Вінцэнты Поль

Вінцэнты Поль
Вінцэнты Поль
	польск.: Wincenty Pol
Асабістыя звесткі
Дата нараджэння	20 красавіка 1807 ці 1809
Месца нараджэння	Люблін[…];
Дата смерці	2 снежня 1872
Месца смерці	Кракаў, Кракаўскі павет[d], Вялікае Княства Кракаўскае, Аўстра-Венгрыя;
Пахаванне	Крыпта заслужаных на Скалцы;
Грамадзянства	Аўстрыйская імперыя; Аўстра-Венгрыя; Польшча;
Маці	Q108297994?
Альма-матар	Львоўскі нацыянальны ўніверсітэт імя Івана Франко;
Месца працы	Ягелонскі ўніверсітэт;
Прафесійная дзейнасць
Род дзейнасці	паэт, пісьменнік, географ, этнограф, выкладчык універсітэта
Мова твораў	польская
Грамадская дзейнасць
Член у	Кракаўскае навуковае таварыства[d];
Подпіс
	Творы ў Вікікрыніцах
	Медыяфайлы на Вікісховішчы
	Цытаты ў Вікіцытатніку

Вінцэнты Поль (польск.: Wincenty Pol; 20 красавіка 1807(1807-04-20)^[1] ці 1809^[2], Люблін^[3]^[4]^[…] — 2 снежня 1872(1872-12-02)^[1], Кракаў^[3]^[1]) — польскі пісьменнік і паэт, географ, этнограф, прафесар Ягелонскага ўніверсітэта.

Біяграфія

Нарадзіўся ў Любліне 8 (20) красавіка 1807 года ў сям’і афіцэра аўстрыйскай арміі, немца Франца Палі і апалячанай францужанкі Элеаноры. Вучыўся ў Львоўскай гімназіі; затым скончыў езуіцкі калегіум у Цярнопалі і філасофскі факультэт Львоўскага ўніверсітэта .

Восенню 1830 года, па радзе прафесара Адама Ёхера, прыехаў у Вільню, пасля здачы экзаменаў прадставіў дысертацыю па нямецкай эпічнай паэзім, з намерам атрымаць кафедру нямецкай літаратуры ў Віленскім універсітэце; у студзені 1831 года яму прапанавалі выкладаць ва ўніверсітэце нямецкую мову.

Падчас паўстання 1830—1831 гадоў, пайшоў з Вільні і далучыўся да атрада генерала Хлапоўскага, быў падхаружым 10-га палка літоўскіх уланаў, паранены ў баявых дзеяннях. За баявыя заслугі ўзнагароджаны ордэнам Virtuti Militari з чынам падпаручніка. Пасля падаўлення паўстання 5 кастрычніка 1831 года ў складзе 20-тысячнай арміі перайшоў мяжу з Прусіяй, стаў эмігрантам. Пасланы генералам Юзафам Бемам у Лейпцыг і Дрэздэн, Вінцэнты Поль арганізаваў падтрымку інтэрніраваных паўстанцаў у пытаннях іх далейшай эміграцыі. У Дрэздэне сустрэў Адама Міцкевіча, які станоўча адазваўся пра яго паэтычныя вопыты. Эміграваў у Францыю.

Пасля вяртання ў Галіцыю ў 1832 годзе Вінцэнты Поль браў удзел у патрыятычным руху разам з К. Красіцкім. Падчас нелегальнай работы сустрэўся з Севярынам Гашчынскім .

Навуковая дзейнасць

У 1841—1844 гадах падарожнічаў, займаўся палявымі даследаваннямі, у прыватнасці, ва Усходніх Карпатах, Пакуцці, на Валыні, Палессі, у Татрах, Куявіі і Памор’і.

Напісаў працу «Погляд на паўночныя схілы Карпат з пункту гледжання прыродазнаўства», з апісаннем рэльефу мясцовасці, гідраграфіі, фізіка-геаграфічнай структуры і элементаў этнаграфіі паўднёвай Польшчы.

У 1849 годзе Вінцэнты Поль прызначаны прафесарам універсальнай фізічнай і параўнальнай геаграфіі Ягелонскага ўніверсітэта, узначаліў першую ў Польшчы кафедру геаграфіі.

Творчасць

Паэзія Поля арыентавана на фальклорныя ўзоры аж да выяўленых этнаграфічных, дыялектных асаблівасцей.

