Вальмен Мікалаевіч Аладаў

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Вальмен Мікалаевіч Аладаў
Valmen Aladov.jpg
Дата нараджэння:

12 лютага 1930(1930-02-12) (88 гадоў)

Месца нараджэння:

Менск, Менская акруга, БССР, СССР

Бацька:

Мікалай Ільіч Аладаў

Маці:

Алена Васільеўна Аладава

Альма-матар:

Маскоўскі архітэктурны інстытут

Працы і дасягненні
Месца працы

Белдзяржпраект
Белдзіпрагандаль[d]
Беларускі нацыянальны тэхнічны ўніверсітэт

Працаваў у гарадах:

Мінск

Найважнейшыя пабудовы:

Камароўскі крыты рынак, спартыўны комплекс «Раўбічы»

Узнагароды:
Commons-logo.svg Вальмен Мікалаевіч Аладаў на Вікісховішчы

Вальмен Мікалаевіч Ала́даў (12 лютага 1930, Мінск) — беларускі архітэктар. Заслужаны архітэктар БССР (1969). Доктар архітэктуры (1999), прафесар (1993). Ганаровы член Беларускага саюза архітэктараў (2010).

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Нарадзіўся 12 лютага 1930 года ў сям'і Мікалая Ільіча і Алены Васілеўны Аладавых. Бацька быў вядомым кампазітарам і рэктар кансерваторыі, маці — дырэктарам Дзяржаўнай карціннай галерэі БССР[1].

Вялікую Айчынную вайну заспеў у родным Мінску. Раніцай 24 чэрвеня 1941 года нацысты пачалі масіраваную бамбардзіроўка Мінска. У гэты час Вальмен і яго брат Гельмір былі з бацькамі на вуліцы, пасля трывогі сям'я здолела дабегчы да музея, дзе працавала маці, і схавацца ў яго бамбасховішчы. 25 ліпеня ад з'едлівага дыму знаходзіцца ў будынку стала небяспечна. Бацькі прынялі рашэнне прабірацца ў Маскву да сваякоў[1].

" Разам з усімі работнікамі музея мы выйшлі з будынка і пайшлі па вул. Карла Маркса ў бок Маскоўскай шашы. Далёка на гарызонце праглядалася страшная карціна горада ў агні. Мы праходзілі міма падпаленых дамоў — яны былі пазбаўленыя жыцця. Замест вокнаў утварыліся чорныя квадраты, у асобных секцыях яшчэ ўспыхвалі агеньчыкі. Месцамі ў сценах віднеліся расколіны. Камяні, якімі выбрукаваны вуліцы, былі раскіданы, як пушнінкі. Паўсюль целы загінулых і ад іх жудасны пах… "

Сям'я дайшла да станцыі Калодзішчы, дзе 26 чэрвеня села ў чыгуначны састаў. На працягу некалькіх дзён сям'я Аладовых спрабавала выбрацца з акупаванай немцамі тэрыторыі. Некалькі разоў бежанцы траплялі ў рукі нямецкіх агентаў, перапранутых у форму чырвонаармейцаў, неаднаразова хаваліся ад бамбёжак[1].

У Горках ім выдалі дакумент аб аказанні садзейнічання ў эвакуацыі, дзякуючы якому сям'я дабраліся да Саратава. У Саратаве сям'я Аладовых пражыла да 1943 года. У гэты час Вальмен практычна не вучыўся з-за сур'ёзнай траўмы нагі[1].

У 1943 годзе многіх дзеячаў мастацтва і культуры пачалі пераводзіць у Маскву, сярод іх апынуліся і Аладавы. У Маскве іх пасялілі ў гасцініцы «Якар». Тут Вальмен пазнаёміўся з Уладзімірам Воінавым, сынам вядомага архітэктара Аляксандра Воінава, які аказаў на яго вялікі ўплыў і прадвызначыў выбар ім прафесіі[1].

У жніўні 1944 годзе сям'я вярнулася ў Мінск, дзе першыя часы жыла ў будынку кансерваторыі на плошчы Свабоды. Пазней ім выдалі жыллё ў знакамітым доме на вул. Ульянаўскай, дзе са сваімі сем'ямі жылі Кузьма Чорны, Пятрусь Броўка, Янка Маўр, Аркадзь Куляшоў, Максім Танк, Іван Ахрэмчык[1].

У Мінску Вальмен скончыў школу № 42, сярод яго аднакласнікаў Жарэс Алфёраў, будучы лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы[1].

Праваліўся на ўступных экзаменах у Маскоўскі архітэктурны інстытут, атрымаўшы двойку па чарчэнні. Маці Алена Аладава звярнулася ў Савет Міністраў, адкуль просьбу дазволіць Вальмену пераздаць экзамен накіравалі да рэктара інстытута. З другой спробы яго прынялі ў інстытут[2], які ён скончыў у 1953 годзе[3].

Працаваў у інстытуце «Белдзяржпраект» у 19531964 гадах у Рыгора Заборскага. Пад кіраўніцтвам Заборскага Аладаў стаў кіраўніком буйных праектаў, у тым ліку серый тыпавых жылых дамоў[1]. У 19651980 гадах дырэктар інстытута «Белдзіпрагандаль». У 1966-70 старшыня праўлення Саюза архітэктараў БССР[3]. У 1972 годзе атрымаў акадэмічную ступень кандыдата архітэктуры[3].

Па ініцыятыве Аладава з'явіліся званне «Заслужаны архітэктар Беларусі», пазней падобныя званні былі ўведзены ва ўсіх рэспубліках СССР[2].

З 1980 года выкладае ў БПІ[4]. З 1993 года прафесар. У 1999 годзе абараніў доктарскую дысертацыю па тэме «Архітэктура прадпрыемстваў грамадскага харчавання для стабільных сацыяльных структур».

Творчасць[правіць | правіць зыходнік]

Займаецца праблемамі архітэктуры жылых і грамадскіх будынкаў, прадпрыемстваў гандлю і грамадскага харчавання; аховы помнікаў культуры і архітэктуры.

Асноўныя працы[правіць | правіць зыходнік]

Аўтар больш за 100 ажыццёўленых праектаў[5]:

У Мінску[3]:

У іншых гарадах[3]:

Узнагароды[правіць | правіць зыходнік]

Заслужаны архітэктар Рэспублікі Беларусь, лаўрэат прэміі Савета Міністраў СССР, лаўрэат Дзяржаўнай прэміі РБ. Узнагароджаны ордэнам «Знак пашаны», граматай ВС БССР і шасцю медалямі, граматамі Саюза архітэктараў СССР і Беларускага саюза архітэктараў, дыпломамі ВДНГ БССР, медалем ВДНГ СССР, ўзнагароднымі знакамі Спорткамітэта БССР і Міністэрства адукацыі РБ[5]. Нагрудны знак Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь «Выдатнік адукацыі» (2010).

Зноскі

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]