Алі Хаменеі

Алі Хаменеі
Алі Хаменеі
	перс.: علی حسینی خامنه‌ای
2-і Вышэйшы кіраўнік Ірана[d]
	4 чэрвеня 1989 — 28 лютага 2026
Папярэднік	Рухола Мусаві Хамейні
Пераемнік	Маджтаба Хасейні Хаменеі
дэпутат Ісламскага кансультацыйнага савета[d]
	28 мая 1980 — 13 кастрычніка 1981
3-і прэзідэнт Ірана
	9 кастрычніка 1981 — 16 жніўня 1989
Папярэднік	Махамед Алі Раджаі
Пераемнік	Алі Акбар Хашэмі Рафсанджані
Галоўнакамандуючы Узброенымі сіламі Ірана[d]
	4 чэрвеня 1989 — 28 лютага 2026
Папярэднік	Рухола Мусаві Хамейні
Пераемнік	Маджтаба Хасейні Хаменеі
старшыня Савета мэтазгоднасці Ірана[d]
	7 лютага 1988 — 4 чэрвеня 1989
Пераемнік	Алі Акбар Хашэмі Рафсанджані
член Савета экспертаў Ірана[d]
	15 жніўня 1983 — 4 чэрвеня 1989
імам пятнічнай малітвы ў Тэгеране[d]
	14 студзеня 1980 — 28 лютага 2026
Папярэднік	Хасейн-Алі Мантазеры[d]
Нараджэнне	19 красавіка 1939[…]; Мешхед, Цэнтральны бахш[d], Мешхед[d], Харасан, Іран;
Смерць	28 лютага 2026[…] (86 гадоў); Тэгеран, Цэнтральны бахш[d], Тэгеранскі шахрэстан[d], астан Тэгеран[d], Іран;
Месца пахавання	Маўзалей Імама Рэзы[d];
Род	Khamenei family[d]
Бацька	Javad Khamenei[d]
Маці	Khadija Mirdamadi[d]
Жонка	Mansoureh Khojaste Bagherzadeh[d]
Дзеці	Маджтаба Хасейні Хаменеі, Mostafa Khamenei[d], Masoud Khamenei[d], Meysam Khamenei[d], Boshra Khamenei[d] і Hoda Khamenei[d]
Грамадзянства	Іран[d]; Іран;
Веравызнанне	іслам
Партыя	Асацыяцыя ваяўнічага духавенства[d]; Ісламская рэспубліканская партыя[d] (1987);
Адукацыя	Кумская хаўза[d]; Ан-Наджафская хаўза[d]; Харасанская хаўза[d];
Аўтограф
Прыналежнасць	Іран
Род войскаў	Корпус Вартавых Ісламскай рэвалюцыі
Бітвы	Ірана-іракская вайна; Twelve-Day War[d]; Амерыкана-ізраільскія ўдары па Іране (2026);
Сайт	khamenei.ir
	Медыяфайлы на Вікісховішчы

Вялікі аятала Сеед Алі Хасейні Хаменеі (перс.: سید علی حسینی خامنه‌ای, азерб.: Seyyid Əli Xameneyi; 19 красавіка 1939(1939-04-19)^[1]^[2]^[…], Мешхед^[3] — 28 лютага 2026(2026-02-28)^[4]^[5]^[…], Тэгеран^[6]) — іранскі рэлігійны, духоўны, дзяржаўны, палітычны, ваенны і грамадскі дзеяч. Вышэйшы кіраўнік (Рахбар) Ірана (1989—2026), Прэзідэнт Ірана (1981—1989), адзін з бліжэйшых паплечнікаў заснавальніка Ісламскай Рэспублікі Іран Рухалы Хамейні.

Біяграфія

Нарадзіўся 19 красавіка 1939 года ў Мешхедзе.

