Горад Лысычанск

З пляцоўкі Вікіпедыя
(Пасля перасылкі з Горад Лісічанск)
Перайсці да: рух, знайсці
Горад
Лысычанск
Лисичанськ
Сцяг Герб
Сцяг
Герб

Каардынаты: 48°55′01″ пн. ш. 38°25′50″ у. д. / 48.916944° пн. ш. 38.430556° у. д. (G) (O) (Я)48°55′01″ пн. ш. 38°25′50″ у. д. / 48.916944° пн. ш. 38.430556° у. д. (G) (O) (Я)

Краіна
Першае згадванне
Плошча
95,64[1] км²

Лысычанск (Украіна)
Лысычанск
Лысычанск

Лысычанск (укр. Лисичанськ) — горад абласнога падпарадкавання ў Луганскай вобласці Украіны, цэнтр тэрыторыі, падпарадкаванай Лысычанскаму гарсавету, адзін з найстарэйшых гарадоў Данбаса і буйны індустрыяльны цэнтр. Чыгуначная станцыя на лініі Купянск-Вузлавы — Папасная Данецкай чыгункі.

Насельніцтва на 01.05.2011 — каля 105.417 тыс.чал. (гарсавет — 121.124 тыс.чал.) (2011).

Плошча — 95,64 км² (гарсавет — 115,25 км²) (2010).

Геаграфія[правіць | правіць зыходнік]

Месца размешчанае ў паўночна-заходняй частцы Луганскай вобласці за 89 кіламетраў ад Луганска, на правым беразе ракі Северскі Данец. Места раскінулася на паўночных адрогах Данецкага кражу, што навісаюць над ракой, таму рэльеф складаецца як з пагоркаў і ўзвышшаў, так і з лагчынаў, балак і далінаў.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

На левым беразе Северскага Данца мястэчкі Бароўскае, Трохізбенскае і іншыя, заснаваныя на пачатку XVIII стагоддзя беглымі сялянамі на тэрыторыі сучаснага Лысычанска, пасля Булавінскага паўстання былі перанесены паводле загаду Пятра Першага. Амаль адразу на іх месцы былі пераселены казакі.

З мэтай асваення правабярэжжа Северскага Данцу між рэкамі Бахмутка і Лугань урад Расійскай імперыі пачаў ствараць ваенныя паселішчы. Паселішча на рацэ Верхняй Беленькай атрымала падвойную назву: Трэцяя Рота — ад нумара ваеннага падраздзялення і вёска Верхняя — ад назвы ракі.

Інтэнсіўнае асваенне паўднёвых стэпаў і развіццё Чарнаморскага флоту запачаткавалі першяя прадпрыемствы Данбасу. 14 лістапада 1795 года Кацярына II выдала загад «Пра стварэнне ліцейнага завода ў Данецкім павеце пры рацэ Лугані і пра заснаванне ломкі знайдзенага ў той краіне каменнага вуглю».

Пасля рэформы 1861 года жыхары Лысычанска і Верхняга былі вызвалены ад абавязковай работы на рудніку і надзеленыя зямлёю.

Паводле стану на 1886 год у вёсцы, цэнтры Лысычанскай воласці, мешкала 2159 асоб, налічвалася 426 гаспадарак, існавалі праваслаўная царква, школа, 7 лавак, вінны пограб, 2 кірмашы на рок, базары па нядзелях[2].

У 1879 ад Папаснай да Лысычанска была пракладзена чыгунка, а ў 1895 Лысычанск быў злучаны чыгункаю з Купянскам, дзякуючы чаму атрымаў выхад у цэнтр краіны. Гэта спрыяла далейшаму развіццю прамысловасці. У 1890 у вёсцы Верхняй быў заснаваны Данецкі содавы завод, які ў 1892 пачаў выпускаць кальцынаваную соду. Побач з заводам быў адкрыты чыгуначны пост Любімаўская.

Пасля сканчэння грамадзянскай вайны ў Расіі жыхары Лысычанска прыступілі да аднаўлення прамысловасці ў рэгіёне. У другой палове 1921 пачаў даваць прадукцыю содавы завод, быў пабудаваны шкляны завод колішняга Левенгофскага таварыства. Да 1926 года аднаўленне гаспадаркі раёну ў асноўным было завершана. Дзякуючы развіццю прамысловасці павялічылася колькасць насельніцтва, змянілася яго структура. У 1938 Лысычанск быў аднесены да катэгорыі гарадоў.

