Змены

Jump to navigation Jump to search
43 байты выдалена ,  3 гады таму
др
стылявыя змены, арфаграфія
'''Ва́ска да Га́ма''' ({{lang-pt|Vasco da Gama}}; [[1469]]—[[1524]]) — [[Партугалія|партугальскі]] даследчык, вядомы як першы [[Еўрапейцы|еўрапеец]], які здзейсніў марское падарожжа ў [[Індыя|Індыю]].
 
Адкрыццё да Гамы было вельмі значным і адкрыла шлях на цэлае стагоддзе для глабальнага імперыялізму і дазволіла партугальцам ўсталяваць вялізную [[каланіяльная імперыя|каланіяльную імперыю]] ў [[Азія|Азіі]]. Усталяванне маршруту азначала, што партугальцам больш не трэба будзе перасякаць ні [[Міжземнае мора]], ні небяспечны [[Аравійскі паўвостраў]], і што ўвесь шлях будзе зроблены па моры. Сума адлегласцяўадлегласцей, пакрытых ў туды і назад, зрабіла рэйс экспедыцыі самым доўгім марскім рэйсам дана таготой часучас, больш працяглым, чым поўнае падарожжа вакол света па [[экватар]]у<ref>Diffie, Bailey W. and George D. Winius, «Foundations of the Portuguese Empire, 1415—1580», p.176</ref>. Толькі праз стагоддзе пасля адкрыцця, такія еўрапейскія дзяржавы, як [[Англія]], [[Галандыя]] і [[Францыя]] змаглі, нарэшце, разарваць манаполію Партугаліі і марскую перавагу у шляху вакол Афрыкі, адкрываючы такім чынам новую эру еўрапейскага імперыялізма на Усходзе.
 
Пасля дзесяцігоддзяў спробаўспроб маракоў дасягнуць Індыі, падчасу час якіх былі страчаны тысячамітысячы жыццяў і дзясяткі судоў у караблекрушэннях і нападах, да Гама высадзіўся ў [[Кажыкодзе|Калікуце]] [[20 мая]] [[1498]] года. Дасягненне легендарных індыйскіх [[Дарога спецый|маршрутаў спецый]] карэнным чынам дапамагло [[Калоніі Партугаліі|Партугальскай імперыі]] палепшыць сваю эканоміку, якая да адкрыцця Васкі да Гама, была заснавана галоўным чынам на гандлі ўздоўж паўночнай і прыбярэжнай [[Заходняя Афрыка|Заходняй Афрыкі]]. Атрыманыя спецыі, ў асноўным складаліся з [[Перац чорны|перца]] і [[Карыца|карыцы]], але неўзабаве былі ўключаны і іншыя новыя для Еўропы прадукты, што прывяло да гандлёвай манаполіі Партугаліі на працягу некалькіх дзесяцігоддзяў.
 
Васка да Гама кіраваў двумадзвюма армадамі ў Індыю, першую і чацвёртую, якая была самай буйнойзначнай і стартавала ўсяго праз чатыры гады пасля яго вяртання з першай. За свой ўклад ён быў прызначаны [[спіс губернатараў Партугальскай Індыі|губернатарам Індыі]] ў [[1524]] годзе, пад тытулам [[Віцэ-каралеўства|віцэ-каралькароль]], а таксама зноўствораным [[граф Відыгейра|графам Відыгейра]] ў [[1519]] годзе. Васка да Гама застаецца вядучай фігурай у гісторыі даследванняхдаследаванняў і гэтага часу. Шматлікія ўшанаванні былі зробленыя ва ўсім свеце, каб адсвяткаваць яго даследаванні і дасягненні. Партугальскі нацыянальны эпас [[Лузіяды]] быў напісаны ў яго гонар. Яго першая паездка ў Індыю традыцыйна лічыцца важнай вяхой у сусветнай гісторыі, яна паклала пачатак першай хвалі глабальнага мультыкультуралізма<ref>{{cite book|first=Cliff|last=Nigel|title=Holy War: How Vasco da Gama's Epic Voyages Turned the Tide in a Centuries-Old Clash of Civilizations|publisher=Harper| date=September 2011}}.</ref>.
 
