Антон Станіслававіч Каржанеўскі

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Антон Каржанеўскі
Дата нараджэння: 11 лістапада 1910(1910-11-11)
Месца нараджэння:
Дата смерці: 19 красавіка 1991(1991-04-19) (80 гадоў)
Грамадзянства:
Род дзейнасці: мастак
Стыль: Пейзаж

Антон Каржанеўскі (28 кастрычніка (11 лістапада) 1910, м. Валынцы, Дрысенскі павет, Віцебская губерня, цяпер Верхнядзвінскі раён, Віцебская вобласць19 красавіка 1991) — беларускі мастак. Працаваў пераважна ў галіне жывапіснага пейзажу[1]. Член Беларускага саюза мастакоў (з 1945).

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Нарадзіўся ў сялянскай сям'і. Вучыўся ў Віцебскім мастацкім тэхнікуме (1929—1932). Удзельнік мастацкіх выставак з 1934 года. Ажаніўся, выхоўваў сына.

У час 2-й сусветнай вайны заставаўся на акупаванай тэрыторыі. Падчас акупацыі быў узнагароджаны немцамі «Медалём для Усходу» за ўдзел у выстаўцы. Жонка Каржанеўскага да вайны працавала ў Вярхоўным Савеце БССР, была ў кампартыі і ў часе вайны эвакуіравалася. Пасля вайны ёй прапанавалі выбар — развод з мужам або «членства ў КПСС». Яна выбрала сям'ю — мужа і сына, які ўсю вайну прабыў з бацькам[2].

Арыштаваны 16.12.1944 года ў Мінску па адрасе вул. Крапоткіна, д. 58а, кв. 7. Асуджаны асобай нарадай пры НКУС 28.6.1945 года за «супрацоўніцтва з нямецкімі акупантамі» да 3 гадоў папраўча-працоўных лагераў, але 31.8.1945 года быў вызвалены[3].

У 1945 годзе стаў сябрам Саюза мастакоў БССР. Рэабілітаваны пракуратурай БССР 28.9.1990 года. Асабовая справа Каржанеўскага № 31574-с захоўваецца ў архіве КДБ Беларусі.

Творчасць[правіць | правіць зыходнік]

Сярод твораў, якім уласціва насычанасць колеру, выразная мадэліроўка аб'ёмаў, пленэрная непасрэднасць кампазіцыйнага ладу, лірычныя пейзажы «Над Свіслаччу» (1938), «Сафійскі сабор у Полацку» (1955), «Апошняе лісце» (1966), «Горад над Дзвіной» (1973), «Стары Віцебск» (1979), «Тужлівая нотка» (1982), «Восеньскі пейзаж» (1984), «Богаяўленскі сабор у Полацку» (1988); нацюрморты «Півоні, яблыкі, кавуны» (1953), «Ружы» (1962), «Нацюрморт з лямпай» (1977) і інш[4].

Яго творы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі, Беларускім саюзе мастакоў, Віцебскім абласным краязнаўчым музеі, мэрыі Масквы.

Зноскі

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Беларускі саюз мастакоў. Энцыклапедычны даведнік. — Мн., 1998. — С. 296.
  • Каржанеўскі Антон Станіслававіч // Беларуская энцыклапедыя: у 18 т. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн., 1999. — Т. 8. — С. 70.
  • Маракоў Л. У. Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі, 1794—1991. Энц. даведнік. У 10 т. — Т. 3. Кн. 1. — Мн:, 2003. ISBN 985-6374-04-9
  • Подлипский, А. Певец витебских улиц / А. Подлипский // Народнае слова. — 1996. — 1 лют. — С. 3.
  • Соловьева, С. «Жизнь должна быть восхищением» / С. Соловьева // Витебский курьер. — 2004. — 14 сент. — С. 3.