Бернардзінскія могілкі (Вільнюс)

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Могілкі
Бернардзінскія могілкі
Bernardine Cemetery3.jpg
54°40′48″ пн. ш. 25°18′25″ у. д.HGЯO
Краіна Літва
Горад Вільнюс
Першае згадванне 1810 год
Стан Ахоўваецца дзяржавай

Бернардзінскія могілкі — могілкі ў Вільнюсе, размешчаныя ў гістарычным раёне Зарэчча. Адны з найбольш старажытных і каштоўных у гісторыка-культурным плане некропаляў Літвы. Комплекс могілак, які ўключае 142 магілы і надмагільных помнікаў, уключаны ў Рэгістр культурных каштоўнасцей Літоўскай Рэспублікі і ахоўваецца дзяржавай як аб'ект нацыянальнага значэння (код 10660)[1]

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Капліца

У пачатку XIX стагоддзя ў Вільні, як і ў іншых еўрапейскіх гарадах, могілкі пачалі выносіць за гарадскую мяжу, а тыя, што існавалі ў цэнтры горада каля храмаў і кляштароў, закрываліся. Падлягалі закрыццю старыя бернардзінскія могілкі, якія дзейнічалі ў XVXVIII стагоддзях паміж бернардзінскімі касцёламі Святога Францыска, Святой Ганны і Святога Міхаіла.

У 1810 годзе гарадская дума перадала нямецкай рымска-каталіцкай кангрэгацыі, узначаленай манахамі-бернардзінцамі, пляц зямлі каля Полацкага тракта і Жвіровай горы для новых могілак. Новыя могілкі былт асвячоныя 14 кастрычніка 1810 года. У памяць пра гэту дату пабудавана інаўгурацыйная памятная капліца.

Брама
Non omnis moriar
Магіла пісьменніка і гісторыка Людвіка Сабалеўскага (17911830)

Могілкавая брама ў класіцыстычным стылі, дэкараваныя сціплымі пілястрамі і завершаная трохвугольным франтонам з трыма каванымі крыжамі, узведзена ў 1820 годзе. На ёй размешчаны надпіс «Non omnis moriar» («Увесь я не памру»).

Да брамы прылягае званіца з трыма званамі[2]. Вядома, што ў час паўстання 1863 года паўстанцы захоўвалі тут зброю. У сутарэннях гэтага будынка хавалі важных гараджан (усяго 49 пахаванняў).

У канцы 1850-х гадоў бернардзінцы пачалі дабівацца пашырэнні могілак.

У 1860 годзе гарадская дума вылучыла суседні пляц, размешчаны на захад ад могілак. Ён быў асвячоны 21 кастрычніка 1861 года, у памяць пра што быў узведезны драўляны крыж.

У XIX стагоддзі пабудаваны трохпавярховы калумбарый. У 1812 годзе, у час нашэсця Напалеона, ён быў разбураны а ўсе целы былі скінуты ў яму каля капліцы і закапаны. Значна пазней, у канцы 1990-х гадоў, адна частка калумбарыя была адрэстаўравана. Гэта адзіны ў Літве помнік падобнага роду.

У другой палове XX стагоддзя могілкі прыйшлі ў запусценне і заняпад. У наш час пры ўдзеле двух фондаў (Літвы і Польшчы) рэалізуецца разлічаная на пяць гадоў праграма рэстаўрацыі могілак. 10 сакавіка 2005 года, у час дзяржаўнага візіту ў Літву прэзідэнта Польшчы, Аляксандр Кваснеўскі і Валдас Адамкус адкрылі мемарыяльную табліцу на Бернардзінскіх могілках з надпісам аб тым, што яны бяруць абавязак быць апекунамі рэстаўрацыі могілак[3].

Пахаванні[правіць | правіць зыходнік]

Пахаваныя на Бернардзінскіх могілках

На могілкі пахаваны шматлікія выдатныя дзеячы культуры Вільні і Літвы XIXXX стагоддзяў[4][5][6]: Шаблон:Спіс прыкладаў

Зноскі

  1. Vilniaus senųjų kapinių, vad. Bernardinų kapinėmis, kompleksas (літ.) . Kultūros vertybių registras. Kultūros paveldo departamentas prie Kultūros ministerijos. Праверана 15 снежня 2017.
  2. Cmentarz Bernadryński(польск.) 
  3. Lenkijos Prezidentas tęsia vizitą Lietuvoje(літ.) 
  4. Bernadine cemetery (англ.) . vilnius-tourism. Vilnius Tourist Information Centre. Праверана 15 снежня 2017.
  5. Marek Jerzy Minakowski Wilno, cm. Bernardyński (польск.) . Wielka genealogia Minakowskiego. Dr Minakowski Publikacje Elektroniczne. Праверана 15 снежня 2017.
  6. Rūta Grigolytė Bernardinų kapinės - vienas vertingiausių Vilniaus nekropolių (літ.) . Kauno diena. UAB „Diena Media News“ (3 лютага 2013). Праверана 15 снежня 2017.
  7. Луцкевіч Л. Вандроўкі па Вільні. Частка 2

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Girininkienė V., Paulauskas A. Vilniaus Bernardinų kapinės. — Vilnius: Mintis, 1994. — 79 с. — ISBN 5-417-00648-3.(літ.) 
  • Kasperavičienė Audronė, Surwiło Jerzy. Przechadzki po Wilnie. Zarzecze. Cmentarz ernardyński. — Wilno: Efekt, 1997. — С. 49—50. — 132 с.(польск.)