Альфонс X Мудры

Альфонс X Мудры
ісп.: Alfonso X de Castilla
кароль Кастыліі і Леона 30 мая 1252 — 4 красавіка 1284
Папярэднік	Фердынанд III Кастыльскі
Пераемнік	Санча IV Кастыльскі
кароль Германіі 1257 — 1273
Папярэднік	Вільгельм
Пераемнік	Рудольф I
Нараджэнне	23 лістапада 1221 Таледа, Іспанія
Смерць	4 красавіка 1284 (62 гады) Севілья, Каралеўства Севілья[d], Каралеўства Кастылія і Леон
Месца пахавання	Севільскі кафедральны сабор
Род	Бургундская дынастыя
Бацька	Фердынанд III Кастыльскі
Маці	Лізавета Гогенштаўфен[d]
Жонка	Віяланта Арагонская[d]
Дзеці	Беатрыса Кастыльская[d], Фернанда дэ ла Серда[d], Санча IV Кастыльскі, Педра Кастыльскі[d], Хуан Кастыльскі[d], Віаланта Кастыльская[d], Хайме Кастыльскі[d], Беатрыс Кастыльская, Альфонса Фернандэз дэ Кастылья[d], Леанор дэ Кастылія і Арагон[d], Канстанцыя дэ Кастылія і Арагон[d], Martin Alfonso de Castilla[d], Urraca Alfonso de Castilla[d], Isabel de Castilla[d] і Берэнгела Кастыльская[d]
Грамадзянства	Каралеўства Кастылія і Леон
Веравызнанне	каталіцтва
Дзейнасць	астраномія і гісторыя
Узнагароды	Galician Literature Day[d] (1980)
Медыяфайлы на Вікісховішчы

Альфонс X Мудры (ісп.: Alfonso X de Castilla; 23 лістапада 1221, Таледа — 4 красавіка 1284, Севілья) — кароль Кастыліі і Леона з 1252 па 1284 гг. Старэйшы сын Фердынанда III Кастыльскага і Лізаветы Гогенштаўфен, дачкі Філіпа Швабскага.

Біяграфія

Пры Альфонсе X быў выдадзены зборнік законаў і складзены астранамічныя табліцы, якія атрымалі назву «Альфонсавых». Ініцыяваў складанне збору законаў — «Сем частак права», а таксама гісторыі Іспаніі, першых падобных прац, напісаных на іспанскай мове (кастыльяна), а апроч іх — пераклады навуковых тэкстаў з арабскага на іспанскі.

Альфонса Мудры і яго двор.

Альфонс X з’яўляецца складальнікам і выдаўцом зборніка Las Cantigas de Santa Maria і некаторыя з песень, напрыклад «Quen a omagen da Virgen» прыпісваюцца яму. Пісаў вершы, галоўным чынам хвалы Дзеве Марыі.

Альфонс патраціў амаль 20 гадоў на тое, каб стаць імператарам Свяшчэннай Рымскай імперыі, супрацьдзейнічаючы англійскаму прэтэндэнту — Рычарду, графу Карнуольскаму; пакуль той не памёр у 1272 годзе і Папа Грыгорый X не пераканаў Альфонса пакінуць свае прэтэнзіі.

Альфонсу не атрымалася завяршыць крыжовы паход, пачаты яго бацькам Фердынандам III супраць маўраў у Паўднёвай Іспаніі, але ён адваяваў Херэс у 1255 годзе і Кадыс у 1262 годзе.

Спробы ўстанавіць прававую аднолькавасць і павялічыць падаткі нараўне з канфліктам з-за пераходу ў спадчыну прастола заахвоцілі сына Альфонса Санча IV падняць паўстанне ў 1282 годзе і ізаляваць Альфонса ў Севільі, дзе ён і памёр.

У яго гонар названы кратар Альфонса на Месяцы.

Шлюбы і дзеці

Статуя Альфонса X у Мадрыдзе (1892).

• Жонка: (з 26 снежня 1246 года) Віяланта Арагонская (1236—1301), дачка Хаймэ I Заваёўніка, караля Арагона, і Іяланды Венгерскай. З прычыны юнага ўзросту жонкі шлюб на працягу некалькіх гадоў не быў ажыццёўлены, але потым яны нарадзілі на свет 12 дзяцей.
  • Фернанда (? — памёр у маленстве)
  • Берэнгарыя (кастрычнік або лістапад 1253—1284)
  • Беатрыса (лістапад або снежань 1254—1280)
  • Фердынанд дэ ла Серда (23 кастрычніка 1255 — 25 ліпеня 1275), муж Бланкі, дачкі Людовіка Святога, караля Францыі
  • Леанора (1257—1275)
  • Санча IV (12 мая 1258 — 25 красавіка 1295), пераемнік Альфонса X на каралеўскім троне Кастыліі і Леона
  • Канстанцыя (1258 — 22 жніўня 1280)
  • Педра (чэрвень 1260 — 10 кастрычніка 1283)
  • Хуан (сакавік або красавік 1262 — 25 чэрвеня 1319)
  • Ізабела (? — памерла ў маленстве)
  • Віяланта (1265—1296), жонка Дыега Лопеса дэ Хара
  • Хаймэ (жнівень 1266 — 9 жніўня 1284)
• Акрамя таго Альфонс X меў некалькіх пазашлюбных дзяцей.
  • Беатрыса жонка Афонсу III, караля Партугаліі
  • Марцін
  • Урака

Літаратура

• Альфонсы // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 1. — С. 287. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0036-6 (т. 1).
• Альтамира-и-Кревеа Рафаэль. История Средневековой Испании / Перевод с испанского Е. А. Вадковской и О. М. Гармсен. — СПб.: «Евразия», 2003. — 608 с. — 1 500 экз. — ISBN 5-8071-0128-6
• Корсунский А. Р. История Испании IX—XIII веков (Социально-экономические отношения и политический строй Астуро-Леонского и Леоно-Кастильского королевства). Учебное пособие. — М.: Высшая школа, 1976. — 139 с.

Спасылкі

• KINGS of CASTILE & LEÓN 1217-1369 (англ.). Foundation for Medieval Genealogy. Праверана 2 кастрычніка 2010.
• Alfonso X King of Castilla & León, at Cancioneros Musicales Españoles.