Розніца паміж версіямі "Даасізм"

Jump to navigation Jump to search
98 байтаў дададзена ,  10 гадоў таму
катэгорыя, івікі
(Артыкул азначаны як некатэгарызаваны using AWB)
(катэгорыя, івікі)
{{арфаграфія}}
'''Даасі́зм''' кіт. 道教, піньінь dàojiào  — кітайскае традыцыйнае вучэнне, якое ўключае элементы [[рэлігія]], [[містыка]], [[гаданні]], [[шаманізм]]а, [[медытацыя|медытацыйнай практыкі]], [[навукі]]. Існуе таксама даоская [[філасофія]].
 
Даасізм варта адрозніваць ад Вучэнні пра Даа (道学) - — больш за позняга з'явыз’явы, шырока вядомага пад назвай [[нэаканфуцыянства]].
 
== Гісторыя ==
=== Фармаванне даасізму ===
''Даасізм'' у стабільнай рэлігійнай арганізацыі аформіўся толькі ва [[II стагоддзе]]е, але шматлікія сведчанні кажуць, што даасізм паўстаў істотна раней, ва ўсякім разе ў [[IV стагоддзе да н. э.|
V]]  — [[III стагоддзе да н. э.|III]] стагоддзях да н. э. ужо мелася развітая традыцыя, якая падрыхтавала элементы вучэння, актыўна выкарыстоўваныя ў сярэднія стагоддзі.
 
Асноўнымі крыніцамі даасізму паслужылі містычныя і шаманскія культы царства [[Чу (царства)|Чу]] і іншых «варварскіх» дзяржаў на поўдні Кітая, вучэнне аб неўміручасці і магічныя практыкі, якія развіліся ў царстве [[Ці (царства)|Ці]] і філасофская традыцыя паўночнага Кітая.
Філасофскія складанні, якія адносяцца да даасізму, пачынаюцца з эпохі Царстваў якія Змагаюцца ([[Чжаньго]]) у [[V стагоддзе да н. э.]], практычна адначасова з вучэннем [[Канфуцый|Канфуцыя]]. Традыцыя лічыць заснавальнікам даасізму легендарнага Жоўтага Імператара [[Хуандзі]].
 
Іншым заснавальнікам даасізму лічыцца старажытнакітайскі мудрэц [[Лао-цзы]]. Даоскай традыцыяй яму прыпісваецца аўтарства адной з асноўных кніг даасізму  — «[[Даа Дэ Цзін]]» кіт. 道德經. Гэты трактат з'явіўсяз’явіўся ядром, вакол якога стала фармавацца вучэнне даасізму.
 
Іншым знакамітым тэкстам ранняга даасізму з'яўляеццаз’яўляецца [[Чжуан-цзы]], аўтарам якога з'яўляеццаз’яўляецца [[Чжуан-цзы|Чжуан Чжоу]] (369—286 гг. да н. э.), вядомы пад імем [[Чжуан-цзы]], у гонар якога і названа яго твор.
 
У пачатку 2 тысячагоддзі н. э. постаць Лао-цзы абагаўляецца, распрацоўваецца складаная іерархія бажаствоў і дэманаў, узнікае культ, у якім цэнтральнае месца займаюць варажбу і абрады, «выганяючыя» злых духаў. Пантэон даасізму ўзначаліў Яшмавы ўладар (Шан-дзі), які пачытаўся як бог неба, вышэйшае бажаство і бацька імператараў («сыноў неба»). За ім вынікалі Лаа-цзы і творца міру  — [[Пань-гу]].
 
=== Першыя даоскія школы ===
 
Даасізм як рэлігійная арганізацыя з'явіўсяз’явіўся пазней. Перадумовай узнікнення даасізму з'явіласяз’явілася [[Паўстанне Жоўтых павязак]], а афармленне даасізму адбылося падчас позняй дынастыі Хань, у другой палове [[II стагоддзе]]а н. э. [[Чжан Даалін]] заснаваў школу [[Школа Нябесных Настаўнікаў|Нябесных Настаўнікаў]] і стаў яе першым патрыярхам. Трэці Нябесны настаўнік [[Чжан Лу]] смог атрымаць у кіраванне тэрыторыю ў горах правінцыі [[Сычуань]], якая стала першай даоскай тэакратычнай дзяржавай. Даоская дзяржава патрывала паразу ад [[Цаа Цаа]] у [[215]] і спыніла сваё існаванне.
 