Вінцэнты Поль, аўтар:

паэтычнага цыклу «Песні Януша» (Pieśni Janusza, Парыж, 1845). Уключае 51 верш, якія напісаны ад імя салдата-сяляніна, яшчэ падчас удзелу ў паўстанні 1831 года і пасля на эміграцыі, прысвечаны польскім паўстанцам. Сярод іх найбольш вядомыя «Кракусы», «Першая гадавіна 29 лістапада», «Спевы з магілы» (да некаторых яго вершаў Фрыдэрык Шапэн напісаў музыку, ператварыўшы іх, такім чынам, у народна-патрыятычныя і паўстанцкія песні).
гістарычнай паэмы «Гісторыя шаўца Яна Кілінскага» (1843) і гавенды — які імітуюць вуснае апавяданне апавядання пра нядаўняе мінулае «Вахмістр Дораш у Літве» (1833, апублікаваная ў 1854 годзе).
паэтычнага цыклу «Песня аб нашай зямлі» (Pieśń o ziemi naszej, 1843), які ўключае вершы з апісаннем польскіх зямель, дзе бываў паэт (пасля прафесар-географ).
этнаграфічнай паэмы «Карцінкі жыцця і вандровак» (апублікаваны ў 1846 годзе).

У наступныя гады Вінцэнты Поль, які імкнуўся да стылізацыі, напісаў гавенду «Прыгоды Бенедыкта Вінніцкага» (1839) і паэму «Мохарт» (Mohort, 1855) — гісторыю рыцара, абаронцы веры і айчыны і іншых.

Памёр 20 лістапада (2 снежня) 1872 года ў Кракаве і пахаваны ў крыпце заслужаных у кракаўскім касцёле Святога Станіслава.

Памяць

У доме ў Любліне, дзе ў дзяцінстве жыў Вінцэнты Поль, арганізаваны яго біяграфічны музей ^[5] .

Крыніцы

1 2 3 4 5 6 7 http://tnk.krakow.pl/czlonkowie/pol-wincenty/ Праверана 30 жніўня 2022.
1 2 Dr. Constant v. Wurzbach Pol, Vincenz // Biographisches Lexikon des Kaiserthums Oesterreich: enthaltend die Lebensskizzen der denkwürdigen Personen, welche seit 1750 in den österreichischen Kronländern geboren wurden oder darin gelebt und gewirkt haben — Wien: 1856. — Т. 23. — S. 49.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q25856'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q665807'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q89594474'></a>
1 2 3 4 Поль Винценты // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 28 верасня 2015.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a>
1 2 Храневич К. И. Поль, Викентий // Энциклопедический словарь — СПб.: Брокгауз — Ефрон, 1898. — Т. XXIV. — С. 391.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q23892951'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q602358'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19908137'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q15720429'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24488537'></a>
↑ Dworek Wincentego Pola (польск.). Muzeum Lubelskie. Архівавана з першакрыніцы 19 красавіка 2016. Праверана 13 красавіка 2016.

Літаратура

Вержбовский Ф. Поль, Викентий // Русский биографический словарь : в 25-ти томах / Под наблюдением председателя Императорского Русского Исторического Общества А. А. Половцева. — СПб., 1905. — Т. 14: Плавильщиков — Примо. (руск.)
Храневич К. Поль, Викентий // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб., 1890—1907.
Козловский Л. Поль, Викентий // Энциклопедический словарь Гранат: В 58 томах. — М., 1915. — Т. 32. — С. 548—550.
Стахеев Б. Ф. Винцентий Поль //История польской литературы. — М., 1968. — Т. 1. — С. 283—284.
Польская поэзия: В 2 т. /Сост. М.Живов и Б.Стахеев. — М.: Гослитиздат, 1963. — Т. 1. — С. 321—330.

Спасылкі

[_711c8206c9d7999d-1] 1 2 3 4 5 6 7 http://tnk.krakow.pl/czlonkowie/pol-wincenty/ Праверана 30 жніўня 2022.

[_9365831335464a31-2] 1 2 Dr. Constant v. Wurzbach Pol, Vincenz // Biographisches Lexikon des Kaiserthums Oesterreich: enthaltend die Lebensskizzen der denkwürdigen Personen, welche seit 1750 in den österreichischen Kronländern geboren wurden oder darin gelebt und gewirkt haben — Wien: 1856. — Т. 23. — S. 49.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q25856'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q665807'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q89594474'></a>

[_10b3a1ab4c331f69-3] 1 2 3 4 Поль Винценты // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 28 верасня 2015.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a>

[_99b443edbd20ffb7-4] 1 2 Храневич К. И. Поль, Викентий // Энциклопедический словарь — СПб.: Брокгауз — Ефрон, 1898. — Т. XXIV. — С. 391.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q23892951'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q602358'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19908137'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q15720429'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24488537'></a>

[5] Dworek Wincentego Pola (польск.). Muzeum Lubelskie. Архівавана з першакрыніцы 19 красавіка 2016. Праверана 13 красавіка 2016.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]