== ДаследванніДаследаванні да Васкі да Гамы ==
[[Выява:Caravel Boa Esperanca Portugal.jpg|thumb|right|НовыНовыя тыпсудны суднаўтыпу "[[каравела]]", уведзеныя ва ўжыванне ў сярэдзіне 15-га стагоддзя, значна дапамаглі партугальскім даследваннямдаследаванням.]]
Пачынаючы з першай часткі 15-га стагоддзя, [[партугальскія адкрыцці|партугальскія экспедыцыі]], арганізаваныя прынцам [[Генрых Мараплавец|Генры Навігатарам]] прасоўваліся ўніз ўзбярэжжа [[Афрыка|Афрыкі]] ў пошуках багаццяў Заходняй Афрыкі (у асноўным золата). Яны значна пашырылі Партугальская навігацыйныя веды, але мала спрыялі дасягненняўдасягненню пастаўленных мэтаўмэт. Пасля смерці Генрыха ў [[1460]] годзе партугальцы не праявілі вялікай цікавасці да даследванняўдаследаванняў. У [[1469]] годзе манапольныя правы на Афрыканскі гандаль былі прададзены гандлёваму кансорцыуму на чале з [[Фернан Гомес|Фернанам Гомесам]]. На працягу некалькіх гадоў Гомес значна пашырыў веды партугальцаў аб [[Гвінейскі заліў|Гвінейскім заліве]], робячы бізнэсбізнес на залатым пылу, перцы, слановай косццікосці і рабах. Калі дамовадамоўленасць з Гомесам падыйшлападышла да абнаўлення ў [[1474]] годзе, прынц Жуан (будучы кароль [[Жуан II]]), спытаўпапрасіў свайго бацьку [[Афонсу V|Афонса V Партугальскага]] перадаць Афрыканскую манаполію яму.
 
Стаўшы манархам ў [[1481]] годзе, Жуан II пачаў доўгатэрміновыя рэформы. Каб разарваць залежнасць манарха на феадальнай шляхтызнаці, Жуан II вырашыць стварыць каралеўскую казну і бачыў каралеўскі гандаль ў якасці ключа да сваёй мэты. Пад наглядам Жуана II значна пашырырыўсяпашырыўся гандаль золатам і рабамі ў Заходняй Афрыцы. Ён быў гатовы ўварвацца ў высокапрыбытковы [[Дарога спецый|гандаль спецыямі]] паміж Еўропай і Азіяй. У той час гандаль быў практычна манапалізаваны [[Венецыянская рэспубліка|Венецыянскай рэспублікай]], якая кіравала сухапутнымі маршрутамі праз [[Левант|леванційскія]] і егіпецкія парты, і далей праз [[Чырвонае мора]] да рынкаў спецыіспецый Індыі. Жуан II паставіў новую мэту для сваіх капітанаў: знайсці марскі шлях у Азію вакол Афрыканскага кантынента.
 
У [[1487]] годзе Жуан II накіраваў двух дыпламатаў [[Перу да Кавільян]]а і [[Афонсу дэ Пайва]], сушшу праз Егіпет, ва Усходнюю Афрыку і Індыю, каб выведаць падрабязнасці рынкаў спецыі і гандлёвых шляхоў. Прарыў адбыўся неўзабаве пасля таго, як капітан Жуана II у [[Барталамеу Дыяш]] вярнуўся з адкрыцця [[Мыс Добрай Надзеі|мыса Добрай Надзеі]] ў [[1488]] годзе, даследаваўшы да [[Вялікая рыбная рака|Вялікай рыбнай ракі]] і пацвердзіўшы, што невядомае ўзбярэжжа працягнулася на паўночны ўсход.
[[Выява:50 Escudos célébrant le 500e anniversaire de la naissance de Vasco Da Gama, 1969.jpg|thumb|Выява Васка да Гама на памятнай манеце ў гонар 500-годдзя нараджэння]]
[[Выява:Sines06 edit1.jpg|thumb|left|Помнік Васка да Гаме ў [[Сініш]]ы, [[Партугалія]]]]
Васка да Гама нарадзіўся [[1460]] ці [[1469]] годзе<ref>[http://www.fordham.edu/halsall/mod/1497degama.html Modern History Sourcebook: Vasco da Gama: Round Africa to India, 1497—1498 CE], fordham.edu, Retrieved 27 June 2007.</ref> у [[Сініш]]ы на паўднёва-заходнім узбярэжжы Партугаліі, верагодна, у доме побач з царквой Носа-Сеньёра-дас-Салас. Сініш, адзін з нешматлікіх марскіх партоў на ўзбярэжжы [[Алентежу]], складаўся з не больш чым з некалькіх пабеленых, з чырвонай чарапічайчарапіцай катэджаў, у якіх жылі галоўным чынам рыбакі.
 
