Вязынь

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Аграгарадок
Вязынь
Краіна
Вобласць
Раён
Сельсавет
Каардынаты
Насельніцтва
778 чалавек (1993)
Часавы пояс
Тэлефонны код
+375 1771
Аўтамабільны код
5
Вязынь на карце Беларусі ±
Вязынь (Беларусь)
Вязынь
Вязынь (Мінская вобласць)
Вязынь

Вя́зынь[1] (трансліт.: Viazyń, руск.: Вязынь) — аграгарадок у Вілейскім раёне Мінскай вобласці, на рацэ Ілія. Адміністрацыйны цэнтр Вязынскага сельсавета. Насельніцтва 778 чал. (1993). Знаходзіцца за 22 км на паўднёвы ўсход ад Вілейкі.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Упершыню Вязынь згадваецца ў другой палове XV ст. як уладанне Саковічаў. Ад Ю. Саковіча мясцовасць перайшла да яго сына Войцеха (памёр у 1522), які паводле маёнтку Насілаў пісаўся панам Насілоўскім, потым — сыну апошняга, ваяводу віцебскаму Юрыю Насілоўскаму (памёр у 1544). За ім у Вязыні ў 1543 заснавалі касцёл, у гэты ж час паселішча, імаверна, атрымала статус мястэчка. Тым часам першы ўспамін пра Вязынь як мястэчка датуецца 1552.

У другой палове XVI ст. Вязынь перайшла да Вітунскіх: Я. Вітуньскі значыцца як уладальнік паселішча ў 1616 пры размежаванні з суседнім маёнткам Куранцом. Пазней паселішча перайшло ў валоданне Віленскага жаночага кляштара бенедыкцінак пры касцёле Св. Кацярыны. Як уласнасць бенедыкцінак мястэчка згадваецца ў 1627 і 1638 пры размежаваннях іх зямель і пры парушэнні межаў Вязынскай пушчы з боку ваяводы смаленскага А. Гасеўскага, у 1674 пры размежаванні з маёнткам віленскіх бернардзінак Рабунем.

У 1721 кляштарныя маёнтак Вязынь і фальварак Седзіца мелі спрэчныя землі з Маладзечнам і Селішчам пана Міхала Казіміра Коцела. У 1736 згадваецца царква ў Вязыні, на якую кляштар бенедыкцінак выдзеліў паўвалокі зямлі. У 1770 адбылося яшчэ адно размежаванне з суседнімі маёнткамі Селішчам і Ляўковам. У 1791 у мястэчку збудавалі Успенскую царкву.

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Вязынь апынулася ў складзе Расійскай імперыі, у Вілейскім павеце Мінскай, з 1843Віленскай губерні. У 1808 мястэчка перайшло да Гяцэвічаў. Паводле вынікаў перапісу (1897) тут існавалі царква, каталіцкая мураваная капліца, сінагога. На пач. XX ст. — валасная ўправа, народнае вучылішча (91 вучань і 2 настаўнікі), аднакласая царкоўнапрыходская школа, 359 дзесяцінаў зямлі. Цягам 18101913 тут у маёнтку Гяцэвічаў працавалі бровар (10 работнікаў), цягам 18101913 — млын (18 работнікаў).

Згодна з Рыжскім мірным дагаворам (1921) Вязынь апынулася ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе зрабілася цэнтрам гміны Вілейскага павета Віленскага ваяводства.

У 1939 Вязынь увайшла ў БССР, дзе 12 кастрычніка 1940 зрабілася цэнтрам сельсавета. Статус паселішча панізілі да вёскі. Станам на 1970 тут было 272 двары, на 1993 — 329 двароў. У 2000-я Вязынь атрымала статус аграгарадка[2].

Насельніцтва[правіць | правіць зыходнік]

Інфраструктура[правіць | правіць зыходнік]

У Вязыні працуюць сярэдняя школа, дашкольная ўстанова, паліклініка, дом культуры, бібліятэка, пошта.

Турыстычная інфармацыя[правіць | правіць зыходнік]

Царква, пач. XX ст.

Славутасці[правіць | правіць зыходнік]

Страчаная спадчына[правіць | правіць зыходнік]

  • Касцёл Святой Ганны (1830)

Зноскі

  1. Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Мінская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка, І. Л. Капылоў, В. П. Лемцюгова і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2003. — 604 с. ISBN 985-458-054-7. (DJVU). Сустракаецца таксама варыянт Вя́зань (за Вя́зыней)
  2. Вязынь // Государственный центр картографо-геодезических материалов и данных Республики Беларусь
  3. Wiazyń // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich.Tom XIII: Warmbrun — Worowo. — Warszawa, 1893. S. 276.
  4. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej. Tom VII. Część II. Ziemia Wileńska. Powiaty: Brasław, Duniłowicze, Brasław i Wilejka. — Warszawa: Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, 1923.
  5. В. Л. Насевіч, Г. М. Новікава. Вязынь // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 1: А — Беліца / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: М. В. Біч і інш.; Прадм. М. Ткачова; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1993. С. 386.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]