Перайсці да зместу

Адміністрацыйны падзел Польшчы (1975—1998)

З Вікіпедыі, свабоднай энцыклапедыі
Адміністрацыйны падзел Польшчы (1975—1998)

Адміністрацыйны падзел Польшчы ў 1975–1998 гадахадміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел, які дзейнічаў з 1 чэрвеня 1975 года па 29 снежня 1989 года ў Польскай Народнай Рэспубліцы і з 30 снежня 1989 года па 31 снежня 1998 года ў Рэспубліцы Польшча.

Уведзены Законам ПНР ад 28 мая 1975 года аб двухузроўневым адміністрацыйным падзеле дзяржавы і папраўкамі да закона аб народных саветах. Дзейнічаў да рэформы ў 1999 годзе. Было створана 49 ваяводстваў, а прамежкавы адміністрацыйны ўзровень – паветы – ліквідаваліся.

Нешматлікія ваяводствы мелі больш за 1 млн жыхароў. У многіх выпадках цэнтрамі ваяводстваў былі сярэднія або малыя правінцыйныя гарады. Многія меншыя гарады і мястэчкі былі ўключаны ў склад больш буйных гарадоў, каб штучна стварыць буйныя гарадзкія цэнтры.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Прычына рэформы – жаданне ўзмацніць кантроль над ніжэйшымі пластамі дзяржаўнага апарату з боку Польскай аб’яднанай рабочай партыі. Пасля прыходу да ўлады Эдварда Герэка і разгрому апазіцыі ў Палітбюро працягваўся супраціў з боку нізоў партыі. Праз рэарганізацыю адміністрацыі і новы тэрытарыяльны падзел Герэк здолеў увесці «сваіх людзей» у ваяводскія камітэты і разбіць старыя групоўкі.

Існаваў падзел не як сёння: на гарадскія, гарадско-сельскія і сельскія гміны, а на гарады і гміны як асноўныя адміністрацыйныя адзінкі. Першапачаткова Польшча была падзелена на 2 343 гміны і 814 гарадоў, гэта значыць на 3 157 адзінак ніжэйшага ўзроўню. Варшава, Лодзь, Кракаў і Уроцлаў мелі асаблівы статус з унутраным падзелам на раёны як дапаможныя адміністрацыйныя адзінкі.

Варшаўскае ваяводзтва мела статус сталічнага (да 26 мая 1990 года), а Лодзьскае і Кракаўскае — гарадскіх (да 30 чэрвеня 1984 года).

На тэрыторыі ваяводстваў прадстаўнічыя органы называліся «Народная рада горада». На тэрыторыі Урацлаўскага ваяводства ваяводская рада называўся «Народная рада Уроцлаўскага ваяводства і горада Уроцлава», гэта значыць, што фактычна выдзялення горада Уроцлава ў асобную адзінку ад Уроцлаўскага ваяводства так і не адбылося.

Ваяводствы[правіць | правіць зыходнік]

У 1975—1998 гадах існавалі наступныя ваяводствы:

Палажэнне на карце Ваяводства Цэнтр Плошча
(1998, км²)
Насельніцтва
(1997, тыс.)
Колькасць гмін (1997) Колькасць гарадскіх гмін (1997) Колькасць вяскова-гарадскіх гмін (1997) Колькасць вясковых гмін (1997) Колькасць гарадоў (1997)
Альштынскае Ольштын 12 327 776 58 10 13 35 23
Апольскае Аполе 8535 1023,7 65 3 27 35 30
Астралэнцкае Астралэнка 6498 410,8 44 4 6 34 10
Беластоцкае Беласток 10 055 701,7 55 5 15 35 20
Бельскае Бельска-Бяла 3704 924 59 8 10 41 18
Быдгашчскае Быдгашч 10 349 1135,2 59 3 25 31 28
Бяльскападляскае Бяла Падляска 5348 309 40 4 2 34 6
Валбжыхскае Валбжых 4168 735,3 45 15 16 14 31
Варшаўскае Варшава 3788 2418,4 58 25 13 20 28
Гданьскае Гданьск 7394 1464,8 63 16 5 42 21
Гожаўскае Гожаў Велькапольскі 8484 513,3 40 2 20 18 22
Еленягурскае Яленя Гура 4379 523,9 40 12 13 15 25
Województwo rzeszowskie Жэшоўскае Жэшаў 4397 751,9 47 4 9 34 13
Województwo zamojskie Замойскае Замасць 6980 490,6 57 4 6 47 10
Зеленагурскае Зялёна Гура 8868 677,8 57 7 21 29 28
Калішскае Каліш 6512 723,5 58 3 17 38 20
Катавіцкае Катавіцы 6650 3908,6 97 39 16 42 55
Województwo koszalińskie Кашалінскае Кашалін 8470 526 41 6 12 23 18
Województwo kieleckie Келецкае Кельцы 9211 1132,8 80 4 18 58 22
Województwo konińskie Конінскае Конін 5139 480,6 48 4 14 30 18
Кракаўскае Кракаў 3254 1242,5 39 1 12 26 13
Województwo krośnieńskie Кросненскае Кросна 5702 509,5 44 3 9 32 12
Лодзьскае Лодзь 1524 1105,4 18 6 2 10 8
Ломжынскае Ломжа 6684 353,2 46 5 7 34 8
Люблінскае Люблін 6792 1027,5 69 6 11 52 17
Лягніцкае Лягніца 4037 525,3 48 4 14 30 18
Ляшчынскае Лешна 4154 398,8 32 2 18 12 20
Województwo nowosądeckie Новасандэцкае Новы Сонч 5576 743,1 59 9 5 45 14
Пазнаньскае Познань 8151 1360,8 62 5 29 28 34
Пільскае Піла 8205 496,5 43 6 18 19 24
Плоцкае Плоцк 5117 521,2 48 5 5 38 10
Województwo przemyskie Пшэмысльскае Пшэмысль 4437 415,5 41 6 5 30 11
Пятркоўскае Пётркаў Трыбунальскі 6266 642,9 56 4 7 45 11
Радамскае Радам 7294 764 63 2 14 47 16
Скернявіцкае Скернявіцы 3960 423,9 44 6 2 36 8
Слупскае Слупск 7453 428,5 37 6 5 26 11
Сувальскае Сувалкі 10 490 488,5 48 5 10 33 15
Сядлецкае Седльцы 8499 661,6 74 7 6 61 13
Сярадзкае Серадз 4868 412,7 42 2 8 32 10
Województwo tarnobrzeskie Тарнабжэгскае Тарнобжаг 6283 610 55 3 14 38 17
Тарноўскае Тарнаў 4151 698,5 48 3 7 38 10
Таруньскае Торунь 5348 673,9 49 8 5 36 13
Улацлаўскае Улацлавак 4402 434,9 46 8 7 31 15
Урацлаўскае Уроцлаў 6287 1137,3 40 3 15 22 18
Хэлмскае Хэлм 3866 249,4 30 4 0 26 4
Цеханоўскае Цяханаў 6362 436,9 51 5 6 40 11
Чэнстахоўскае Чэнстахова 6182 780,6 58 4 13 41 17
Шчэцінскае Шчэцін 9982 995,1 54 3 28 23 31
Эльблёнгскае Эльблёнг 6103 494,4 42 5 13 24 18