Бацька Васкі быў [[Эштэбан да Гама]] служыў рыцарам ва ўладаннях інфанта Фердынанда, герцага Візеу<ref name="ames">{{cite book|title=The Globe Encompassed|author=Ames, Glenn J.|page=27|isbn=0-13-193388-4|year=2008|accessdate=10 January 2008}}.</ref>, а пасля ў шэрагахрадах ваеннага [[ордэна Сант'яга, Партугалія|ордэна Сант'яга]]. Эштэбан да Гама быў прызначаны грамадзянскім губернатарам Сінеша ў 1460 годзе, гэтую пасаду ён займаў да [[1478]] года, а пасля працягнуў у якасці збіральніка падаткаў і загадчыкам маёмасці Ордэна ў рэгіёне.
 
Эштэбан да Гама ажаніўся наз Ізабель Содрэ, дочцыдачкою Жуана Содрэ (таксама вядомага як Жуана дэ Ресэнде), нашчадак сям'і ангійскага паходжання. Яе бацька і браты, [[Вісэнтэ Содрэ]] і Браш Содрэ, былі звязаныя саз дваром інфанта [[Дыега, герцаг Візэу]] і вядомыя дзеячы ваеннага [[Ордэн Хрыста|ордэна Хрыста]].
 
Васка да Гама быў трэцім з пяці сыноў Эштэбана да Гама і Ізабель Содрэ — верагодны парадак дзецейдзяцей: [[Паўлу да Гама]], Жаау Содрэ, Васка да Гама, Пэдра да Гама і Айрэс да Гама. У Васкі таксама была вядомая сястра Тэрэза да Гама, якая прыняла шлюб з Лопо Мэндэсам дэ Васконселосам<ref>Subrahmanyam, 1997, p. 61.</ref>. Мала вядома аб раннім жыцці ды Гамы. Існуюць мяркаванні, што ён вучыўся ў [[Горад Эвара|горадзе Эвары]] матэматыцы і навігацыі. Таксама сцвярджаецца, (хоць і сумнеўна), што ён вучыўся ў астролага і астранома, [[Аўраам Закута|Аўраама Закута]]<ref>Subrahmanyam, 1997, p. 62.</ref>.
 
Каля [[1480]] года да Гама ўслед за сваім бацькам уступіў у ордэн Сант'яга<ref>Subrahmanyam, 1997, pp. 60-61.</ref>. МайстарамМайстрам ордэна быў князь Жуан, які ў [[1481]] годзе ўзышоў на трон як кароль [[Жуан II|Жуан II Дасканалы]]. Жуан II апекавалапекаваў ордэн і дастатак да Гамы ўзрос. У [[1492]] годзе, Жуан II накіраваў да ГамаГаму з місіяй ў порт [[Горад Сетубал|Сетубал]] і ў [[Алгарве]], каб захапіць [[Францыя|французскія]] караблі ў адплату за рабаванні ў мірны час супраць партугальскіх суднаў. З гэтай задачай да Гама хутка і эфектыўна справіўся<ref>Subrahmanyam, 1997, p. 63.</ref>.
 
==Першае плаванне==
[[Выява:Gama route 1.svg|300px|thumb|Маршрут першага падарожжа Васкі да Гамы (1497–1499)]]
[[8 ліпеня]] [[1497]] года Васка да Гама павёў флот з чатырох караблёў з экіпажам у 170 чалавек з [[Лісабон]]а. Адлегласць, пройдзеная ў падарожжы вакол Афрыкі ў Індыю і назад былобыла большбольшая, чым адлегласць па экватары<ref name="Foundations">{{cite book
| title=Foundations of the Portuguese Empire, 1415–1850
|year=1977
| page=177
| volume=1
| series=Europe and the World in the Age of Expansion}}.</ref><ref>[http://www.fordham.edu/halsall/mod/1497degama.html Da Gama's ''Round Africa to India''], fordham.edu Retrieved 16 November 2006.</ref>. У склад экспедыцыі уваходзілі самыя дасведчаныявопытныя партугальскія маракі таго часу: Пяро дэ Аленкер, [[Перу Эшкабар]], Жоао дэ Каімбры, і Афонсу Гонкальвес. Дакладна не вядома, колькі было людзей у экіпажы кожнага судна, але колькітолькі 55 вярнулася, і два караблякараблі былі страчаныястрачаны. Два караблі былі нядаўна пабудаваныяпабудаваны для плавання, верагодна, [[каравела]] і карабель забяспячэння<ref name="Foundations"/>. Чатыры караблі, з якіх складалася экспедыцыя, былі:
 