Пазней утвараліся іншыя даоскія школы. Важную ролю ў развіцці даасізму згулялі школы [[Шанцын|Маошань]] (яна жа [[Шанцын]]) і [[Лінбаа]].
Лао-цзы не мог прынесці ў Індыю філасофію, з якой тамака былі знаёмыя не менш за паўтысячагоддзя да яго нараджэння. Можна толькі выказаць здагадку, што сам факт вандраванняў паказвае, што і ў то падалены час яны не былі немагчымымі і што, такім чынам, не толькі з Кітая на захад, але і з захаду (у тым ліку і з Індыі) у Кітай маглі перамяшчацца людзі і іх ідэі.
 
У сваёй пэўнай практычнай дзейнасці даасізм у Кітаі мала чым нагадваў практыку брахманізму. На кітайскай глебе рацыяналізм асільваў любую містыку, прымушаючы яе сыходзіць у бок, забівацца ў куты, дзе яна толькі і магла захоўвацца. Так здарылася і з даасізмам. Хоць у даоскім трактаце «Чжуан-цзы» (IV—III  стст. да н. э.) гаворыцца аб тым, што жыццё і смерць  — паняцці адносныя, акцэнт зроблены на жыццё і то, як яе варта арганізаваць.
 
Містычныя ідэалы ў гэтым трактаце, выражавшиеся, у прыватнасці, у згадваннях аб фантастычным даўгалецці (800, 1200 гадоў) і неўміручасці, якіх могуць дасягнуць праведныя пустэльнікі, приблизившиеся да Даа, згулялі немалаважную ролю ў трансфармацыі філасофскага даасізму ў даасізм рэлігійны. Тут мы бачым асноўнае разыходжанне з большасцю рэлігій: імкненне да неўміручасці замяняе імкненне да добрага замагільнага жыцця.
=== Развіццё даасізму ===
 
Даасізм амаль ніколі не быў афіцыйнай рэлігіяй  — хутчэй уяўляў сабой рух народных мас, самотных навукоўцаў і пустэльнікаў. Але ў нетрах даасізму рэгулярна нараджаліся або ўсплывалі новыя ідэі, якія натхнялі навукоўцаў, палітыкаў, пісьменнікаў. Сялянскія бунты ў Кітаі і паўстанні са звяржэннем дынастый зараджаліся таксама ў нетрах даасізму.
 
=== Заняпад даасізму ў Цынскую эпоху ===
 
Вядома, што імператар [[Кансі]] (1654 — 17221654—1722) скептычна ставіўся да ўсякага роду забабонам і містычным практыкам. Што не дзіўна, т.к. ён быў маньчжурам і яму гэтыя кітайскія "«мудраванні"» і ўся кітайская філасофія былі да лямпачкі. Так, калі падчас аднаго з вандраванняў па поўдні Кітая нейкі прастачына паднёс яму трактат аб дасягненні неўміручасці пасродкам алхіміі, Кансі загадаў шпурнуць яму кнігу зваротна. Даосы высокага рангу таксама не складаліся ў яго ў фаворы.
 
=== Даасізм у цяперашні час ===
На тэрыторыі даоскага храма Чан Чунь (Вечная Вясна) у Ухане
Даасізм мінуў доўгі шлях эвалюцыі і ў XX стагоддзе ўвайшоў як традыцыйная кітайская рэлігія. Пасля прыходу ў Кітаі да ўлады камуністаў у [[1949 год]]у даасізм падвергнуўся значнаму ганенню. Пасля рэформаў [[Дэн Сяопін]]а ў [[1978 год]]у становішча стала паляпшацца. За апошнія гады адкрылася вялікая колькасць даоскіх храмаў і кляштараў. У некаторай ступені адраджэнне даасізму абавязанае росту папулярнасці тэхнікі [[Цыгун|цы гун]], якая непасрэдна ўзыходзіць да даоскай [[унутраная алхімія|унутранай алхіміі]]. Даасізм у сучасным выглядзе ўяўляе сабой рэлігію, з пышным вонкавым пластом (абрады, рытуалы, храмы) і хупавым унутраным, эзатэрычным, улучальным у сябе тэхнікі для ўдасканалення цела, розуму і духу.
 
{{Няма катэгорый}}
== Гл. таксама ==
 
* [[Лі Бо]]
 
[[Катэгорыя:Рэлігія]]
 
[[ru:Даосизм]]

Навігацыя