Аляксандр III, імператар расійскі

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Аляксандр III Аляксандравіч
руск.: Александр III
Alexander III.jpg
13-ы Імператар Усерасійскі
1 (13) сакавіка 1881 — 20 кастрычніка (1 лістапада) 1894
Каранацыя: 15 (27) мая 1883
Папярэднік: Аляксандр II
Пераемнік: Мікалай II
 
Веравызнанне: праваслаўе[d]
Нараджэнне: 14 (26) лютага 1845[1]
Санкт-Пецярбург, Расійская імперыя[1]
Смерць: 8 (20) кастрычніка 1894[1] (49 гадоў)
Livadiya[d][1]
Пахаванне: Петрапаўлаўскі сабор
Дынастыя: Дынастыя Раманавых
Бацька: Аляксандр II, імператар расійскі
Маці: Марыя Аляксандраўна[d]
Жонка: Марыя Фёдараўна[d]
Дзеці: Мікалай II, Аляксандр Аляксандравіч, Grand Duke George Alexandrovich of Russia[d], Grand Duchess Xenia Alexandrovna of Russia[d], Міхаіл Аляксандравіч і Grand Duchess Olga Alexandrovna of Russia[d]
 
Аўтограф: SignatureAlexanderIII.jpg
Манаграма: Манаграма
Дом Раманавых (пасля Пятра III)
Пётр III=Кацярына II
Павел I
Аляксандр I
Канстанцін Паўлавіч
Мікалай I
Аляксандр II
Мікалай Аляксандравіч
Аляксандр III
Мікалай II
Аляксей Мікалаевіч
Георгій Аляксандравіч
Міхаіл Аляксандравіч
Уладзімір Аляксандравіч
Кірыл Уладзіміравіч
Уладзімір Кірылавіч
Барыс Уладзіміравіч
Андрэй Уладзіміравіч
Аляксей Аляксандравіч
Сяргей Аляксандравіч
Павел Аляксандравіч
Дзмітрый Паўлавіч
Канстанцін Мікалаевіч
Мікалай Канстанцінавіч
Канстанцін Канстанцінавіч
Дзмітрый Канстанцінавіч
Мікалай Мікалаевіч Старэйшы
Мікалай Мікалаевіч Малодшы
Пётр Мікалаевіч
Міхаіл Мікалаевіч
Мікалай Міхайлавіч
Аляксандр Міхайлавіч
Георгій Міхайлавіч
Міхаіл Паўлавіч

Аляксандр III Аляксандравіч (Аляксандр Міратворца), (26 лютага (10 сакавіка) 1845, Царскае Сяло — 20 кастрычніка (1 лістапада) 1894, Лівадзійскі палац, Крым) — перадапошні імператар Расійскай Імперыі з 1 (13) сакавіка 1881 па 20 кастрычніка (1 лістапада) 1894, сын імператара Аляксандра II і Марыя Аляксандраўна, пры нараджэнні Марыя-Соф'я-Фрэдэрыка Дагмар.

Першапачаткова цэсарэвічам быў старэйшы брат Аляксандра — Мікалай, таму менавіта яго адукацыі і выхаванню надавалася асаблівае значэнне. Пасля смерці Мікалая ад туберкулёзнага менінгіта падчас падарожжа ў Італію, цэсарэвічам быў аб'яўлены Аляксандр. У 1866 годзе ажаніўся з дацкай прынцэсай Марыяй Дагмар, якая была раней нявестай Мікалая.

Неўзабаве пасля вяселля Аляксандр, паводле статусу спадчынніка, стаў прылучацца да дзяржаўнай дзейнасці, удзельнічаць у паседжаннях Дзяржаўнага савета і Камітэта Міністраў. Яго першая пасада — старшыня Спецыяльнага камітэта па збору і размеркаванню дапамогі галадаючым — звязаная з голадам, насталым у 1868 у шэрагу губерніяў з прычыны неўраджая.

Пасля забойства бацькі 1 (13) сакавіка 1881 годзе ўступіў на пасаду імператара. 14 (26) сакавіка прызначыў рэгента (Уладзіміра Аляксандравіча) на той выпадак, калі і ён стане ахвярай тэрарыстаў, а сам уехаў у Гатчыну. У Гатчыне цар прабыў неадлучна два гады і каранаваўся толькі ў 1883 годзе.

