Пралетарый (кінатэатр, Мінск): Розніца паміж версіямі

Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
шаблон, выява, выпраўленне спасылак, запыт на крыніцу пра «Родзіму», арфаграфія
Няма тлумачэння праўкі
(шаблон, выява, выпраўленне спасылак, запыт на крыніцу пра «Родзіму», арфаграфія)
{{Славутасць
'''«Пралетарый»''' (арыг. '''«Пролетарый»''') — колішні [[кінатэатр]] у Мінску. Размяшчаўся па [[Праспект Незалежнасці, Мінск|вул. Савецкай]], 87 насупраць [[Цэнтральны сквер, Мінск|Цэнтральнага сквера]] на месцы сучаснай [[Кастрычніцкая плошча, Мінск|Кастрычніцкай плошчы]], недалёка ад скрыжавання [[Вуліца Энгельса, Мінск|вул. Энгельса]] з пр. Незалежнасці. Будынак кінатэатра ў стылі [[канструктывізм]] пабудаваны паводле праекта вядомага беларускага архітэктара [[Герасім Васільевіч Якушка|Герасіма Васільевіча Якушкі]].
|Тып = кінатэатр
|Беларуская назва = Пралетарый
|Арыгінальная назва = Пролетарый
|Выява = Pralietaryj, Miensk.jpg
|Подпіс выявы =
|Шырыня выявы =
|Статус = знішчаны
|Краіна = Беларусь
|Назва месцазнаходжання = горад
|Месцазнаходжанне = Менск
|lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec =
|lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec =
|region =
|CoordScale =
|Канфесія =
|Епархія =
|Добрапрыстойнасць =
|Ордэнская прыналежнасць =
|Тып кляштара =
|Тып будынка =
|Архітэктурны стыль = [[канструктывізм]]
|Аўтар праекта = [[Герасім Васілевіч Якушка|Герасім Якушка]]
|Будаўнік =
|Заснавальнік =
|Першае згадванне =
|Заснаванне =
|Асноўныя даты = {{Славутасць/Даты|жнівень [[1934]]|адкрыты|[[24 чэрвеня]] [[1941]]|зруйнаваны||}}
|Скасаваны =
|Пачатак будаўніцтва = 1934
|Заканчэнне будаўніцтва = 1934
|Будынкі = {{Славутасць/Будынкі||||||}}
|Вядомыя жыхары =
|Рэліквіі =
|Настаяцель =
|Стан =
|Сайт =
|Commons =
}}
'''«ПралетарыйПралета́рый»''' (арыг. '''«ПролетарыйПролета́рый»''') — колішні [[кінатэатр]] у Мінску. Размяшчаўся па [[Праспект Незалежнасці, Мінск|вул. Савецкай]], 87 насупраць [[ЦэнтральныАляксандраўскі сквер, Мінск|Цэнтральнага сквера]] на месцы сучаснай [[Кастрычніцкая плошча, Мінск|Кастрычніцкай плошчы]], недалёка ад скрыжавання [[Вуліца Энгельса, Мінск|вул. Энгельса]] з пр. Незалежнасці. Будынак кінатэатра ў стылі [[канструктывізм]] пабудаваны паводле праекта вядомага беларускага архітэктара [[Герасім ВасільевічВасілевіч Якушка|Герасіма Васільевіча Якушкі]].
 
== Гісторыя ==
З 1907 года на [[вуліцаПраспект Захар'еўскаяПераможцаў, Мінск|вуліцы Захар'еўскай]] на першым паверсе правай часткі чатырохпавярховага [[дом Поляка|дома ўладальніка Поляка]] працаваў [[кінатэатр «Ілюзіён», Мінск|кінатэатр «Ілюзіён»]], які, як і іншыя кінатэатры дарэвалюцыйнага Мінска, быўмеў вельмівялікую папулярныпапулярнасць. Паводле паведамлення газеты «[[Звязда (1917)|Звязда]]», у чэрвені 1924 года ў былым памяшканні кінатэатра «Ілюзіён» адкрыўся новы кінатэатр «Пралетарый» на 300 месцаў. Пазней кінатэатр, верагодна, быў перайменаваны, бо ў шэрагу публікацый адзначалася, што 15 ліпеня 1924 года ў тым жа памяшканні па вул. Савецкай, 87 прыняў першых гледачоў новы кінатэатр «'''Чырвоны факел'''». У кастрычніку 1928 года тут арганізавалі прагляд фільмаў для дзяцей, і кінатэатр атрымаў назву «'''Юны піянер'''». У гэтым статусе ён праіснаваў некаторы час, пакуль да яго не вярнулася ранейшая назва — «Пралетарый»<ref name="arcp"/>.
 
