Вілямоўская мова

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Вілямоўская мова
Саманазва Wymysiöeryś
Краіны Польшчы
Рэгіёны Польшча, Вілямовіцы
Афіцыйны статус Польшчы, Еўрапейскі Саюз
Агульная колькасць носьбітаў каля 70
Класіфікацыя
Катэгорыя Мовы Еўразіі

Індаеўрапейская

Германская галіна
Заходнегерманскія
Вілямоўская
Моўныя коды
ISO 639-2 gem
ISO 639-3 wym

Вілямоўская мова (Wymysiöeryś) — заходнегерманская мова, які выкарыстоўваецца нямецкай этнаграфічнай групай ў Польшчы ў горадзе Вілямовіцы, на граніцы Сілезіі і Малой Польшчы. Лічыцца, што вілямоўская паходзіць ад сярэдненямецкая мова XII стагоддзі, з моцным уплывам ніжненямецкай, нідэрландскай, Фрызскай, польскай и старажытнаангельскай моваў. У цяперашні час мова знаходзіцца пад пагрозай знікнення. Вядома аб 70 носьбітах мовы, большасць з якіх ужо пажылыя людзі.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Першыя пасяленцы ў Вілямовіцах былі выхадцамі з Нідэрландаў, Германіі і Шотландыі, якія прыехалі ў Польшчу ў XIII стагоддзі. Жыхары Вілямовіц заўсёды падкрэслівалі сваё фламандскае паходжанне і адмаўлялі нямецкае. Да 1939 года вілямоўская мова выкарыстоўваўся ў Вілямовіцах паўсюдна. Пасля Другой сусветнай вайны мясцовыя камуністы забаранілі выкарыстання мовы[1][2]. У цяперашні час вілямоўская мова амаль цалкам выцесненая польскай мовай. Сёння толькі каля 70 чалавек, у асноўным старэйшае пакаленне, ведаюць гэтую мову і яна вымірае.

Вілямоўская мова была і паэтычнай мовай: у XIX стагоддзі на нём пісаў Фларыян Бесік.

Прыклады[правіць | правіць зыходнік]

Прыклад калыханкі[правіць | правіць зыходнік]

Калыханка на вілямоўскай мове ў беларускім перакладзе:

Śłöf duy buwła fest!
Skumma fremdy gest,
Skumma muma ana fettyn,
Z' brennia nysła ana epułn,
Śłöf duy Jasiu fest.
Спі, мой хлопчык, моцна!
Чужыя людзі прыходзяць,
Цётачкі і дзядзечкі прыходзяць,
Прыносяць арэхі і яблыкі,
Спі, Ясю, моцна.

Прыклад малітвы[правіць | правіць зыходнік]

Тэкст малітвы «Ойча Наш»:

Ynzer Foter, dü byst ym hymuł,
Daj noma zuł zajn gywajt;
Daj Kyngrajch zuł dö kuma;
Daj wyła zuł zajn ym hymuł an uf der aot;
dos ynzer gywynłichys brut gao yns haojt;
an fercaj yns ynzer siułda,
wi wir aoj fercajn y ynzyn siułdigia;
ny łat yns cyn zynda;
zunder kaonst yns reta fum nistgüta.
Do Dajs ej z Kyngrajch an dy maocht, ans łaowa uf inda.
Amen

Зноскі

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Tomasz Wicherkiewicz, The Making of a Language: The Case of the Idiom of Wilamowice, Mouton de Gruyter, 2003, ISBN 3-11-017099-X