* [[Сан-Габрыел]], якім камандаваў Васка да Гама; [[карака]] ў 178 тон, даўжыня 27 м, шырыня 8,5 м, асадка 2,3 м, ветразі 372 м.
* Сан-Рафаэл, якогаякім камандваўкамандаваў брат Васкі [[Паўлу да Гама]]; карабель меў падобныя памеры з Сан-Габрыелам.
* Каравела Бэрыа, меньшыміменшымі памерамі, чым першыя два (пазней перайменаваны ў Сан-Мігель), суднам камандаваў [[Мікалау Коэльё]]
* Карабель забеспячэння з невядомым імем, пад камандаваннем Гансала Нуньеса. Карабель пазней быў страчаны каля заліва Сан-Брас, уздоўж усходняга ўзбярэжжа Афрыкі<ref name="ames"/>.
 
[[Выява:Cross daGama2.jpg|thumb|left|Помнік Крыжа Васкі да Гамы на [[Мыс Добрай Надзеі|Мысе Добрай Надзеі]], [[Паўднёвая Афрыка]]]]
Экспедыцыя адплыла з [[Лісабон]]а [[8 ліпеня]] [[1497]] года. Яна рушыла ўслед маршрута, распачатагапракладзенага раней даследнікамідаследчыкамі ўздоўж ўзбярэжжаузбярэжжа Афрыкі праз астравы [[Востраў Тэнэрыфэ|Тэнэрыфэ]] і [[Каба-Вердэ|Зялёнага Мыса]]. Пасля дасягнення ўзбярэжжа сучаснай [[Сьера-Леонэ]] да Гама ўзяў курс на поўдзень у адкрыты акіян, перасякаючы [[экватар]] і адшукваючы [[заходнія вятры]] Паўднёвай Атлантыцы, якія [[Барталамеу Дыяш]] адкрыў у 1487 годзе<ref>[[Gago Coutinho]], C.V. (1951–52) ''A Nautica dos Descobrimentos: os descobrimentos maritimos visitos por um navegador'', Lisbon: Agencia Geral do Ultramar; p. 319-63; Axelson, E. (1988) "The Dias Voyage, 1487–1488: toponymy and padrões", ''Revista da Universidade de Coimbra'', Vol. 34, p. 29-55 [https://books.google.com/books?id=hcMp9hZ_8yAC&lpg=PA25&pg=PA29#v=onepage&q&f=false offprint]; Waters, D.W. (1988) "Reflections Upon Some Navigational and Hydrographic Problems of the XVth Century Related to the voyage of Bartolomeu Dias", ''Revista da Universidade de Coimbra'', Vol. 34, p. 275-347. [https://books.google.com/books?id=UKK-b3If-78C&lpg=PA333&dq=rota%20entre%20santiago&pg=PA333#v=onepage&q&f=false offprint].</ref>. Гэты курс аказаўся паспяховым і [[4 лістапада]] [[1497]] года, экспедыцыя высадзілася на ўзбярэжжы Афрыкі. НаБольш працягу большчым за тры месяцы караблі плыліпраплылі больш за 10000 кіламетраў у адкрытым акіяне, на той час самы доўгі шлях па-за бачнасцю зямлі. <ref name="Foundations"/><ref>{{cite book |last= Fernandez-Armesto |first= Felipe |title= Pathfinders: A Global History of Exploration |year= 2006 |publisher= [[W. W. Norton & Company]] |isbn= 0-393-06259-7 |pages= 177–178}}.</ref>
 
[[16 снежня]] флот прайшоў [[Вялікая рыбная рака|Вялікую рыбную раку]] - месца, дзе Дыяш павярнуў назад, і падплыў далей у водах, якія яшчэ былі невядомыя еўрапейцам. Калядныя святы да Гама і яго каманда сустрэлі на ўзбярэжжы, якое яны назвалі [[Правінцыя Квазулу-Натал|Натал]], гэтае слова на [[партугальская мова|партугальскай мове]] мае значэнне "''нараджэнне Хрыста''".
 
