Вучэнні «Тыгр»
Вучэнні «Тыгр» (англ.: Exercise Tiger), альбо аперацыя «Тыгр» (Operation Tiger) — сакрэтная рэпетыцыя марской дэсантнай аперацыі саюзнікаў па высадцы ў Нармандыі, праведзеная 22—30 красавіка 1944 года на пляжы Слэптан-Сэндс каля вёскі Слэптан у Саўт-Хэмс на паўднёвым узбярэжжы графства Дэваншыр, Англія.
Вучэнні скончыліся маштабнай катастрофай з-за нападаў тарпедных катэраў Крыгсмарынэ і «агню па сваіх».
Гісторыя
[правіць | правіць зыходнік]Большасць маракоў, салдат і лётчыкаў саюзнікаў ніколі раней не ўдзельнічалі ў дэсантных аперацыях, і ў ходзе падрыхтоўкі да высадцы ў Нармандыі ва ўмовах сакрэтнасці былі праведзены шматлікія вучэнні на паўднёвым захадзе Англіі вясной 1944 года. Вучэнні «Тыгр», праведзеныя 22-30 красавіка, сталі апошняй поўнамаштабнай рэпетыцыяй для амерыканскага злучэння «U» (прызначаўся для высадкі на самы заходні плацдарм «Юта» на правым флангу ўварвання). Аснову групоўкі складаў 7-ы армейскі корпус пад камандаваннем генерал-маёра Джозефа Лоўтана Колінза[1].
Месцам вучэнняў быў абраны максімальна набліжаны да месца высадкі ў Нармандыі пляж Слэптан-Сэндс каля вёскі Слэптан у Саўт-Хэмсе на паўднёвым узбярэжжы графства Дэваншыр, Англія[1]. Каля 3 тысяч жыхароў вёсак і ферм Саўт-Хэмса былі прымусова выселеныя[2][3].
План вучэнняў складаўся ў тым, што 7-ы армейскі корпус высаджваўся на Слэптан-Сэндс і «захопліваў» горад Оўкхэмптан, размешчаны прыкладна за 40 км ад пляжу. На вучэннях выкарыстоўваліся баявыя боепрыпасы, каб максімальна наблізіць абстаноўку да баявой[2]. Праблемы з каардынацыяй і сувяззю падчас вучэнняў прывялі да гібелі больш за 100 амерыканскіх вайскоўцаў раніцай 27 красавіка[4] з-за «агню па сваіх»[1].
Каля паўночы 28 красавіка амерыканскі канвой T4 з васьмі танкадэсантных караблёў тыпу LST Mk.2 (тыпу LST-1 — LST-58, LST-289; тыпу LST-491 — LST-496, LST-499, LST-507, LST-511, LST-518, LST-531) у суправаджэнні аднаго брытанскага карвета HMS Azalea (тыпу «Флаўэр») накіроўваўся да месца вучэнняў. Канвой з амерыканскімі вайскоўцамі і ваеннай тэхнікай на борце прайшоў мыс Портланд-Біл і ўвайшоў у заліў Лайм. Канвой ішоў у адну лінію, расцягнуўшыся на 3 марскія мілі. Інтэнсіўныя радыёперамовы дэмаскавалі канвой і прыцягнулі ўвагу праціўніка[4].
Тады з Шэрбура ў заліў Лайм накіравалася група з дзевяці тарпедных катэраў Крыгсмарынэ тыпу S-26 позніх серый і тыпу S-139 (S-100, S-130, S-136, S-138, S-140, S-142, S-143 , S-145 і S-150) — шэсць з 5-й флатыліі тарпедных катэраў пад камандаваннем Корветтэн-капітана Бернда Клуга і тры з 9-й флатыліі пад камандаваннем корветтен-капітана Геца фон Мірбаха. Прыкладна ў 01:35 недалёка ад Сідмута канвой быў атакаваны. Амерыканскі танкадэсантны карабель LST-511 атрымаў пашкоджанні ад дружалюбнага агню з боку LST-496. На борце LST-511 раненні рознай ступені цяжкасці атрымалі 18 вайскоўцаў (арміі і ВМС ЗША), загінулых не было. Тры караблі падчас атакі былі тарпедаваныя, LST-289 быў моцна пашкоджаны, пры гэтым страты склалі 13 маракоў. У той жа дзень LST-289 адбуксіравалі ў порт Дартмут. Неўзабаве пасля 02:00 28 красавіка LST-507 быў уражаны тарпедай, загарэўся і быў пакінуты на працягу паўгадзіны. Тыя, хто змог выратавацца ад полымя і дыму, скакалі ў ледзяное мора. На досвітку LST-515 падабраў ацалелых. Выжылі 94 з 165 маракоў і 151 з 282 салдат, якія знаходзіліся на борце LST-507[5], загінулі 202 амерыканскія вайскоўцы. Карабель LST-507 часткова трымаўся на плаву да світання, калі быў патоплены артылерыйскім агнём брытанскага карвета. Неўзабаве пасля 02:15 LST-531 быў уражаны двума тарпедамі, перавярнуўся і затануў на працягу шасці хвілін. Загінула каля 424 вайскоўцаў, якія знаходзіліся на борце LST-531. Прынамсі падчас атакі загінулі 749 амерыканскіх вайскоўцаў[2][6][1][7].
Памяць
[правіць | правіць зыходнік]5 красавіка 2024 года ў памяць трагедыі падчас вучэнняў была адкрыта мемарыяльная дошка ў горадзе Дартмут[4].
Гл. таксама
[правіць | правіць зыходнік]Крыніцы
[правіць | правіць зыходнік]- 1 2 3 4 USS LST-507 (англ.). Historic England.
- 1 2 3 Джонс, Клэр. Трагедия на учениях: репетиция «Дня Д», закончившаяся катастрофой. Русская служба Би-би-си (6 чэрвеня 2019).
- ↑ Barnes, Georgina. Service in Devon remembers D-Day rehearsal tragedy (англ.). BBC (28 красавіка 2024).
- 1 2 3 Ayres, John. Cairn unveiled for those killed in D-Day rehearsal in Devon (англ.). BBC (6 красавіка 2024).
- ↑ Robert J. Cressman. LST-507 (англ.). Naval History and Heritage Command (22 красавіка 2019).
- ↑ Exercise Tiger: D-Day disaster ships to be protected. BBC (1 мая 2020).
- ↑ USS LST-531 (англ.). Historic England.