Братоша

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search

Братоша (Братош, Братша) Кайлутавіч (упам. з 1370-х — да 1414) — набліжаны баярын Вітаўта.

Родапачынальнік Зяновічаў. Паводле генеалагічнага падання XVI ст., Зяновічы выводзілі сябе ад сербскага ці малдаўскага дэспата, т.б. намесніка правінцыі, які з'ехаў у ВКЛ на службу да Вітаўта. Рымвідас Петраўскас лічыць, што паданне можа мець гістарычную аснову, бо імя Братоша і праўда было характэрна для сербаў, а княжацкае паходжанне тлумачыць знаходжанне Братошы сярод вялікалітоўскай эліты. Праўда, імя Братоша не сустракаецца сярод сербскай арыстакратыі, толькі ў простанароддзі, а арыстакраты пры неабходнасці звычайна эмігравалі на Захад, у Венгрыю ці Венецыю.

У 1370-я гады быў радцам кн. Андрэя Альгердавіча, у т.л. 1370—1377 годзе сведкам яго дарчай граматы на сяло Семянцова баярам Фёдару і Дзмітрыю, родапачынальнікам Корсакаў[1]. У снежні 1388 года разам з панам Мінігайлам і кн. Юрыем Кажушнам ездзіў у Маладзечна каб засведчыць прысягу кн. Дзмітрыя Альгердавіча польскаму каралю Уладзіславу Ягайле[2]. У 1388 -- пачатку 1389 года ездзіў разам з кн. Альгімонтам паслом кн. Лугвена Альгердавіча ў Ноўгарад Вялікі[2].

У 1387-1392 годзе сярод іншых баяраў паручыліся кн. Скіргайлу за Грыдку Канстанцінавіча[2] і тады ж Братоша атрымлівае ад караля Ягайлы Глыбокае. Браў удзел у падрыхтоўцы і падпісанні Салінскага дагавора (1398)[2]. Пасля прыходу да ўлады вял.кн. Вітаўта, да 1404 года быў у яго радзе. У 1399 годзе па даручэнні вял.кн. Вітаўта суправаджаў пасланнікаў з Рыгі ў Полацк[2]. Напэўна, у часы вял.кн. Вітаўта ўладанні Братошы перайшлі са складу Полацкай зямлі ў склад Віленскага ваяводства.

Не згадваецца ў ліку літоўскіх паноў, якія ў 1413 годзе прынялі польскія гербы ў Гарадле, што можа сведчыць пра праваслаўнае веравызнанне, але магчыма Братоша памёр да гэтага часу, бо ў 1414 годзе яго сын Зяновій атрымаў ад вял.кн. Вітаўта пацвярджэнне правоў на бацькоўскія маёнткі.

Валодаў Мышшу, Паставамі з вялікім абшарам ад р. Дзісны да мяжы тагачаснай Полацкай зямлі, а таксама Глыбокім. Меў сыноў Івашку і Зяновія (вядомыя з 1396).

Магчыма, служыў яшчэ вял.кн. Альгерду і ездзіў яго паслом у Арду. Прынамсі ў Прастраннай рэдакцыі «Сказання пра Мамаева пабоішча» наўгародскага паходжання, як паказана С. М. Азбелевым, згадваецца літоўскі пасол Барцяш, чэх паходжаннем, які напярэдадні Кулікоўскай бітвы ездзіў да Мамая і потым адгаворваў Альгерда ад саюзу з ім, за што Альгерд хацеў забіць Брацяша. На праўдзе ж Альгерд памёр у 1377 годзе, за некалькі гадоў да бітвы, хоць і насамрэч падтрымліваў сувязі з Ардой.

Зноскі

  1. Кузьмин А. В. Опыт комментария…
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Лицкевич, 2014, с. 53.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]