Асмундаструм

Асмундаструм
Osmundastrum cinnamomeum
Навуковая класіфікацыя
Дамен:  Эўкарыёты Царства:  Расліны Аддзел:  Папарацепадобныя Клас:  Папараці Парадак:  Чыставуставыя (Osmundales) Сямейства:  Чыставуставыя Род:  Osmundastrum
Міжнародная навуковая назва
Osmundastrum C.Presl
Сінонімы
Osmunda (Osmundastrum) Presl 1845
Тыпавы від
Osmundastrum cinnamomeum (L.) C.Presl
Сістэматыка на Віківідах Выявы на Вікісховішчы ITIS   897931 NCBI   465509 EOL   6112120 IPNI   30084520-2

Асмунда́струм (Osmundastrum) — род папарацевых сямейства чыставуставых. Адносіцца да лептаспарангіятных папарацей і прадстаўлены адным сучасным відам — асмундаструм карычны, або цынамонавы (Osmundastrum cinnamomeum).

Апісанне

Травяністая расліна, якая ўтварае асобныя фертыльныя (спараносныя) і стэрыльныя ваі. Стэрыльныя ваі развіслыя, вышыня 30–150 см і шырыня 15–20 см, перыстыя. Фертыльныя ваі прамастаячыя і больш кароткія, вышыня 20–45 см. Спачатку з’яўляецца фертыльнае лісце зялёнага колеру, паступова, па меры выспявання спор, яно становіцца карычневым. Стэрыльныя ваі адміраюць восенню, а спараносныя захоўваюцца да наступнага сезона. Споры павінны неадкладна трапіць у спрыяльныя ўмовы і развіцца на працягу некалькіх тыдняў, інакш яны гінуць.

Пашырэнне

Выкапнёвыя рэшткі асмундаструма карычнага адносяцца да позняй мелавой сістэмы, прыкладна 70 млн гадоў таму, што робіць яго адным з найстаражытнейшых відаў жывых раслін. Выкапнёвыя рэшткі роду таксама вядомы ў адкладах трыясу.

У цяперашні час у Паўночнай Амерыцы распаўсюджаны ад паўднёвай часткі паўвострава Лабрадор на захад да возера Антарыа і на поўдзень праз усходнія раёны ЗША да ўсходняй Мексікі і Вест-Індыі; у Паўднёвай Амерыцы — на захад да Перу і на поўдзень да Парагвая; у Азіі — ад Паўднёва-Усходняй Сібіры і далей на поўдзень — у Японіі, Карэі, Кітаі і на Тайване, у М’янме, Тайландзе і В’етнаме.

Асмундаструм карычны вырошчваюць за межамі натуральнага арэала ў якасці культываванага віду. У культываванні аддае перавагу мясцінам у засені і вільготнай пажыўнай глебе. На Беларусі выкарыстоўваецца як дэкаратыўная расліна ў садах прыроднага стылю.

Ядомая расліна, аднак ужываць у сырым выглядзе непажадана з-за наяўнасці ферменту тыяміназы, які разбурае вітаміны групы В.

Спасылкі

• АСМУНДАСТРУМ на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларуская энцыклапедыя»