Розніца паміж версіямі "Даасізм"

Jump to navigation Jump to search
471 байт дададзены ,  5 гадоў таму
др
стылявыя змены, арфаграфія, літаратура
др (спасылкі, арфаграфія)
др (стылявыя змены, арфаграфія, літаратура)
'''Даасі́зм''' (кіт. {{кітайская||道教, піньінь |dàojiào}}) — [[Кітайцы|кітайскае]] традыцыйнае вучэнне, якое ўключае элементы [[рэлігія|рэлігіі]], [[містыка|містыкі]], [[гаданні|гаданняў]], [[шаманізм]]у, [[медытацыя|медытацыйнай практыкі]], [[Навука|навукі]]. Існуе таксама даоская [[філасофія]].
{{арфаграфія}}
'''Даасі́зм''' (кіт. 道教, піньінь dàojiào) — [[Кітайцы|кітайскае]] традыцыйнае вучэнне, якое ўключае элементы [[рэлігія|рэлігіі]], [[містыка|містыкі]], [[гаданні|гаданняў]], [[шаманізм]]у, [[медытацыя|медытацыйнай практыкі]], [[Навука|навукі]]. Існуе таксама даоская [[філасофія]].
 
Даасізм варта адрозніваць ад Вучэння пра [[Даа]] (道学) — больш познягапозняй з’явыз'явы, шырока вядомай пад назвай [[неаканфуцыянства]].
 
== Гісторыя ==
''Даасізм'' як стабільная рэлігійная арганізацыя аформіўся толькі ў [[II]] стагоддзі, але шматлікія сведчанні кажуць, што даасізм узнік істотна раней, ва ўсякім разе ў [[IV стагоддзе да н.э.|V]] — [[III стагоддзе да н.э.|III]] стагоддзях да н.э. ужо існавала развітая традыцыя, падрыхтаваўшая элементы вучэння, якія актыўна выкарыстоўваліся ў [[Сярэднявечча|Сярэднявеччы]].
 
Асноўнымі крыніцамі даасізму паслужылі містычныя і шаманскія культы царства [[Чу (царства)|Чу]] і іншых «варварскіх» дзяржаў на поўдні Кітая, вучэнне аб неўміручасці і магічныя практыкі, якія развіліся ў царстве [[Ці (царства)|Ці]], і філасофская традыцыя паўночнага Кітая.
 
Філасофскія складаннісачыненні, якія адносяцца да даасізму, пачынаюцца з эпохі Ваюючых Царстваў якія Змагаюцца ([[Чжаньго]]) у [[V стагоддзе да н.э.]], практычна адначасова з вучэннем [[Канфуцый|Канфуцыя]]. Традыцыя лічыць заснавальнікам даасізму легендарнага Жоўтага Імператара [[Хуандзі]].
 
Іншым заснавальнікам даасізму лічыцца старажытнакітайскі мудрэц [[Лаа-Цзы]]. Даоскай традыцыяй яму прыпісваецца аўтарства адной з асноўных кніг даасізму — «[[Даа Дэ Цзін]]» кіт. 道德經. Гэты трактат з'явіўся ядром, вакол якога стала фарміравацца вучэнне даасізму.
 
Яшчэ адным знакамітым тэкстам ранняга даасізму з'яўляецца [[Чжуан-цзы, кніга|Чжуан-цзы]], аўтар якога [[Чжуан-цзы|Чжуан Чжоу]] (369—286  гг. да н.э.), вядомы пад імем [[Чжуан-цзы]], у гонар якога і названы твор.
 
У пачатку II стагоддзя н.э. постаць Лао-цзы абагаўляецца, распрацоўваецца складаная іерархія багоў і дэманаў, узнікае культ, у якім цэнтральнае месца займаюць варажба і абрады, «выганяючыя» злых духаў. [[Пантэон]] даасізму ўзначаліў Яшмавы ўладар (Шан-дзі), якіякому пачытаўсяпакланяліся як богбогу неба, вышэйшаенайвышэйшае бажаство і бацька імператараў («сыноў неба»). За ім шліішлі [[Лаа-Цзы]] і творца мірусвету — [[Пань-гу]].
 
=== Першыя даоскія школы ===
 
Даасізм як рэлігійная арганізацыя з’явіўсяз'явіўся пазней. Перадумовай узнікнення даасізму з’явіласястала [[Паўстанне Жоўтых павязак]], а афармленне даасізму адбылося падчасў часы позняй [[Усходняя Хань|дынастыі Хань]], у другой палове [[II стагоддзе|II стагоддзя н.э.]] [[Чжан Даалін]] заснаваў школу [[Школа Нябесных Настаўнікаў|Нябесных Настаўнікаў]] і стаў яе першым патрыярхам. Трэці Нябесны настаўнік [[Чжан Лу]] змог атрымаць у кіраванне тэрыторыю ў гарах правінцыі [[Сычуань]], якая стала першай даоскай [[Тэакратыя|тэакратычнай]] дзяржавай. Даоская дзяржава пацярпела паразупаражэнне ад [[Цаа Цаа]] ў [[215]] і спыніла сваё існаванне.
 
Пазней утваралісяутварыліся іншыя даоскія школы. Важную ролю ў развіцці даасізму адыгралі школы [[ШанцынШанцін|Маошань]] (яна ж [[ШанцынШанцін]]) і [[Лінбаа]].
 