Атрымаў духоўную адукацыю ў гарадах Мешхед, Кум (Іран) і Неджэф (Ірак). За ўдзел у антышахскім руху ў 1960—70-я гады 6 разоў быў арыштаваны. Удзельнік Іранскай рэвалюцыі (1978—79), паплечнік Р. М. Хамейні. У 1979—80 гады член Ісламскага рэвалюцыйнага савета, намеснік міністра абароны, камандуючы «Корпусам абаронцаў Ісламскай рэвалюцыі». У 1981—89 гады Прэзідэнт Ісламскай Рэспублікі Іран, з 1989 яе духоўны лідар (Рахбар) і фактычны правіцель.

Загінуў 28 лютага 2026 года ў выніку авіяўдару па яго рэзідэнцыі^[7] пры атаках Ізраіля і ЗША. Ахвярамі нападаў таксама сталі яго дачка, зяць, унука і ятроўка. У Іране былі аб’яўлены 40-дзённая жалоба і непрацоўны тыдзень^[8]. Пахаваны 9 ліпеня 2026 года ў Мешхедзе.

Крыніцы

1 2 Libre L. Ali Khamenei - Ayatollah et guide suprême de la Révolution Islamique — 1915. — ISSN 1379-6992 Праверана 20 верасня 2024.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1798898'></a>
1 2 https://farsi.khamenei.ir/memory-content?id=26142#600 Праверана 20 верасня 2024.
1 2 Inskeep S. https://www.npr.org/2025/06/25/nx-s1-5442496/what-to-know-iran-ayatollah-khamenei — NPR, 2025. Праверана 27 чэрвеня 2025.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q671510'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q7612908'></a>
1 2 Iran's Supreme Leader Ayatollah Ali Khamenei is dead, state media says — (untranslated), 2026. Праверана 1 сакавіка 2026.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4704926'></a>
1 2 Alonso P. Fin d'une ère. Mort de Ali Khamenei, impitoyable gardien de la révolution iranienne — Libé, 2026.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q124330816'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13717'></a>
1 2 Iran confirms Supreme Leader Ali Khamenei dead after US-Israeli attacks — Al Jazeera, 2026. Праверана 1 сакавіка 2026.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13477'></a>
↑ Абавязкі Вярхоўнага лідара Ірана будзе выконваць кіруючы савет — zviazda.by
↑ IRNA: вярхоўны лідар Ірана Алі Хаменэі загінуў — belta.by

Літаратура

В. У. Адзярыха. Хаменеі // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 17: Хвінявічы — Шчытні / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2003. — Т. 17. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0279-2 (т. 17).

Спасылкі

На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Алі Хаменеі

[_f1c7350d6c7d473c-1] 1 2 Libre L. Ali Khamenei - Ayatollah et guide suprême de la Révolution Islamique — 1915. — ISSN 1379-6992 Праверана 20 верасня 2024.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1798898'></a>

[_c042e9a9ac1e045f-2] 1 2 https://farsi.khamenei.ir/memory-content?id=26142#600 Праверана 20 верасня 2024.

[_02992b41ae264a63-3] 1 2 Inskeep S. https://www.npr.org/2025/06/25/nx-s1-5442496/what-to-know-iran-ayatollah-khamenei — NPR, 2025. Праверана 27 чэрвеня 2025.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q671510'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q7612908'></a>

[_d91ac1cf24cac711-4] 1 2 Iran's Supreme Leader Ayatollah Ali Khamenei is dead, state media says — (untranslated), 2026. Праверана 1 сакавіка 2026.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4704926'></a>

[_e80f9f907f1cf4ee-5] 1 2 Alonso P. Fin d'une ère. Mort de Ali Khamenei, impitoyable gardien de la révolution iranienne — Libé, 2026.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q124330816'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13717'></a>

[_11cadcc29c9abf51-6] 1 2 Iran confirms Supreme Leader Ali Khamenei dead after US-Israeli attacks — Al Jazeera, 2026. Праверана 1 сакавіка 2026.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13477'></a>

[7] Абавязкі Вярхоўнага лідара Ірана будзе выконваць кіруючы савет — zviazda.by

[8] IRNA: вярхоўны лідар Ірана Алі Хаменэі загінуў — belta.by

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]