Аляксандр Андрэевіч Самарскі

Аляксандр Андрэевіч Самарскі
Аляксандр Андрэевіч Самарскі
	руск.: Алекса́ндр Андре́евич Сама́рский
Дата нараджэння	19 лютага 1919
Месца нараджэння	Свістуны[d], СССР;
Дата смерці	11 лютага 2008 (88 гадоў)
Месца смерці	Масква, Расія;
Месца пахавання	Траякураўскія могілкі;
Грамадзянства	СССР; Расія;
Род дзейнасці	матэматык, выкладчык універсітэта
Навуковая сфера	матэматычная фізіка, вылічальная матэматыка, лікавы аналіз, матэматычнае мадэляванне[d], матэматыка і прыкладная матэматыка
Месца працы	МДУ; факультэт вылічальнай матэматыкі і кібернетыкі МДУ[d]; Інстытут прыкладной матэматыкі імя М. У. Келдыша РАН[d]; Q4201583?; 8th Rifle Division[d]; 108th Motor Rifle Division[d]; Geophysical Center[d];
Навуковая ступень	доктар фізіка-матэматычных навук
Навуковае званне	спіс правадзейных членаў АН СССР[d]; акадэмік РАН[d];
Альма-матар	фізічны факультэт МДУ[d] (1941); МДУ (1948); Гімназія № 2 імя А. П. Чэхава[d] (1936);
Навуковы кіраўнік	Андрэй Мікалаевіч Ціханаў
Член у	Расійская акадэмія навук (23 снежня 1976); Расійская акадэмія навук; Акадэмія навук ГДР[d];
Прэміі
Узнагароды	; ;

Алякса́ндр Андрэ́евіч Сама́рскі (19 лютага 1919, хут. Свістуны, цяпер Амвросіўскага раёна Данецкай вобласці, Украіна — 11 лютага 2008, Масква) — савецкі і расійскі матэматык, адзін з заснавальнікаў тэорыі матэматычнага мадэліравання і вылічальнага эксперыменту. Акадэмік РАН (1976; член-карэспандэнт 1966). Замежны член НАН Беларусі (2000). Герой Сацыялістычнай Працы (1979).

Біяграфія

Скончыў Маскоўскі ўніверсітэт (1945). З 1953 у Інстытуце прыкладной матэматыкі АН СССР, з 1990 у Інстытуце матэматычнага мадэліравання РАН (у 1990—1998 дырэктар).

Навуковы ўклад

Навуковыя працы па матэматычнай фізіцы, тэорыі дыферэнцыяльных ураўненняў, тэорыі нелінейных працэсаў, вылічальнай матэматыцы.

Пабудаваў агульныя тэорыі рознасных схем^[ru], ітэрацыйных метадаў рашэння сетачных ураўненняў. Распрацаваў новыя прынцыпы апраксімацыі мнагамерных задач, аналітычныя і лікавыя метады рашэння актуальных задач ядзернай фізікі, фізікі плазмы, цеплаправоднасці і інш. Правёў разлік ядзернага выбуху^[ru] і дынамікі выбуху тэрмаядзернага зараду.

Сааўтар адкрыцця эфекту Т-слоя^[ru] ў плазме, адзін са стваральнікаў тэорыі рэжымаў з абвастрэннем у нелінейных суцэльных асяроддзях.

Узнагароды

Дзяржаўная прэмія СССР 1954.
Ленінская прэмія 1962.

Творы

Математическое моделирование: Идеи. Методы. Примеры. М., 1997 (разам з А. П. Міхайлавым).
Разностные схемы с операторными множителями. Мн., 1998 (разам з П. М. Вабішчэвічам, П. П. Матусам).
Уравнення математической физики. 6 изд. М., 1999 (разам з А. М. Ціханавым).
Численные методы математической физики. М., 2000 (разам з А. У. Гуліным).

Зноскі

↑ Virtual International Authority File — [Dublin, Ohio]: OCLC, 2003.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54919'></a>
↑ Самарский Александр Андреевич // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 28 верасня 2015.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a>
1 2 MacTutor History of Mathematics archive — 1995. Праверана 22 жніўня 2017.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q547473'></a>
↑ Find a Grave — 1996.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q63056'></a>
1 2 Národní autority České republiky Праверана 4 кастрычніка 2024.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 MacTutor History of Mathematics archive — 1995.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q547473'></a>
1 2 3 Летопись Российской академии наук. Т. VII. 1946—1953 — М.: Архив Российской академии наук, 2022. — С. 752. — 896 с. — ISBN 978-5-6046932-6-1
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q137170397'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4070706'></a>
↑ Матэматычная генеалогія — 1997.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q829984'></a>

Літаратура

Касцюковіч М. М. Самарскі Аляксандр Андрэевіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 135. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).
А. А. Самарский: (К 80-летию со дня рождения) // Дифференц. уравнения. 1999. Т. 35, № 2.

Спасылкі

Аляксандр Андрэевіч Самарскі ў базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі (руск.)

[_c3fcfbb383229ea0-1] Virtual International Authority File — [Dublin, Ohio]: OCLC, 2003.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54919'></a>

[_92d201529667989e-2] Самарский Александр Андреевич // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 28 верасня 2015.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a>

[_2df3bb5621425069-3] 1 2 MacTutor History of Mathematics archive — 1995. Праверана 22 жніўня 2017.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q547473'></a>

[_99f468ed87f21204-4] Find a Grave — 1996.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q63056'></a>

[_49e863b1893c5d17-5] 1 2 Národní autority České republiky Праверана 4 кастрычніка 2024.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>

[_b06508188dbe9ca1-6] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 MacTutor History of Mathematics archive — 1995.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q547473'></a>

[_6cecf19d18a0f74b-7] 1 2 3 Летопись Российской академии наук. Т. VII. 1946—1953 — М.: Архив Российской академии наук, 2022. — С. 752. — 896 с. — ISBN 978-5-6046932-6-1
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q137170397'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4070706'></a>

[_736e502e1913cbea-8] Матэматычная генеалогія — 1997.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q829984'></a>

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]