Васка да Гама правёў з 2 па 29 сакавіка 1498 года у раёне Мазамбікскіх астравоў. Тэрыторыя, кантраляюемая рарбамі на ўзбярэжжы Усходняй Афрыкі, была неад'емнай часткай сеткі гандлю ў [[Індыйскі акіян|Індыйскім акіяне]]. Баючыся, што мясцовае насельніцтва будзе варожым да хрысціян, да Гама прадставіўся [[Іслам|мусульманінам]] і быў запрошаны на аўдыенцыю да султана [[Мазамбік]]а. Але маючы дастаткова гандлёвых тавараў, да Гама быў не ў стане забяспечыць прыдатны падарунак кіраўніку і неўзабаве мясцовае насельніцтва стала з падазрэннем паглядаць на да ГамыГаму і яго людзей. Вымушаны з-за варожага натоўпу збегчы з МазамбікуМазамбіка, да Гама з гавані выпусціў некалькі стрэлаўразоў зстрэліў са сваіх гарматаўгармат ў бок горада ў якасці помсты<ref>[http://www.oldnewspublishing.com/dagamma.htm Vasco da Gamma Seeks Sea Route to India], Oldnewspublishing.com. Retrieved 8 July 2006.</ref>.
 
У раёне сучаснай [[Кенія|Кеніі]] экспедыцыя звярнулася дазанялася [[пірацтва]]м, рабуючы арабскія гандлёвыя суды, якія без цяжкіх гармат былі фактычна бяззбройныя. Партугальцы сталі першымі вядомымі еўрапейцамі, якія наведалі порт [[Горад Мамбаса|Мамбасы]] з 7 па 13 красавіка 1498 года, але і там яныіх былісустрэлі варожа сустрэтыя, і яны неўзабаве пакінулі порт.
[[Выява:Vascodagama.JPG|thumb|справа|Васка да Гама высаджваецца ў [[Калікут|Калікуце]] [[20 мая]] [[1498]] года.]]
Васка да Гама рухыўрушыў далей на поўнач, прыбыўшы ў сяброўскі порт [[Маліндзі]] [[14 красавіка]] [[1498]] г. - чые лідэрыправіцелі былі тады ў канфлікце з жыхарамі МамбасуМамбасы, там экспедыцыя ўпершыню адзначыла доказы прысутнасці індыйскіх гандляроў. Да Гама скарысталіся паслугамі лоцмана, чые веды [[мусон]]ных вятроў дазволілі яму давесці экспедыцыю да [[Калікут]]а, размешчанага на паўднёва-заходнім узбярэжжы Індыі. Крыніцы па -рознаму называюць лоцмана, і як хрысціяніна, і як мусульманіна, і як [[Гуджаратцы|гуяраці]]. У адной з крыніц лоцман апісваецца ў якасці знакамітага арабскага мараплаўца [[Ібн Маджыд]]а, але Маджыд не мог быць у тым месцы ў той час<ref>{{cite book |last= Fernandez-Armesto |first= Felipe |title= Pathfinders: A Global History of Exploration |year= 2006 |publisher= W. W. Norton & Company |isbn= 0-393-06259-7 |pages= 178–179}}.</ref>. Васка да Гама пакінуў Маліндзі [[24 красавіка]] 1498 года і накіраваўся ў бок Індыі.
[[Выява:A steel engraving from the 1850's, with modern hand coloring.jpg|thumb|злева|ПерамовыПерагаворы Васкі да Гамы з Заморынам. СталёваяСтальная гравюра 1850 года з сучаснай ручной афарбоўкай.]]
Флот прыбыў у Кападу каля [[Калікут]]ы, Індыя, [[20 мая]] [[1498]] года. Кароль Калікута [[Заморын]], які ў той час быў ў сваёй другой сталіцы ў [[Паннані]], вярнуўся ў Калікут, пачуўшы вестку аб прыбыцці замежнага флоту. Маракі былі прынятыяпрыняты з традыцыйнымтрадыцыйнай гасціннасцю, у тым ліку вялікага шэсця з па меншай меры 3000 узброеных воінаў, але перамовыперагаворы з Заморынам не далі ніякіх канкрэтных вынікаў. Падарункі, якія да Гама прынёс Заморыну - чатыры плашчы пунсовага сукна, шэсць капелюшоў, чатыры галіны каралаў, скрынка з сямю меднымі пасудзінамі, кавалак цукру, дзве бочкі масла і бочка мёду - былі сціплыя і не зрабіцьзрабілі уражанняўражання. Чыноўнікі Заморына ў здзіўляўся, чаму не было ніякага золата або срэбра, а мусульманскія купцы, якія лічылі да Гаму сваім супернікам, выказалі здагадку, што апошні быў толькі звычайным піратам, аале неніяк ніякімне каралеўскім паслом<ref>Castaneda, Herman Lopes de, The First Book of the Historie of the Discoveries and Conquests of the East India by the Portingals, London, 1582, in Kerr, Robert (ed.) A General History and Collection of Voyages and Travels Vol. II, London, 1811.</ref>. Запыты Васкі да Гамы на дазвол на выезд за межы факторыі каб прадаць рэшткі тавараў былі адмоўленыадхілены каралём, які настойваў, каб да Гама заплаціў мытныя пошліны, пераважна ў золаце, як ісеусе іншыя гандляры, што прывяло да напружаных суадносінадносін з Заморынам. Раздражнёны гэтым, да Гама сілай узяў з сабой некалькіх [[наіры|наіраў]] і шаснаццаць рыбакоў<ref>[[M.G.S. Narayanan]], Calicut: The City of Truth (2006) Calicut University Publications.</ref>. Тым не менш, экспедыцыя ды Гамы была вельмі паспяховай і пераўзышла ўсе спадзяванні, дастаўлены груз каштаваў у шэсцьдзесят разоў больш за выдаткі на экспедыцыю.
 