З пачаткам Другой сусветнай вайны тысячы гараджанаў пайшлі на фронт, у тым ліку 1200 дабраахвотнікаў. Шмат прадпрыемстваў былі эвакуіраваны ўглыб краіны. Увосень 1941 фронт наблізіўся да горада. На гэтай лініі часткі савецкай арміі ўтрымлівалі абарону больш за паўгады. Лысычанск двойчы быў акупаваны, сотні яго жыхароў былі знішчаны немцамі. 1 верасня 1943 ў горада ўвайшлі часткі 279-й стралецкай дывізіі, хоць афіцыйнае свята вызвалення адзначаецца 2 верасня.

Пасля вайны прамысловасць ізноў пачала аднаўляцца, Лысычанск значна вырас і ў 1952 годзе стаў горадам абласнога падпарадкавання. Далейшае развіццё атрымала хімічная, нафтахімічная і іншыя галіны прамысловасці. 7 сакавіка 1972 года ў Лысычанску з'явілася першая тралейбусная лінія: ад заводу «Пралетарый» да Цагельнага завода, пазней былі адкрыты 2-я і 3-я лініі.

У 90-х справы горада станавіліся горш. Зачыняліся прадпрыемства, замарожваліся шахты. У 1995 крызіс адбіўся на тралейбуснай управе: маршрут № 2 закрылі, маршруты № 1 і № 3 скарацілі.

У першай палове 2000-х прадпрыемствы пайшлі на аднаўленне. У 2008 быў адрэстаўраваны футбольны стадыён. У месце з'явіліся новыя гандлёвыя комплексы. Але ў 2010 прыпыніў сваю працу содавы завод. Падвясная дарога з Белагораўкі ўжо цалкам дэмантаваная. А ў 2011 была замарожана работа на нафтаперапрацоўчым заводзе.

Насельніцтва[правіць | правіць зыходнік]

Адміністрацыйна гораду Лысычанск падпарадкаваныя г. Навадружаск і Прывілле.

Колькасць насельніцтва гарадскрады складае 120 085 асоб[3].

  • г. Лысычанск — 104 314 асоб
  • г. Навадружаск — 7870 асоб
  • г. Прывілле — 7901 асоба

Нацыянальны склад насельніцтва па выніках перапісу 2001 года[4]:

Адукацыя[правіць | правіць зыходнік]

Дзейнічаюць 15 дашкольных устаноў, 17 сярэднеадукацыйных, 6 вучэльняў, тэхнікумы і аддзяленні ВНУ.

Транспарт[правіць | правіць зыходнік]

У суседнім Севераданецку знаходзіцца аэрапорт, яшчэ адзін, буйнейшы — у Луганск.

Тралейбуснае злучэнне дзейнічае з 7 сакавіка 1972 года. Шырока разгалінаваная сетка маршрутных таксовак.

З Лысычанска ходзяць малыя аўтобусы ў найбліжэйшыя гарады: Севераданецк, Прывілле, Рубіжнае, Крамянная, Новадружаск, Старабільск. Наўпроставае міжгародняе злучэнне з Данецкам, Харкавам, Запарожжам, Бярдзянскам, Марыупалем і іншымі.

У месцы знаходзіцца чатыры чыгуначныя станцыі: Лысычанск, Насвітавіч, Пераезная і Воўчаярская. Чыгункай Лысычанск злучаны не толькі з гарадамі Украіны, а таксама Расіі і Беларусі.

Зноскі

  1. РЕГІОНИ УКРАЇНИ ТА ЇХ СКЛАД
  2. Волости и важнѣйшія селенія Европейской Россіи. По данным обслѣдованія, произведеннаго статистическими учрежденіями Министерства Внутренних Дѣл, по порученію Статистическаго Совѣта. Изданіе Центральнаго Статистическаго Комитета. Выпуск VIII. Губерніи Новороссійской группы. СанктПетербургъ. 1886. — VI + 157 с.
  3. Чисельність наявного населення України на 1 січня 2012 года, Київ-2012 (rar) — Державний комітет статистики України
  4. Дністрянський М. С. Етнополітична географія України: проблеми теорії, методології, практики. — Львів: Видавничий центр ЛНУ імені Івана Франка, 2006. — 490 с ISBN 966-613-482-9

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

Commons