Розніца паміж версіямі "Шумер"

Jump to navigation Jump to search
1 604 байты дададзена ,  10 гадоў таму
+
(ів)
(+)
{{вызнч|1=Шумер}}: старажытная [[краіна]] ў [[Паўднёвай Месапатаміі]], на землях сучаснага [[Ірак]]а. Існавала ў 4—2 тыс. да н.э.
 
Старажытныя паселішчы на гэтых землях вядомыя з 4 тыс. да н.э. АсноўныяУ заняткі2-й пал. IV тыс. да н.э. заселена [[насельніцтвашумеры|шумерамі]], якія заснавалі тут гарады-дзяржавы: [[рыбалоўстваКіш]], [[земляробстваЛагаш]], [[жывёлагадоўляУма]], [[рамёствыУр]], [[Урук]] і інш.
 
Асноўныя заняткі [[насельніцтва]]: [[рыбалоўства]], [[земляробства]], [[жывёлагадоўля]], [[рамёствы]]. Экаміка Шумер была заснавана на ірыгацыйным земляробстве: у абшчынных, храмавых і буйнаўласніцкіх гаспадарках выкарыстоўвалася праца вольных абшчыннікаў, кліентаў, рабоў.
З 1-й паловы 3-га тыс. да н.э. ўзнікаюць [[раннерабаўладальніцкі лад|раннерабаўладальніцкія]] [[горад-дзяржава|гарады-дзяржавы]]: [[Кіш]], [[Лагаш]], [[Ума]], [[Ур]], [[Урук]] і інш., якія ваююць між сабою за панаванне ў Шумеры. У 24—22 ст. да н.э. Шумер пад уладай гораду [[Акад]], у 2132 да н.э. Шумер і [[Акад]] трапляюць у залежнасць ад горада Ура. Каля 2024 да н.э. разгромлены [[Элам]]ам. З 2-га тыс. да н.э. Шумер і тэрыторыя Акада трапілі пад уладу [[Вавілон]]а.
 
Змест палітычнага жыцця Шумер складала ўнутраная барацьба ў гарадах паміж абшчынай, родава-храмавай арыстакратыяй і вярхоўным правіцелем. Паміж гарадамі-дзяржавамі вялася барацьба за сельскагаспадарчыя ўгоддзі і ірыгацыйныя сістэмы, што прыводзіла да часовых узвышэнняў аднаго з іх. На пачатку раннедынастычнага перыяду ў XXVIII-XXV ст. да н.э. паліт. перавага ад I дынастыі Кіша перайшла да I дынастыі Урука, а потым да I дынастыі Ура. 3 сярэдзіны XXV ст. да н.э. ўсталявана гегемонія правіцеляў Лагаша (страчана ў 1-й пал. XXIV ст. да н.э. пасля няўдалай спробы сацыяльных рэформ Уруінімгіны). Раннедынастычны перыяд скончыўся ў 2-й пал. XXIV ст. да н.э. заваяваннем Шумера дзяржавай [[Акад]]. Акад быў разгромлены гуціямі, якія ў канцы XXII ст. да н.э. выгнаны царом Урука Утухенгалем. Улада над Шумерам перайшла да цароў III дынастыі Ура. У канцы XXI ст. да н.э. ў выніку нашэсця амарытаў і эламітаў Шумер канчаткова страціў самастойнасць. З ІІ тыс. да н.э. Шумер і тэрыторыя Акада трапілі пад уладу [[Вавілон]]а.
 
== Літаратура ==
*{{крыніцы/БелСЭ|11}}
*БелЭн у 18 т. Т. 17. - Мн., 2003.
 
{{commons|Category:Sumer}},
 
[[Катэгорыя:Краіны старажытнасці]]

Навігацыя