Браньск

Горад
Браньск
польск.: Brańsk
Герб
52°44′40″ пн. ш. 22°50′16″ у. д.
Краіна	Польшча
Ваяводства	Падляскае
Павет	Бельскі
Гісторыя і геаграфія
Вышыня цэнтра	130 м
Водныя аб’екты	Нурэц
Часавы пояс	UTC+1, летам UTC+2
Насельніцтва
Насельніцтва	▼3 583 чал. (31 сакавіка 2021)
Лічбавыя ідэнтыфікатары
Паштовы індэкс	17-120
TERC	2003021
Іншае
0922745
bransk.podlaskie.pl
Паказаць/схаваць карты
Браньск Браньск
Медыяфайлы на Вікісховішчы

Браньск або Браньск-Падляшскі, таксама Бранск (польск.: Brańsk, падляшск: Бранськ, Branśk) — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Бельскага павета Падляскага ваяводства. Утварае гарадскую гміну, таксама ёсць сядзібай вясковай гміны Браньск.

Размешчаны за 69 км на паўднёвы захад ад Беластока, на рацэ Нурэц. Побач з горадам праходзіць заходняя мяжа этнічнай тэрыторыі беларусаў.

Гісторыя

У XI стагоддзі горад разам з іншымі гарадамі Падляшша трапіў пад уладу Яраслава Мудрага. У XIII—XIV стагоддзях ён увайшоў у склад Вялікага Княства Літоўскага. У XV стагоддзі Браньск з’яўляўся другім цэнтрам Бельскай зямлі пасля Бельска. 18 студзеня ў 1493 годзе горад атрымаў Магдэбургскае права. У 1513 годзе ён апынуўся ў Падляшскім ваяводстве.

У XVI стагоддзі Браньск атрымаў герб «у чырвоным полі выява рыцара на кані», стаў значным асяродкам гандлю, а ў мястэчку існавалі касцёл і царква. У XVI—XVIII стагоддзях горад быў цэнтрам староства. З сярэдзіны XVI стагоддзя да 1768 года ў Браньску адбываліся пасяджэнні земскага суда Браньскай зямлі, а таксама праводзіліся соймікі шляхты, апошні з якіх прайшоў 27 мая ў 1793 годзе. У 1569 годзе паводле ўмоваў Люблінскай уніі ён перайшоў да Каралеўства Польскага.

У XVIII стагоддзі пасля Паўночнай вайны горад пачаў прыходзіць у заняпад. У 1795 годзе ў выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай Браньск апынуўся ў складзе Прусіі, а з 1807 года — у Расійскай імперыі. У 1921 годзе паводле ўмоваў Рыжскай мірнай дамовы горад увайшоў у склад міжваеннай Польскай Рэспублікі. У 1939 годзе ён апынуўся ў складзе БССР, дзе ў 1940 годзе стаў цэнтрам Браньскага раёна Беластоцкай вобласці. У 1941—1944 гадах Браньск знаходзіўся пад нямецкай акупацыяй. 16 жніўня ў 1945 годзе ўлады СССР перадалі горад Польшчы.

Галерэя

• 
  Праваслаўная царква
• 
  Канцылярыя Бранскай зямлі
• 
  Мяшчанскі дом, 1907 г.
• 
  Царква-мураўёўка, 1915—1918 гадоў.

Насельніцтва

• 1580-я гады — каля 1800 чал., у тым ліку шмат шляхты і каля 50 рамеснікаў.
• 1889 год — 2834 чал. (1373 мужчыны і 1461 жанчына), у тым ліку 1316 іудаістаў.
• 2007 год — 3822 чал.

Транспарт

Браньск — вузел аўтамабільных шляхоў: 66 (Замбраў — Браньск — Бельск Падляскі) і 681 (Лапы — Браньск — Цехановец).

Турыстычная інфармацыя

Выдатныя мясціны

• Гарадзішча (XI ст.)
• Забудова XIX — пач. XX ст.
• Капліца (XIX ст.)
• Касцёл Унебаўзяцця найсв. Панны Марыі (1859—1862)
• Могілкі яўрэйскія
• Могілкі старыя каталіцкія
• Могілкі старыя праваслаўныя
• Царква св. Сімеона

Страчаная спадчына

• Сінагога

Вядомыя асобы

Маёнтак Калінова каля Браньска на працягу амаль ста гадоў быў у валоданні продкаў Кастуся Каліноўскага.

Гл. таксама

• Масавае забойства беларусаў Падляшша (1946)
• Маляшы
• Помнік праваслаўным жыхарам Беластока, забітым і зніклым без вестак у 1939—1956 гады

Літаратура

• Фіёнік Д. Браньск // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; маст. З. Э. Герасімовіч. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. — Т. 1: Абаленскі — Кадэнцыя. — С. 340—341. — 688 с. — ISBN 985-11-0314-4 (т. 1), ISBN 985-11-0315-2.
• Brańsk // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom I: Aa — Dereneczna (польск.). — Warszawa, 1880. — S. 353.

Спасылкі

• На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Браньск
• Бранск на сайце Radzima.org