== Вяртанне назад ==
 
Васка да Гама пакінуў Калікут [[29 жніўня]] [[1498]]. Жадаючы хутчэй даплыць да дому, ён праігнараваў веды мясцовыя веды пра мусонныя вятры, якія дзмуюцьдзьмуць на бераг. Флот першапачаткова плыў на поўнач уздоўж ўзбярэжжа Індыі, а затым спыніўся на востраве [[Анджадзіва]]. Нарэшце, [[3 кастрычніка]] [[1498]] года экспедыцыя прыступіла да перасячэння Індыйскага акіяна. Але ўсталяваліся зімовыязімнія мусоны, падарожжа стала вельмі павольным. Так, калі летам падарожжа пры спрыяльным мусонным ветры заняло толькі 23 дзён, то наоодваротнымна адваротным падарожжы, каб перасекчы Індыйскі акіян супраць ветру спатрэбілася ўжо 132 дзён.
 
Экспедыцыя да Гамы ўбачыла зямлю толькі на [[2 студзеня]] [[1499]] года, праходзячы міма прыбярэжнай [[Самалі|самалійскага]] горада [[Горад Магадыша|Магадыша]]. Флот не рабіў прыпынакупрыпынку, але праходзячы міма Магадзіша, ананімны мемуарыст экспедыцыі адзначыў, што гэта быў вялікі горад з дамамі з чатырох ці пяці паверхаў, з высокімі і вялікімі палацамі ў цэнтры і многімі мячэцямі з цыліндрычнымі мінарэтамі<ref>Da Gama's First Voyage pg.88.</ref>.
 
Флот да Гамы, нарэшце, прыбыў у [[Маліндзі]] [[7 студзеня]] 1499 года ў жудасным стане - прыкладна палова экіпажа загінула падчасў час плавання, і многіяа з рэшткаўтых, хто застаўся, многія былі хворыя на [[Цынга|цынгу]]. Не маючы дастаткова здаровых членаў экіпажа, каб кіраваць трыма караблямі, да Гама загадаў затапіць ''Сан-Рафаэл'' ля ўсходняга ўзбярэжжа Афрыкі, а экіпаж размяркаваць паміж астатнімі двума караблямі, ''Сан-Габрыелым'' і ''Берыя''. Пасля гэтага плаванне стала больш хуткім. Да пачатку сакавіка яны прыбылі ў [[Моссел-Бэй]], і перасеклі мыс Добрай Надзеі 20 сакавіка, а ўзбярэжжа Заходняй Афрыкі дасягнулі 25 красавіка.
 