На пасяджэнні Сакратарыята Мінскага гарадскога камітэта [[КП(б)Б]] 1 красавіка 1932 года было прынята рашэнне: ''«На працягу будаўнічага сэзону г.г. пераабсталяваць кіно „Пролетарый“, зрабіўшы яго на 600—700 мейсц, шляхам дабудовы глядзельнай залі»''. Праект рэканструкцыі быў выкананы [[Герасім Васільевіч Якушка|Герасімам Васільевічам Якушкам]] у вельмі кароткі тэрмін і прадугледжваў не павелічэнне ўмяшчальнасці старой глядзельнай залы, а ўзвядзенне новага будынка<ref name="arcp"/>.
 
Новы кінатэатр «Пралетарый» быў адкрыты ў жніўні 1934 года. Па ўмяшчальнасці ён быў другім папаводле велічыні пасля [[кінатэатр «Чырвоная зорка», Мінск|кінатэатра «Чырвоная зорка»]]. На яго экране дэманстраваліся як [[Кінематограф СССР|савецкія]], у тым ліку і [[Кінематограф Беларусі|беларускія]], так і замежныя фільмы. Напрыклад, 13 верасня 1938 года адбыўся паказ знакамітага фільма [[Чарлі Чаплін]]а «[[Агні вялікага горада, фільм|Агні вялікага горада]]»<ref name="arcp"/>.
 
У 1938 годзе кінатэатр закрылі на рэканструкцыю папаводле праекцепраекта архітэктара Г.Герасіма Якушкі, у выніку якой умяшчальнасць залы павялічылася да 1000 месцаў. Пасля рэканструкцыі кінатэатр атрымаў новую назву — «'''Радзіма'''»<ref name="arcp"/> (арыг. «Родзіма»{{крыніца?}}).
 
21 чэрвеня 1941 года ў кінатэатры «Радзіма» прайшло апошняе ў горадзе даваеннае грамадскае мерапрыемства: вячэрняя дэманстрацыя фільма «[[Франтавыя сяброўкі, фільм|Франтавыя сяброўкі]]», паўночнае вясёлае выступленне «Тэа-джаза» і а 0:20, ужо 22 чэрвеня 1941, — дадатковы сеанс фільма. 24 чэрвеня 1941 года а 9:40 нямецкая авіяцыя пачала асабліва масіраваную і бязлітасную эшаланаваную [[бамбардзіроўка Мінска|бамбардзіроўку Мінска]]. Кінатэатр і прылеглыя да яго будынкі цалкам выгарэлі і ўяўлялі сабой скрыні-руіны. Пасля вайны гэты квартал горада не аднавілі<ref name="arcp"/>.
 