У пачатку праўлення Аляксандра быў апублікаваны маніфест аб непахіснасці самадзяржаўя, які быў падрыхтаваны К. П. Пабеданосцавым і М. Н. Катковым. Ён адлюстроўваў меркаванне новага імператара Аляксандра III: узвясціў аб адыходзе ад ранейшага ліберальнага курсу і далейшых рэформ, абвясціў «веру ў сілу і ісціну самадзяржаўнай улады», якую імператар будзе «сцвярджаць і ахоўваць ад усякіх на яе намераў». Маніфест заклікаў «усіх верных падданых служыць верай і праўдай да выкаранення гнуснай крамолы, якая ганьбавала зямлю Рускую, — да сцвярджэння веры і маральнасці, — да добрага выхавання дзяцей, — да знішчэння няпраўды і крадзяжы, — да пасялення парадку і праўды ў дзеянні ўсіх устаноў». Неўзабаве пасля апублікавання маніфеста ліберальна наладжаныя міністры (Лорыс-Мелікаў, Мілюцін, Канстанцін Мікалаевіч) вымушаны былі падаць у адстаўку.

У хуткім часе было прынята таксама распараджэнне аб мерах да захавання дзяржаўнага парадку і грамадскага спакою і правядзенне вызначаных мясцовасцяў у стан узмоцненай аховы. Імператар надаваў права палітычнай паліцыі ў 10 губерніях Расійскай імперыі дзейнічаць паводле сітуацыі, не падпарадкоўваючыся адміністрацыі і судам. Улады пры ўводзінах гэтага заканадаўчага акту ў якой-небудзь мясцовасці маглі без суду высылаць непажаданых асоб, зачыняць навучальныя ўстановы, органы друку і гандлёва-прамысловыя прадпрыемствы. Фактычна ў Расіі ўсталёўвалася надзвычайнае становішча, якое праіснавала, нягледзячы на часовы характар гэтага закона, да 1917 года.

Асноўныя кірункі знешняй палітыкі Аляксандра III былі наступнымі:

  • умацаванне ўплыву на Балканах;
  • пошук надзейных саюзнікаў;
  • падтрымка мірных адносін са ўсімі краінамі;
  • усталяванне межаў на поўдні Сярэдняй Азіі;
  • замацаванне Расіі на новых тэрыторыях Далёкага Усходу.

Шырока вядомы фразы Аляксандра II: У Расіі ёсць толькі два саюзніка — яе Армія і Флот! і Калі рускі імператар вудзіць рыбу, Еўропа можа пачакаць.

Знешнасцю, характарам, звычкамі і самім складам розуму Аляксандр III мала пахадзіў на свайго бацьку. Імператар адрозніваўся вялізным ростам. У юнацтве ён валодаў выключнай сілай — пальцамі хіліў манеты і ламаў падковы, з гадамі зрабіўся тучным і грувасткім. Прыдворны этыкет і цырыманіял пры Аляксандры сталі значна прасцей. Ён моцна скараціў штат міністэрства двара, паменшыў лік слугаў і ўвёў строгі нагляд за выдаткоўваннем грошай. Дарагія замежныя віна былі замененыя крымскімі і каўказскімі, а лік балаў абмежаваны чатырма ў год. Разам з тым вялізныя грошы расходваліся на набыццё прадметаў мастацтва.

Імператар горача захапляўся паляваннем і рыбалкай. Часта ўлетку царская сям'я з'яжджала ў фінскія шхеры. Тут, сярод маляўнічай паўдзікай прыроды, у лабірынтах шматлікіх астравоў і каналаў, вызваленая ад палацавага этыкету, царская сям'я адчувала сябе звычайнай і шчаслівай сям'ёй, прысвячаючы вялікую частку часу працяглым шпацырам, рыбалцы і катанню на лодках. Любімым месцам палявання імператара была Белавежская пушча. Часам імператарская сям'я замест адпачынку ў шхерах з'яжджала ў Польшчу ў Ловічэскае княства, і там займалася паляваннем.

Аляксандр памёр досыць маладым, не дажыўшы да 50 гадоў, цалкам нечакана і для блізкіх, і для падданых. У кастрычніку 1888 царскі цягнік, едучы з поўдня, пацярпел крушэнне ля станцыі Боркі, у 50 кіламетрах ад Харкава. У гэты момант царская сям'я знаходзілася ў вагоне-рэстаране. Пры крушэнні абвалілася страха вагона. Але Аляксандр неверагодным высілкам утрымаў яе на сваіх плечах і трымаў датуль, пакуль жонка і дзеці не пакінуля цягнік.

Але ў хуткім часе ў імператара пачаліся моцныя болі ў паясніцы і развілася хвароба почак. Зімой 1894 года ён прастудзіўся, і ўрачы знайшлі ў яго нефрыт. Яны настоялі на тэрміновым ад'ездзе імператара ў Крым, але было ўжо позна, і 20 кастрычніка (1 лістапада) 1894 у 14.15 Аляксандр II памёр. Пахаваны ў Пецярбургу, у Петрапаўлаўскім саборы.

Зноскі

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Record #118647997 // Общий нормативный контроль — 2012—2016.