Дзённік экспедыцыі абрываецца на гэтым. Рэканструкцыя з іншых крыніц дазваляе меркаваць, што экспедыцыя працягнулася да [[Каба-Вердэ]], дзе Бэрыа на чале Мікалау Коэльё аддзялілася ад Сан-Габрыэля Васкі да Гамы і паплыла асобна<ref>Subrahmanyam, 1997, p. 149.</ref>. Бэрыа прыбыла у [[Лісабон]] [[10 ліпеня]] [[1499]] года і [[Мікалау Коэльё]] асабіста даставіў навіны каралю Мануэлю I і каралеўскаму двару, які тады знаходзіўся ў [[Горад Сінтра|Сінтры]]. У той жа час, яшчэ ў Каба-Вэрдэ, брат ды Гамы, [[Паўлу да Гама]] цяжка захварэў. Да Гама вырашыў застацца з ім на [[Востраў Сант'ягу, Каба-Вердэ|востраве Сант'яга]], і даручыў свайму намесніку Жуану дэ Са плыць разам з ''Сан-Габрыэлем'' дадому. Пад кіраўніцтвам дэ Са ''Сан-Габрыэль'' прыбыў у Лісабон недзе ў канцы ліпеня - пачатку жніўня. Да Гама і яго хворы брат ў канчатковым выніку адплылі на гвінеяйскай каравэле ў Партугалію, але Паулў да Гама памёр у шляху. Да Гама спыніўся на [[Азорскія астравы|Азорскіх астравах]], каб пахаваць свайго брата ў манастыры Сан-Францыска ў [[Горад Ангра-ду-Эраіжму|Ангра-ду-Эроіжму]], і затрымаўся там на некаторы час у жалобе напа браце.
 
== Далейшая біяграфія ==
Існуе версія, паводле якой кароль [[Мануэл I]] першапачаткова даручыў экспедыцыю ў [[Індыя|Індыю]] бацьку Васка да Гамы, але ў сувязі з яго смерцю ў ліпені 1497 г. Васка да Гама прыняў камандаванне экспедыцыяй на сябе і адправіўся ў шлях з [[Лісабон]]а [[8 ліпеня]] [[1497]] г., абыйшоў [[Афрыка|Афрыку]] з поўдня, абмінуўшы [[мыс]] [[Мыс Добрай Надзеі|Добрай Надзеі]], і дасягнуў паўднёва-заходняга [[Малабар]]скага берага [[Індыя|Індыі]] [[20 траўня]] [[1498]] г.
 
Вярнуўшыся ў Партугалію ў верасні [[1499]] г., Васка да Гама быў сустрэты з вялікай пашанай, атрымаў буйнуювялікую грашовую ўзнагароду і тытул «Адмірал Індыйскага Акіяна», а таксама тытул ''[[Дон, тытул|Дон]]'' і горад [[Сініш]] і [[Віла-Нова-ды-Мілфонтыш]] у [[вотчына|вотчыну]]. У [[1519]] г. атрымаў тытул [[Граф, тытул|графа]] Відыгейра.
 
Пазней яшчэ двойчы быў у Індыі. Памёр у [[Качын]]е (Індыя) [[24 снежня]] [[1524]] г. Прах быў перавезены ў Партугалію і пахаваны ў невялікай царкве ''Quinta do Carmo'' у [[Алентэжу]]. У [[1880]] г. прах быў перанесены ў [[Лісабон]].
 
=== Займальныя факты ===
* ПадчасУ аднагоадным з плаванняў Васка да Гама вымяняў у афрыканскіх тубыльцаў быка і вырабы са слановай косткі за некалькі чырвоных шапак.
* Уступіўшы на індыйскі бераг, Васка да Гама сустрэў там чалавека, які размаўляў на [[партугальская мова|партугальскай мове]]. Як потым высвятлілася, гэта быў гандляр з Паўночнай [[Афрыка|Афрыкі]].
 

Навігацыя