== Архітэктура ==
[[Файл:Камфартабельны Пралетарый.jpg|міні|Вуліца Савецкая і кінатэатр «Пралетарый» (крайні правы)]]
Фасад будынка быў заглыблены адносна фронту фасадаў суседніх будынкаў і рэзка кантраставаў з імі [[канструктывізм|канструктывісцкім]] характарам свайго [[кампазіцыя, архітэктура|кампазіцыйнага рашэння]]. Паводле вобразнага рашэння і функцыянальнай структуры ён стэрэатыпна ўспрымаецца як фасад жылога дома з крамнымі вітрынамі на першым паверсе, што абумоўлена абмежаваннямі, у якіх ажыццяўлялася распрацоўка функцыянальна-планіровачнага рашэння — прыстасаванне вузкай прасторы, 15 м па шырыні, паміж будынкамі пад размяшчэнне аб'ёму [[глядзельная зала|глядзельнай залы]] значнай умяшчальнасці з забеспячэннем нарматыўных выхадаў з яго, а таксама [[фае]] з [[каса]]вым [[вестыбюль|вестыбюлем]] і шэрагам дапаможных памяшканняў. Пры гэтым вырашалася задача рацыянальнага выкарыстання параўнальна невялікай прасторы над аб'ёмам кінатэатра, якая была адведзена пад жылыя памяшканні. Пра прыналежнасць будынка інфармаваў толькі аб'ёмны [[надпіс]] на [[атык]]у — «КIНО» і ўнізе над сцяной-вітражом, зашклёнай вертыкальнымі палотнамі ў выглядзе «гармоніка»  — «ПРОЛЕТАРЫЙ»<ref name="arcp"/>.
 
Уваход у новы кінатэатр прадугледжваўся праз ўваходную зону будынка, які прылягаў да яго злева — былога кінатэатра «Ілюзіён». Таксама на першым паверсе гэтага будынка размяшчаліся касавы вестыбюль, [[туалет]]ы з [[курыльня]]й і невялікая [[більярдная]]<ref name="arcp"/>.
 
[[Фае]] і кіназала планіровачна размяшчаліся паслядоўна ў глыбіню дваровай тэрыторыі. У фае з вышынёй [[столь|столі]] 5,5 м быў запраектаваны балкон-[[антрэсоль]], арыентаваны ў бок вітража вонкавай сцяны. Уваход у фае і на балкон размяшчаўся з боку вестыбюльнай зоны, у глядзельную залу — праз два праёмы ў тарцавойтарцовай сцяне фае пад балконам. Кіназала з найбольшай вышынёй столі каля 8 м, шырынёй прыкладна 15 м і даўжынёй звыш 33 м у месцы размяшчэння месцаў для гледачоў мела нахіленую [[падлога|падлогу]] і невялікі балкон над кінаапаратнай. Праектная ўмяшчальнасць залы складала 600 месцаў. Выхад гледачоў пасля сеансу забяспечваўся праз 7 дзвярных праёмаў і праз [[тамбур]] на тэрыторыю ўнутранага двара<ref name="arcp"/>.
 
Уваход на жылыя паверхі спраектаванага будынка ажыццяўляўся праз калідор і лесвічныя маршы ў аб'ёме жылога дому, які прылягаў справа да будынка кінатэатра<ref name="arcp"/>.
 
Унутрывуглавыя [[балкон]]ы на жылых паверхах будынка кінатэатра ўспрымаліся як завяршэнні гарызантальных [[Чляненне, архітэктура|чляненняў]] фасадаў суседніх будынкаў, што забяспечыла іх кампазіцыйна-ансамблевую ўзаемасувязь. Памер і форма аконных праёмаў жылых паверхаў вырашаны ў канструктывісцкай манеры — амаль [[стужачнае шкленне]] з праёмамі на ўсю шырыню пакояў, з вузкімі міжаконнямі і трохстворкавымі рамамі. ПаПаводле праекцепраекта ўсе паверхі мелі аднолькавае вырашэнне вокнаў, пазней форма і колькасць аконных праёмаў верхняга паверху былі зменены на шэраг вузкіх вертыкальных, што ў пэўнай ступені ажывіла агульную кампазіцыю фасада. Быў уведзены глухі [[франтон]] па вышыні да ўзроўню [[карніз]]аў суседніх будынкаў і [[казырок|казыркі]] над вуглавымі балконамі верхняга паверху, што ў яшчэ большай ступені забяспечыла кампазіцыйную сувязь з суседнімі фасадамі<ref name="arcp">''Жутяев Ю.'' [http://arcp.by/ru/article/kinoteatr-proletariy Кинотеатр «Пролетарий»] [об архитектурном проекте: Минск] // Архитектура и строительство № 2, 2015. — С. 60-62.</ref>.
 
{{зноскі}}
10 049

правак

Навігацыя