Бой пад Балонавым Сяльцом
| Бой пад Балонавым Сяльцом | |||
|---|---|---|---|
| Асноўны канфлікт: Паўстанне 1863—1864 гадоў | |||
| Дата | 10 мая (28 красавіка) 1863 года | ||
| Месца | ваколіцы фальварка Балонаў Сялец, Быхаўскі павет, Магілёўская губерня | ||
| Вынік | Паражэнне і рассейванне паўстанцкага атрада, паланенне камандзіра | ||
| Праціўнікі | |||
|
|||
| Камандуючыя | |||
|
|||
| Сілы бакоў | |||
|
|||
| Страты | |||
|
|||
Бой пад Бало́навым Сяльцо́м — эпізод паўстання 1863—1864 гадоў, узброенае сутыкненне паміж шляхецкім паўстанцкім атрадам пад камандаваннем Ільдэфонса Анцыпы і часцямі расійскіх рэгулярных войскаў, якое адбылося 10 мая 1863 года паблізу фальварка Балонаў Сялец у Быхаўскім павеце Магілёўскай губерні (цяпер Быхаўскі раён).
Перадумовы
[правіць | правіць зыходнік]Дзеянні паўстанцкіх сіл у Быхаўскім павеце, у адрозненне ад суседніх рэгіёнаў Магілёўшчыны, мелі абмежаваны характар з-за малой колькасці ўдзельнікаў. Арганізатарам і камандзірам мясцовага атрада (партыі) стаў Ільдэфонс Анцыпа — дасведчаны вайсковец і патрыёт, які нарадзіўся ў 1815 годзе, быў удзельнікам папярэдняга Лістападаўскага паўстання, пасля чаго эміграваў у Парыж. Скарыстаўшыся амністыяй 1861 года, ён вярнуўся на радзіму і адразу далучыўся да падрыхтоўкі новага выступу супраць расійскай улады. З пачаткам паўстання ён здолеў сабраць невялікую групу з прадстаўнікоў мясцовай шляхты, якая налічвала каля 40 чалавек[1].
Расійскія ўлады хутка даведаліся пра фарміраванне ўзброеных груп у рэгіёне. Для ліквідацыі паўстанцаў у Быхаўскі павет была накіравана 15-я рота рэзервовага батальёна Смаленскага пяхотнага палка пад камандаваннем штабс-капітана Кусонскага[2].
Ход падзей
[правіць | правіць зыходнік]Згодна з афіцыйным расійскім рапартам, 9 мая 1863 года каманда Кусонскага прыбыла ў фальварак Балонаў Сялец (у Глухскай воласці на магілёўска-бабруйскім тракце). Там расійскі афіцэр атрымаў інфармацыю, што ў ваколіцах хаваюцца дзве паўстанцкія «банды». Каб павысіць эфектыўнасць пошуку, штабс-капітан падзяліў свае сілы: а 11-й гадзіне ночы ён разам з павятовым асесарам і 35 салдатамі накіраваўся ў Злотава, а астатнюю частку роты (36 салдат) пакінуў у фальварку пад камандаваннем падпаручніка Ліпінскага[3][2].
На наступны дзень, 10 мая, працягваючы прачэсванне мясцовасці, расійскія салдаты каля 5-й гадзіны пасля поўдня натыкнуліся на паўстанцкі атрад Анцыпы ў лесе побач з фальваркам мясцовага землеўласніка Славінскага. Пачалася інтэнсіўная страляніна. Нягледзячы на наяўнасць зброі, паўстанцы, якія саступалі ў прафесійнай падрыхтоўцы рэгулярнай арміі, не змаглі доўга трымаць пазіцыі. Адзінаццаць чалавек з атрада ў паніцы збеглі, пакінуўшы на месцы сутычкі двух коней. Неўзабаве і астатняя частка атрада была вымушана адступіць і рассеяцца па лесе[2].
Наступствы
[правіць | правіць зыходнік]Непасрэднае баявое сутыкненне пад Балонавым Сяльцом аказалася практычна бяскроўным: на месцы бою не засталося ні забітых, ні параненых паўстанцаў, а з боку расійскага войска лёгкае раненне атрымаў толькі адзін салдат. Аднак стратэгічныя наступствы былі катастрафічнымі для атрада. У аблаве на ўцекачоў актыўны і масавы ўдзел узяло мясцовае сялянства, якое паддалося на антышляхецкую прапаганду і абяцанні ўзнагарод ад расійскіх улад. У выніку гэтай аблавы паўстанцкі атрад быў канчаткова ліквідаваны, а большасць яго ўдзельнікаў, уключаючы самога камандзіра Ільдэфонса Анцыпу, былі злоўлены і перададзены ўладам[2].
Паланёны Анцыпа паўстаў перад ваенна-следчай камісіяй і быў асуджаны. Як і многія іншыя ўдзельнікі паўстання ў Магілёўскай губерні, ён панёс суровае пакаранне, а яго маёмасць падлягала канфіскацыі ў даход расійскай казны.
Крыніцы
[правіць | правіць зыходнік]- ↑ Maliszewski 1920, с. 27—28.
- 1 2 3 4 Maliszewski 1920, с. 28.
- ↑ Kurjer Wileński z 1863 r., nr 51.
Літаратура
[правіць | правіць зыходнік]- Edward Maliszewski. Rok 1863 na kresach mohilewskich. — Warszawa: "Straż Kresowa", P. Szwede, 1920. — 49 с.