Генацыд асірыйцаў

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Манумент генацыду ў Парыжы, Францыя

Генацыд асірыйцаў (арам.: ܩܛܠ ܥܡܐ ܡܫܝܚܝܐܩܛܠ ܥܡܐ ܡܫܝܚܝܐ, турэцк.: Süryani KatliamıSüryani Katliamı — «сірыйская разня») — планамернае масавае знішчэнне асірыйцаў ўладамі Асманскай імперыі падчас Першай сусветнай вайны, разам з генацыдам армян[1][2][3] і генацыдам пантыйскіх грэкаў.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Ерэван. Мемарыял, прысвечаны генацыду асірыйцаў

У перыяд Першай сусветнай вайны пачалося планамернае знішчэнне асірыйцаў. Першапачаткова было падвергнута масаваму арышту і знішчана мужчынскае насельніцтва, здольнае аказаць супраціўленне, у тым ліку закліканыя ў турэцкую армію асірыйцы. За гэтым пайшлі ўслед арышты палітычнай і культурнай эліты асірыйцаў[4].

Пасля гэтага пачалася дэпартацыя ў пустыні Месапатаміі жанчын, старых і дзяцей, якія па дарозе падвяргаліся гвалту і вынішчэнню.

У выніку голаду, знясілення, хвароб і пастаянных нападаў курдскіх банд толькі некаторым з дэпартаваных удавалася дасягнуць месцаў прызначэння, дзе іх чакала смерць ад голаду і хвароб[5].

Турэцкія ўлады заяўлялі, што прычынай гвалтоўнага высялення былі здрадлівыя паводзіны асірыйцаў, якія дапамагалі рускай арміі.

Рэпрэсіям таксама падвяргаліся падданыя суседняй Персіі: у працягу вайны турэцкія войскі двойчы ўрываліся на яго тэрыторыю і знішчылі пры гэтым больш за сто тысяч хрысціян — асірыйцаў і армян, якія засялялі заходні бераг возера Урмія.

Рознымі крыніцамі колькасць загінулых ацэньваецца ў 500 — 750 тыс. чалавек[6][7], па іншых дадзеных — у 275 — 400 тыс.[8].

Міжнароднае прызнанне[правіць | правіць зыходнік]

Карта асірыйскага генацыду.
• Гарады, пацярпелыя ад генацыду.
• Гарады, якія прынялі бежанцаў.
• Астатнія гарады.
     Месцы рассялення асірыйцаў.
краіна дата прызнання генацыдам
АрменіяFlag of Armenia.svg 24 сакавіка 2015 года[9]
ШвецыяFlag of Sweden.svg 11 сакавіка 2010 год[10]
Новы Паўдневы УэльсFlag of New South Wales.svg [11]
Нью-ЕркFlag of New York.svg [12][13]

Памяць[правіць | правіць зыходнік]

17 снежня 2009 года ў Аўстраліі усталяваны помнік асірыйцамі — ахвярам генацыду, утворанага ўрадам Асманскай імперыі[14].

Мемарыялы ў памяць аб ахвярах генацыду асірыйцаў ўстаноўлены таксама ў Ерэване (Арменія) і Парыжы (Францыя).

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

  1. Резолюция Международной Ассоциации исследователей геноцида о признании геноцида греков и ассирийцев в Османской империи в 1914—1923 гг.
  2. Aprim, Frederick A. Assyrians: The Continuous Saga, page 40
  3. Ninos Donabed «Assyrians of Eastern Massachusetts» Издатель Arcadia Publishing, 2006 p127 ISBN 0-7385-4480-9, 9780738544809 стр 9]
  4. Ye'or, Bat; Miriam Kochan, David Littman (2002). Islam and Dhimmitude: Where Civilizations Collide. Fairleigh Dickinson University Press. pp. 148–149. ISBN 0838639437. OCLC 47054791. http://books.google.com/books?id=PK-TPKvmG7UC&printsec=frontcover#PPA148,M1. 
  5. Российский исторический журнал «Родина» 2006 г.-№ 8 к.
  6. The Armenian Genocide: Wartime Radicalization Or Premeditated Continuum — Page 272 edited by Richard Hovannisian
  7. The Plight of Religious Minorities: Can Religious Pluralism Survive?
  8. Remembering the Assyrian Genocide: An Interview with Sabri Atman
  9. Парламент Армении осудил геноцид греков и ассирийцев
  10. ИА REGNUM: Швеция признала Геноцид армян
  11. «Consultation Paper for Proposed Memorial Dedicated to the Victims of the Assyrian Genocide.
  12. State of New York, Gov.
  13. Governor Pataki Commemorates Armenian Genocide, Proclamation, 05 May, 2004.
  14. В Австралии установлен памятник жертвам геноцида ассирийцев в Османской Турции