У літаратуры (уключаючы кітайскую) нярэдка абмяркоўваецца магчымасць запазычанняў палажэнняў даасізму з індыйскай філасофіі, або наадварот, перанясенніперанясення даасізму ў [[Індыя|Індыю]] і заснаванне там [[будызм|будызму]]у. Паказваецца таксама падабенства да кітайскай філасофіі індыйскай канцэпцыі безаблічнага [[Абсалют, філасофія|Абсалюту]], эманацыя якога стварыла бачны фенаменальны свет і зліцца з якім (сысці ад фенаменальнага свету) было мэтай [[брахманы|брахманаў]]. Гэтае пытанне неаднаразова ставілася ў розных даоскіх школах. Аднак дэталёвае даследаванне адхіляе гіпотэзу прамога запазычання.
 
Лао-цзы не мог прынесці ў Індыю філасофію, з якой там былі знаёмыя не менш за паўтысячагоддзя да яго нараджэння. Можна толькі выказаць здагадку, што сам факт вандраванняў паказвае, што і ў той падаленыаддалены час яны не былі немагчымымі, і што, такім чынам, не толькі з Кітая на захад, але і з захаду (у тым ліку і з Індыі) у Кітай маглі перамяшчацца людзі і іх ідэі.
 
У сваёй пэўнай практычнай дзейнасці даасізм у Кітаі мала чым нагадваў практыку брахманізму. На кітайскай глебе рацыяналізм асільваў любую містыку, прымушаючы яе сыходзіць у бок, забівацца ў куты, дзе яна толькі і магла захоўвацца. Так здарылася і з даасізмам. Хоць у даоскім трактаце «Чжуан-цзы» (IV—III стст. да н.э.) гаворыцца аб тым, што жыццё і смерць — паняцці адносныя, акцэнт зроблены на жыццё і тое, як яго варта арганізаваць.
 
Містычныя ідэалы ў гэтым трактаце згулялі немалаважную ролю ў трансфармацыі філасофскага даасізму ў даасізм рэлігійны. Міфічнасць праяўлялася, напрыклад, у згадваннях аб фантастычным даўгалецці (800, 1200 гадоў) і неўміручасцібессмяротнасці, якіх могуць дасягнуць праведныя пустэльнікі, якія наблізіліся да Даа. Тут мы бачым асноўнае разыходжанне з большасцю рэлігій: імкненне да неўміручасцібессмяротнасці замяняе імкненне да добрага замагільнага жыцця.
 
=== Фарміраванне канонуканона ===
 
ДаК [[V]] стагоддзястагоддзю н.э. складаецца даоскі канон [[Даа цзан]] (Скарбніца Даа), які ўключаў ужо больш чым 250 даоскіх тэкстаў па ўзоры [[Трыпітака|Будыскага КанонуКанона]]. Канчаткова Даа цзан аформіўся ў 1607 годзе, калі да яго была дададзеная апошняя група з 56 складанняўсачыненняў. У сваім сучасным выглядзе Даа цзан уяўляе збор 1488 складанняўсачыненняў.
 
=== Развіццё даасізму ===
=== Заняпад даасізму ў Цынскую эпоху ===
 
Вядома, што імператар [[Кансі]] (1654—1722) скептычна ставіўся да ўсякага роду забабонаў і містычных практык. Што не дзіўна: ён быў [[Маньчжуры|маньчжурам]] і яго не цікавіла кітайская філасофія. Так, калі падчасў час аднаго з вандраванняў па поўдні Кітая нейкі прастачынамясцовы жыхар паднёс яму трактат аб дасягненні неўміручасці пасродкамз дапамогай [[алхімія|алхіміі]], Кансі загадаў шпурнуць яму кнігу назад. Даосы нават самага высокага рангу таксама не былі ў яго ў фаварытах.
 
=== Даасізм у цяперашні час ===
Даасізм прайшоў доўгі шлях эвалюцыі і ў XX стагоддзе ўвайшоў як традыцыйная кітайская рэлігія. Пасля прыходу ў Кітаі да ўлады камуністаў у [[1949]] годзе даасізм падвергнуўсяпадвергся значнаму ганенню. Пасля рэформ [[Дэн Сяапін|Дэн Сяапіна]]а ў [[1978]] годзе становішча стала паляпшацца. За апошнія гады адкрылася вялікая колькасць даоскіх храмаў і кляштараўманастыроў. У некаторай ступені адраджэнне даасізму абавязанаеабавязана росту папулярнасці тэхнікі [[Цыгун|цы гун]], якая непасрэдна ўзыходзіць да даоскай [[унутраная алхімія|унутранай алхіміі]]. Даасізм у сучасным выглядзе ўяўляе сабой рэлігію, з пышным вонкавым пластам (абрады, рытуалы, храмы) і хупавымбагатым унутраным, эзатэрычным, улучальнымякі уўключае ў сябе тэхнікі для ўдасканалення цела, розуму і духу.
 
== Гл. таксама ==
* [[Лі Бо]]
 
== Літаратура ==
* {{кніга |частка=Даосизм |аўтар=Кобзев А.И. |спасылка частка= http://www.synologia.ru/a/Даосизм |загаловак=Духовная культура Китая: энциклопедия: в 5 т. |выдавецтва=Изд. фирма «Восточная литература» РАН |том=1. Философия |старонкі=232—236 |месца=М. |год=2006 }}
 
== Спасылкі ==
* [http://www.sacred-texts.com/tao/index.htm Даасізм]. Sacred-texts.com
 
{{Daoreli-stub}}
 
 
 
[[Катэгорыя:Даасізм|*]]
[[Катэгорыя:Кірункі і школы кітайскай філасофіі]]
 
 
{{Dao-stub}}

Навігацыя