Вілямоўская мова

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Вілямоўская мова
Саманазва: Wymysiöeryś
Краіны: Польшчы
Рэгіёны: Польшча, Вілямовіцы
Афіцыйны статус: Польшчы, Еўрапейскі Саюз
Агульная колькасць носьбітаў: каля 70
Класіфікацыя
Катэгорыя: Мовы Еўразіі

Індаеўрапейская

Германская галіна
Заходнегерманскія
Вілямоўская
Моўныя коды
ISO 639-2: gem
ISO 639-3: wym
Гл. таксама: Праект:Лінгвістыка

Вілямоўская мова (Wymysiöeryś) — заходнегерманская мова, які выкарыстоўваецца нямецкай этнаграфічнай групай ў Польшчы ў горадзе Вілямовіцы, на граніцы Сілезіі і Малой Польшчы. Лічыцца, што вілямоўская паходзіць ад сярэдненямецкая мова XII стагоддзі, з моцным уплывам ніжненямецкай, нідэрландскай, Фрызскай, польскай и старажытнаангельскай моваў. У цяперашні час мова знаходзіцца пад пагрозай знікнення. Вядома аб 70 носьбітах мовы, большасць з якіх ужо пажылыя людзі.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Першыя пасяленцы ў Вілямовіцах былі выхадцамі з Нідэрландаў, Германіі і Шотландыі, якія прыехалі ў Польшчу ў XIII стагоддзі. Жыхары Вілямовіц заўсёды падкрэслівалі сваё фламандскае паходжанне і адмаўлялі нямецкае. Да 1939 года вілямоўская мова выкарыстоўваўся ў Вілямовіцах паўсюдна. Пасля Другой сусветнай вайны мясцовыя камуністы забаранілі выкарыстання мовы[1][2]. У цяперашні час вілямоўская мова амаль цалкам выцесненая польскай мовай. Сёння толькі каля 70 чалавек, у асноўным старэйшае пакаленне, ведаюць гэтую мову і яна вымірае.

Вілямоўская мова была і паэтычнай мовай: у XIX стагоддзі на нём пісаў Фларыян Бесік.

Прыклады[правіць | правіць зыходнік]

Прыклад калыханкі[правіць | правіць зыходнік]

Калыханка на вілямоўскай мове ў беларускім перакладзе:

Śłöf duy buwła fest!
Skumma fremdy gest,
Skumma muma ana fettyn,
Z' brennia nysła ana epułn,
Śłöf duy Jasiu fest.
Спі, мой хлопчык, моцна!
Чужыя людзі прыходзяць,
Цётачкі і дзядзечкі прыходзяць,
Прыносяць арэхі і яблыкі,
Спі, Ясю, моцна.

Прыклад малітвы[правіць | правіць зыходнік]

Тэкст малітвы «Ойча Наш»:

Ynzer Foter, dü byst ym hymuł,
Daj noma zuł zajn gywajt;
Daj Kyngrajch zuł dö kuma;
Daj wyła zuł zajn ym hymuł an uf der aot;
dos ynzer gywynłichys brut gao yns haojt;
an fercaj yns ynzer siułda,
wi wir aoj fercajn y ynzyn siułdigia;
ny łat yns cyn zynda;
zunder kaonst yns reta fum nistgüta.
Do Dajs ej z Kyngrajch an dy maocht, ans łaowa uf inda.
Amen

Зноскі

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Tomasz Wicherkiewicz, The Making of a Language: The Case of the Idiom of Wilamowice, Mouton de Gruyter, 2003, ISBN 3-11-017099-X