Галоўная старонка/Пясочніца

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
свабоднай энцыклапедыі, якую можа правіць кожны.
14:04 UTCаўторак,
20 лютага 2018

У беларускім раздзеле — 151 569 артыкулаў

Зборы асноўных правіл ВікіпедыіЯк пісаць артыкулыПершыя крокіЯк шукаць інфармацыюПачаць новы артыкул
Utmarkt Guld.svg
Артыкул года 2013
Electromagnetism.svg

Ураўненні Максвеласістэма ўраўненняў у дыферэнцыяльнай або інтэгральнай форме, якія апісваюць электрамагнітнае поле і яго сувязь з электрычнымі зарадамі і токамі ў вакууме і суцэльных асяроддзях. Разам з выразам для сілы Лорэнца, што задае меру ўздзеяння электрамагнітнага поля на зараджаныя часціцы, ураўненні Максвела ўтвараюць поўную сістэму ўраўненняў класічнай электрадынамікі, якую часам называюць ураўненнямі Максвела — Лорэнца. Ураўненні, сфармуляваныя Джэймсам Клеркам Максвелам на аснове назапашаных к сярэдзіне XIX стагоддзя эксперыментальных вынікаў, адыгралі ключавую ролю ў развіцці ўяўленняў тэарэтычнай фізікі і аказалі моцны, у некаторых выпадках вырашальны, уплыў не толькі на ўсе вобласці фізікі, непасрэдна звязаныя з электрамагнетызмам, але і на многія пазнейшыя фундаментальныя тэорыі, прадмет якіх не зводзіўся да электрамагнетызму (адным з самых яскравых прыкладаў тут можа служыць спецыяльная тэорыя адноснасці).

(далей…)

Blue star unboxed.svg
Добры артыкул
Arithmetria.jpg

Арыфме́тыка (стар.-грэч.: ἀριθμητική ад ἀριθμός — лік) — раздзел матэматыкі, які вывучае лікі, іх адносіны і ўласцівасці. Прадметам арыфметыкі з'яўляецца паняцце ліку ў развіцці ўяўленняў аб ім (натуральныя, цэлыя і рацыянальныя, рэчаісныя, камплексныя лікі) і яго ўласцівасцях. У арыфметыцы разглядаюцца вымярэнні, вылічальныя аперацыі (складанне, адніманне, множанне, дзяленне) і прыёмы вылічэнняў. Вывучэннем уласцівасцей асобных цэлых лікаў займаецца вышэйшая арыфметыка, ці тэорыя лікаў. Тэарэтычная арыфметыка надае ўвагу азначэнню і аналізу паняцця ліку, тады як фармальная арыфметыка аперуе лагічнымі пабудовамі прэдыкатаў і аксіём. Арыфметыка — найстаражытнейшая і адна з асноўных матэматычных навук, яна цесна звязана з алгебрай, геаметрыяй і тэорыяй лікаў.

Прычынай узнікнення арыфметыкі стала практычная патрэба ў лічэнні, найпрасцейшых вымярэннях і вылічэннях. Навука развівалася разам з ростам складанасці задач, якія патрабавалі рашэння. Вялікі ўклад у развіццё арыфметыкі ўнеслі грэчаскія матэматыкі, у тым ліку філосафы-піфагарэйцы, якія спрабавалі з дапамогай лікаў спасцігнуць і апісаць усе заканамернасці свету.

У Сярэднія вякі арыфметыку адносілі, услед за неаплатонікамі, да так званых Сямі вольных мастацтваў. Асноўнымі абласцямі практычнага прымянення арыфметыкі тады былі гандаль, навігацыя, будаўніцтва. У сувязі з гэтым асаблівае значэнне атрымалі прыбліжаныя вылічэнні ірацыянальных лікаў, неабходныя ў першую чаргу для геаметрычных пабудоў. Асабліва бурна арыфметыка развівалася ў Індыі і краінах ісламу, адкуль навейшыя дасягненні матэматычнай думкі праніклі ў Заходнюю Еўропу.

З надыходам Новага часу мараходная астраномія, механіка, больш складаныя камерцыйныя разлікі паставілі новыя запросы да тэхнікі вылічэнняў і падштурхнулі да далейшага развіцця арыфметыкі. У пачатку XVII ст. Непер вынайшаў лагарыфмы, а затым Ферма выдзеліў тэорыю лікаў у самастойны раздзел арыфметыкі. К канцу стагоддзя сфарміравалася ўяўленне аб ірацыянальным ліку як аб паслядоўнасці рацыянальных прыбліжэнняў, а на працягу наступнага стагоддзя дзякуючы працам Ламберта, Эйлера, Гауса арыфметыка ўключыла ў сябе аперацыі з камплекснымі велічынямі, набыўшы сучаснае аблічча.

Наступная гісторыя арыфметыкі адзначана крытычным пераглядам яе асноў, спробамі яе дэдуктыўнага абгрунтавання. Тэарэтычныя абгрунтаванні ўяўлення аб ліку звязаныя ў першую чаргу са строгім азначэннем натуральнага ліку і аксіёмамі Пеана, сфармуляванымі ў 1889 годзе. Несупярэчлівасць фармальнай пабудовы арыфметыкі была паказана Генценам у 1936 годзе.

Асновам арыфметыкі здаўна і нязменна надаецца вялікая ўвага ў пачатковай школьнай адукацыі.

(далей…)

Newspaper Cover.svg
Вікістужка
Image-x-generic.svg
Выява дня
Tugboat diagram-num.svg
Буксірнае судна.
Help-browser.svg
Ці ведаеце вы, што…
Office-calendar-modified.svg
Дзень у гісторыі

20 лютага — пяцьдзясят першы дзень года па Грыгарыянскім календары

Падзеі[правіць | правіць зыходнік]

Нарадзіліся[правіць | правіць зыходнік]

Памерлі[правіць | правіць зыходнік]

Святкуюць[правіць | правіць зыходнік]

Gnome-fs-blockdev.svg
Тэмы

P countries-blue.png  Прырода

P anthropology-blue.png  Грамадства

P blue Belarus.png  Беларусы


P history violet.png  Гісторыя

P religion-blue.png  Рэлігія

P art-blue.png  Культура

P chemist-blue.png  Навука

P transport-blue.png  Тэхніка

Wikipedia-logo.png
Іншыя Вікіпраекты
Вікіслоўнік
Слоўнікі і тэзаўрус
ВікіКнігі
Падручнікі і дапаможнікі
ВікіЗвесткі
Інфармацыйныя элементы
ВікіЦытатнік
Зборнік цытат
Вікікрыніцы
Крыніцавыя дакументы
ВікіВіды
Слоўнік біялагічных відаў
ВікіНавіны
Свабодныя навіны
ВікіСховішча
Мультымедыйныя файлы
МетаВікі
Каардынацыя Вікіпраектаў