Герхард Эртль

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да навігацыі Перайсці да пошуку
Герхард Эртль
ням.: Gerhard Ertl
Prof Ertl-Portrait.jpg
Дата нараджэння 10 кастрычніка 1936(1936-10-10)[1][2][3] (85 гадоў)
Месца нараджэння
Грамадзянства
Род дзейнасці фізік, хімік, выкладчык універсітэта
Навуковая сфера хімія
Месца працы
Альма-матар
Навуковы кіраўнік Heinz Gerischer[d]
Член у
Узнагароды
Вялікі афіцэрскі крыж ордэна За заслугі перад ФРГ Bavarian Maximilian Order for Science and Art Order of Merit of Baden-Württemberg

Фарадэеўская лекцыя[d] (2007)

медаль Рудольфа Дызеля[d]

Нобелеўская прэмія па хіміі (2007)

Otto Hahn Prize[d] (2007)

Alwin Mittasch Prize[d] (1990)

прэмія Вольфа па хіміі (1998)

Gottfried Wilhelm Leibniz Prize[d] (1991)

Honorary doctor of the Humboldt University of Berlin[d] (16 студзеня 2009)

Robert Wilhelm Bunsen Medal[d] (1992)

Carl-Engler-Medal[d] (1996)

Carl Friedrich Gauss Medal[d] (1985)

Liebig Medal[d] (1987)

Зала славы нямецкіх даследванняў[d] (2015)

Karl Ziegler Prize[d] (1998)

Прэмія Японіі[d] (1992)

Прэмія стагоддзя[d] (1985)

honorary doctor of the Maria Curie-Skłodowska University[d] (6 мая 2011)

honorary doctor of the Ruhr University Bochum[d]

honorary doctor of the University of Münster[d]

Honorary doctor of the Katholieke Universiteit Leuven[d]

Bourke Award[d]

Commons-logo.svg Герхард Эртль на Вікісховішчы

Герхард Эртль (ням.: Gerhard Ertl; нар. 10 кастрычніка 1936, Штутгарт, Германія) — нямецкі вучоны-хімік, кіраўнік Інстытута Фрыца Габера Таварыства Макса Планка (19862004), ганаровы прафесар, лаўрэат прэміі Вольфа па хіміі (1998), лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі 2007 года.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Герхард Эртль нарадзіўся ў Штутгарце. З 1955 да 1957 года ён вучыўся ў тэхнічным універсітэце Штутгарта, затым у Парыжскім універсітэце (1957—1958) і Мюнхенскім універсітэце імя Людвіга і Максімільяна (1958—1959).

Пасля прысуджэння звання доктара філасофіі, ён стаў асістэнтам і лектарам у Мюнхенскім тэхнічным універсітэце (1965—1968). З 1968 па 1973 год Герхард Эртль быў прафесарам і дырэктарам у Гановерскім тэхнічным універсітэце. Быў таксама прафесарам у інстытуце фізічнай хіміі Універсітэта імя Людвіга і Максіміліяна ў Мюнхене (1973—1986). На працягу 1970-х і 1980-х гадоў вучоны чытаў лекцыі ў Каліфарнійскім тэхналагічным інстытуце, ва ўніверсітэце Вісконсін-Мілуокі і Каліфарнійскім універсітэце ў Берклі. У 1986 годзе ён стаў прафесарам у Вольным універсітэце Берліна і ў Берлінскім тэхнічным універсітэце.

У 1986 годзе Герхард Эртль заняў пасаду дырэктара Інстытута Фрыца Габера Таварыства Макса Планка, які ўзначальваў да 2004 года. У 1996 годзе ён стаў прафесарам у Берлінскім універсітэце імя Гумбальта.

Навуковыя даследаванні[правіць | правіць зыходнік]

Герхард Эртль дэталёва даследаваў малекулярны механізм каталітычнага сінтэзу аміяку на жалезе (працэс Габера-Боша) і каталітычнага акіслення монааксіду вугляроду на паладый. Ён адкрыў важную з’яву вагальных рэакцый на плацінавых паверхнях і, выкарыстоўваючы фотаэлектронны мікраскоп, упершыню сфатаграфаваў вагальныя змены ў структуры паверхні і пакрыцці, якія адбываюцца ў ходзе рэакцыі.

Узнагароды і званні[правіць | правіць зыходнік]

Эртль падзяліў з Габорам Саморжаем з Каліфарнійскага універсітэта ў Берклі прэмію Вольфа па хіміі ў 1998 годзе за «асаблівы ўклад у галіне навукі аб паверхнях у цэлым і за тлумачэнне фундаментальных механізмаў гетэрагенных каталітычных рэакцый на асобнай крышталічнай паверхні ў прыватнасці».

Герхард Эртль атрымаў Нобелеўскую прэмію па хіміі ў 2007 годзе за даследаванні хімічных працэсаў на цвёрдых паверхнях.

Член Германскай акадэміі прыродазнаўцаў «Леапальдзіна» (1986)[14], Папскай акадэміі навук (2010)[15], член-карэспандэнт Аўстрыйскай акадэміі навук (2001)[16], замежны член Нацыянальнай акадэміі навук ЗША (2002), Расійскай акадэміі навук (2011)[17].

Цікавыя факты[правіць | правіць зыходнік]

У гонар Герхарда Эртля ў 2011/2012 навучальным годзе была праведзена Міжнародная алімпіяда па асновах навук (па хіміі)[18].

Зноскі

  1. Gerhard Ertl // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.
  2. Gerhard Ertl // Brockhaus Enzyklopädie / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
  3. Gerhard Ertl // Munzinger Personen Праверана 9 кастрычніка 2017.
  4. Нямецкая нацыянальная бібліятэка, Берлінская дзяржаўная бібліятэка, Баварская дзяржаўная бібліятэка і інш. Record #106105507 // Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 10 снежня 2014.
  5. http://www.reuters.com/article/scienceNews/idUSGOR03851720071010
  6. http://ieeexplore.ieee.org/xpls/abs_all.jsp?arnumber=6758829
  7. http://news.bbc.co.uk/2/hi/7037210.stm
  8. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/1351394/Gerhard-Ertl
  9. (unspecified title) Праверана 2 ліпеня 2019.
  10. (unspecified title) Праверана 3 ліпеня 2019.
  11. 11,0 11,1 (unspecified title) Праверана 10 ліпеня 2019.
  12. https://www.ae-info.org/ae/User/Ertl_Gerhard
  13. http://czlonkowie.pan.pl/czlonkowie/sites/WynikiWyszukiwania.html?s=ERTL,%20Gerhard Праверана 26 сакавіка 2019.
  14. Prof. Dr. Gerhard Ertl Архівавана 21 сакавіка 2019. (ням.) 
  15. Gerhard L. Ertl (англ.) 
  16. emer. Prof. Dr. Dr. h. c. mult. Gerhard Ertl (ням.) 
  17. Постановление Общего собрания Российской академии наук № 24 от 22.12.2011 «Об избрании иностранных членов Российской академии наук»
  18. Положение о проведении первого этапа VIII Международной Олимпиады по основам наук 2011/2012 учебный год. pandia.ru.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]