Араксі Таўмасаўна Бабаян

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Араксі Таўмасаўна Бабаян
арм.: Արաքսի Թովմասի Բաբայան
Дата нараджэння 7 мая 1906(1906-05-07) ці 5 мая 1906(1906-05-05)
Месца нараджэння
Дата смерці 13 лютага 1993(1993-02-13) (86 гадоў)
Месца смерці
Грамадзянства
Род дзейнасці хімік
Навуковая сфера арганічная хімія
Месца працы
Навуковая ступень доктар хімічных навук
Навуковае званне
Альма-матар
Партыя
Член у
Узнагароды і прэміі

Араксі Таўмасаўна Бабаян (арм.: Բաբայան Արաքսի Թովմասի, 5 мая 1906, Ерэван — 13 лютага 1993, Ерэван) — выбітны армянскі хімік-арганік. Заслужаны дзеяч навукі і тэхнікі Армянскай ССР (1961), акадэмік Акадэміі навук Армянскай ССР (1968, член-карэспандэнт з 1956).

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Араксі Таўмасаўна Бабаян нарадзілася 5 мая 1906 года ў Ерэване.

У 1928 годзе скончыла сельскагаспадарчы факультэт Ерэванскага дзяржаўнага ўніверсітэта, а ў 1937 годзе скончыла хімічны факультэт Ерэванскага політэхнічнага інстытута.

У 19281958 годах працавала ў Ерэванскім ветэрынарным інстытуце (пазней — Ерэванскі зоаветэрынарны інстытут). У 1939 годзе прапанавала спосаб сінтэзу ацэтыленавых у-гліколяў (рэакцыя Фаворскага-Бабаян). Вывучыла шчолачнае і тэрмічнае расшчапленне амоніевых салей. З 1945 года — прафесар.

У 1953 годзе адкрыла каталітычнае дзеянне салей амонію пры алкілаванні , , і кіслот галагеналкіламі ў водна-шчолачным асяроддзі. Адкрыла тры новыя рэакцыі:

  • дэгідрахларыравання — расшчаплення чацвярцёвых салей амонію,
  • перагрупоўкі — расшчаплення (унутрымалекульнае С-алкілаванне пры нуклеафільным замяшчэнні),
  • цыклізацыі — расшчаплення (унутрымалекульны дыенавы сінтэз).

З 1935 года супрацоўнік Хімічнага інстытута Армянскага філіяла АН СССР1957 года Інстытут арганічнай хіміі Акадэміі навук Армянскай ССР).

У 19421955 гадах — загадчык кафедрай хіміі Ерэванскага медыцынскага ўніверсітэта. У 19491953 гадах намеснік дырэктара па навуцы, у 19551957 гадах — кіруючы сектарам арганічнай хіміі, з 1957 года кіруючы лабараторыяй аміназлучэнняў. У 1956 годзе выбрана членам-карэспандэнтам Акадэміі навук Армянскай ССР. У 1961 годзе Араксі Бабаян прысвоена званне Заслужанага дзеяча навукі і тэхнікі Армянскай ССР. У 1968 годзе абрана акадэмікам Акадэміі навук Армянскай ССР.

Дэпутат Вярхоўнага Савета Армянскай ССР II—IV скліканняў. У 19761983 гадах — адказны рэдактар «Армянскага хімічнага часопіса».

Араксі Таўмасаўна Бабаян сканала 13 лютага 1993 года ў Ерэване.

Узнагароды[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]