфарміраваны двума асобнымі шчытавымі вулканамі: Ваіянае і Каалау, паміж якімі маецца шырокая даліна (седлавіна). Вышэйшым пунктам Ааху з'яўляецца гара Каала, вышыня якой складае 1220 м над узроўнем мора[3].

На Ааху пражываюць 976 372 чалавек, што складае прыкладна 75 % ад насельніцтва ўсяго штата.

Сярод мясцовага насельніцтва Ааху ўжываецца асаблівая звычаёвая сістэма накірункаў. Так, замест звыклых поўнач-поўдзень, прынята казаць маўка (у бок гары) ці макаі (у бок мора). У паўднёвай, найбольш населенай частцы вострава, заходні і ўсходні накірунак замяняюць, адпаведна, эва (у бок пляжу Эва) і дайманд хэд (у бок Дыяментавай гары Diamond Head).

Гісторыя

Ааху быў, верагодна, першым востравам Гавайскага архіпелага, які 18 студзеня 1778 гады ўбачылі члены экіпажа шлюпа HMS Resolution, капітанам якога быў вядомы падарожнік Джэймс Кук. Шлюп суправаджала судна HMS Discovery. Удзельнікі экспедыцыі былі здзіўлены, убачыўшы высокія астравы ў цэнтральнай частцы Ціхага акіяна. Тым не менш, Кук не высаджваўся на Ааху. Першым еўрапейцам, які сышоў на востраў 28 лютага 1779 года, быў капітан Чарльз Клерк. Экспедыцыя перайшла пад камандаванне Клерка пасля гібелі Кука 14 лютага на востраве Гаваі.

Раніцай 7 снежня 1941 года японскія войскі напалі на амерыканскія ваенна-марскую і паветраныя базы, размешчаныя ў наваколлях Пёрл-Харбара, на востраве Ааху.

Зноскі

  1. Table 5.08 – Land Area of Islands: 2000 (PDF). 2004 State of Hawaii Data Book. State of Hawaii (2004). Архівавана з першакрыніцы 29 лютага 2012. Праверана 23 ліпеня 2007.
  2. Geography of Hawaii — where are the Hawaiian Islands?
  3. Table 5.11 – Elevations of Major Summits (PDF). 2004 State of Hawaii Data Book. State of Hawaii (2004). Архівавана з першакрыніцы 29 лютага 2012. Праверана 23 ліпеня 2007.

Літаратура

Спасылкі