Адоніс (паэт)

Адоніс
Імя пры нараджэнні	араб. علي أحمد سعيد إسبر‎
Род дзейнасці	паэт, пісьменнік, перакладчык, журналіст, выкладчык універсітэта, літаратуразнавец, літаратурны крытык
Дата нараджэння	1 студзеня 1930(1930-01-01)[…] (95 гадоў)
Месца нараджэння	Al-Qassabin[d], Ayn Shiqaq[d], Ein Shaqaq Subdistrict[d], Jableh District[d], Latakia Governorate[d], Сірыя
Грамадзянства	Ліван[…]
Веравызнанне	нерэлігійнасць[d], язычніцтва і атэізм
Жонка	Khalida Saeed[d]
Месца працы	Універсітэт Святога Іосіфа[d] Ліванскі ўніверсітэт[d] Shir (1957 - 1970)[d] Mawakif Magazine (1968 - 1994)[d]
Альма-матар	Дамаскі ўніверсітэт Універсітэт Святога Іосіфа[d]
Партыя	Syrian Social Nationalist Party[d] (1968)
Узнагароды і прэміі	Bjørnson Prize[d] (2007) America Award in Literature[d] (2003) Janus Pannonius International Poetry Prize[d] (2014) прэмія Макса Жакоба[d] (2008) ганаровы доктар Універсітэта Рэн II Верхняй Брэтані[d] (2012) прэмія Гётэ[d] (2011) Міжнародная прэмія Ноніно[d] (1999) PEN/Nabokov Award[d] (2017) Al Owais Award[d] (2002) International Nazim Hikmet Poetry Award[d] (1995) Mondello Prize[d] (2003) прэмія Грынцанэ Кавур[d] (2008) Flaiano Prize[d] (2013) прэмія Стыга Дагермана[d] (2016) Прэмія прынца П'ера[d] (2016) Erich-Maria-Remarque Peace Prize[d] (2015) Залаты вянок[d] (1997)
Медыяфайлы на Вікісховішчы

Адоніс (сапраўднае імя Алі Ахмад Саід Асбар‎; нар. 1 студзеня 1930 г., Аль-Касабін, Латакія) — сірыйскі паэт і эсэіст. Жыў у Ліване і Францыі. найбольш значны прадстаўнік руху «Новай паэзіі».

Біяграфія

Нарадзіўся ў шыіцкай сям’і ў сірыйскім паселішчы Касабін каля Тартуса на міжземнаморскім узбярэжжы. З ранняга ўзросту працаваў у полі, але яго бацька рэгулярна прымушаў яго завучваць вершы, і ён паступова пачаў вершаваць. У 1947 годзе ён меў магчымасць чытаць верш для прэзідэнта Сірыі Шукры аль-Куатлі.

У маладосці адчуў моцны ўплыў мысляра Антуна Саадэ, некаторыя веды ў класічнай арабскай літаратуры атрымаў ад свайго бацькі.

Падчас навучання ў Дамаскім універсітэце (дзе вывучаў філасофію, канец 1940-х-пачатак 1950-х гадоў) ён працаваў рэдактарам шэрагу газет і часопісаў, якія выходзілі ў Дамаску, у канцы 40-х пачаў друкавацца. У інтэрв’ю ў газеце «Монд» (1984) ён успамінаў, што газеты, першапачаткова якія адпрэчылі вершы Алі Ахмада Саіда, ахвотна пагадзіліся апублікаваць тыя ж творы, дасланыя ім пад псеўданімам Адоніс.

У 1955 годзе падвергся шасцімесячнаму турэмнаму зняволенню за палітычную дзейнасць і сяброўства ў Сірыйскай сацыяльнай нацыяналістычнай партыі, з 1956 года пасяліўся ў Ліване, у 1957 годзе стаў грамадзянінам Лівана, аднак звычайна лічыцца сірыйскім паэтам. У 1970—1985 гадах быў прафесарам арабскай літаратуры ў Ліванскім універсітэце, таксама чытаў лекцыі ва ўніверсітэце Дамаска і шэрагу заходніх універсітэтаў. Атрымаў доктарскую ступень у 1973 г. ва Універсітэце св. Юзафа ў Бейруце.

Уплыў на яго творчасць аказалі эстэтычныя прынцыпы сюррэалізму і міфалагічныя выявы. У праграмным артыкуле «Спроба вызначэння „Новай паэзіі“» (1959) Аданіс дэклараваў, што яе аснову складае «творчасць, якая падахвочвае да дзеяння», ёй уласцівы ўніверсальны погляд на свет, а паэзію ад прозы адрознівае не столькі памер і рыфма, а асацыяцыі, вопыт індывідуальнага бачання свету. У яго ўласных вершах прысутнічаюць водгаласы старажытных даісламскіх культур Міжземнамор’я: шумераў, фінікійцаў, вавіланян, грэкаў; выкарыстоўваюцца міфалагічныя сімвалы: Аданіс, Баал, Фенікс.

У сваіх галоўных эсэ «Шок сучаснасці» (1978) і «Маніфест сучаснасці» (1980) Аданіс сцвярджаў, што ў арабскай культуры іслам гуляў адмоўную ролю, бо падкрэсліваў сталае ўзнаўленне старога; Аданіс жа разглядае іслам як найвялікшую перашкоду творчаму пачатку і мадэрновасці[17].

Акрамя вершаў, Аданіс таксама вядомы як перакладчык (у прыватнасці, вершаў Сен-Жон Перса і Іва Бонфуа), літаратуразнаўца і літаратурны крытык, аўтар даследавання «Суфізм і сюррэалізм» (1992). На французскую вершы Адоніса перакладалі Эжэн Гільвік і Этэль Аднан, Гільвік таксама напісаў верш «Прастора Адоніса», у якім параўнаў паэта з богам, які стварае свае светы.

Асабліва вырасла вядомасць Адоніса ў Еўропе ў 1984 годзе: у траўні ён прачытаў у Калеж дэ Франс курс лекцый пра арабскую паэтыку, у кастрычніку таго ж года адбылася сустрэча з ім група французскіх і арабскіх пісьменнікаў і крытыкаў (семінар уключаў гутаркі пра паэтычны досвед Адоніса і пераклады яго паэзіі на французскі. выдавецтве «Autrement Dit», які суправаджаўся паказам тэлефільма.

У 1985 годзе пасяліўся ў Парыжы, працаваў кансультантам у ЮНЕСКА. У 2011 яму прысуджана Прэмія Гётэ. Неаднаразова разглядаўся як верагодны кандыдат на Нобелеўскую прэмію па літаратуры.