Гражына (паэма)
| Гражына | |
|---|---|
| польск.: Grażyna | |
 | |
| Жанр | апавядальная паэзія[d] і эпас |
| Аўтар | Адам Міцкевіч |
| Мова арыгінала | польская |
| Дата першай публікацыі | 1823 |
| Апублікаваны ў | Q108843507? |
| Выдавецтва | Юзаф Завадскі |
| Месца публікацыі | Вільня |
 Медыяфайлы на Вікісховішчы | |
«Гражы́на» (польск.: Grażyna. Powieść litewska) — класіцыстычная[1][2][3] эпічная паэма Адама Міцкевіча, упершыню выдадзеная ў другім томе Паэзій (польск.: Poezyj) у 1823 годзе; часцяком твор азначаецца таксама як вершаваны раман[3].
Фабула «Гражыны», з пункту гледжання тэматыкі і гістарычных рэалій, роднасная Конраду Валенроду, выдадзенаму на пяць гадоў пазней. Твор грунтуецца на матыве, узятым з «Іліяды» Гамера: Ахілес — прататып раззлаванага Літавора, а Патрокл — Гражыны. Тэма твора — мужны ўчынак «жанчыны абаяльнасцю, героем духам»[4], зроблены ў імя перавагі агульнага над індывідуальным[1], і трагічная гісторыя шлюбу Гражыны і Літавора. Гражына таксама закранае праблему «памяці пра мінуўшчыны і традыцыі»[1], якая набліжае раман да другой часткі «Дзядоў»[1].
Стварэнне «Гражыны» непасрэдна звязанае з ростам папулярнасці эпасаў у стылі Таркваты Тасы[5] ў першай палове XIX стагоддзя і з дбайным вывучэннем аўтарам звычаяў і традыцый язычніцкай Літвы (асабліва яго роднага Навагрудка)[1], што робіць твор своеасаблівай «археалагічнай паэмай»[1]. Больш за тое, форма твора стылізаваная на манер старапольскай мовы.
"Гражына" і зместам, і формай, якая нагадвае XVI стагоддзе, становіцца своеасаблівым працягам апавядання «Жывіля» (1819), напісанага раней Міцкевічам[1].
На беларускую мову паэму цалкам пераклалі Сяргей Дзяргай[6], Пятро Бітэль[7], Марыя Мартысевіч[8].
Крыніцы
[правіць | правіць зыходнік]- ↑ а б в г д е ё Adam Mickiewicz. «Grażyna». W: Witkowska, Alina ; Przybylski, Ryszard: Romantyzm. Warszawa: Wydawnictwo PWN, 2003, s. 257. ISBN 83-01-13848-3
- ↑ Jastrun, Mieczysław: Mickiewicz. Kraków: Polski Instytut Wydawniczy, 1952, s. 98.
- ↑ а б [Od redakcji]. W: Powieści poetyckie. Warszawa: Czytelnik, 1973, s. 242.
- ↑ Adam Mickiewicz. «Grażyna». W: Witkowska, Alina ; Przybylski, Ryszard: Romantyzm. Warszawa: Wydawnictwo PWN, 2003, s. 258. ISBN 83-01-13848-3
- ↑ [Od redakcji]. W: Powieści poetyckie. Warszawa: Czytelnik, 1973, s. 241.
- ↑ Кафедра гісторыі беларускае літаратуры - Бібліятэка - XIX стагоддзе - Адам Міцкевіч - Гражына. khblit.narod.ru. Праверана 27 лістапада 2025.
- ↑ Адам Міцкевіч. Гражына . knihi.com. Праверана 27 лістапада 2025.
- ↑ 100 найлепшых кніг 2023 года: выбар Bellit.info – Белліт (22 снежня 2023). Праверана 27 лістапада 2025.
Спасылкі
[правіць | правіць зыходнік]
На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Гражына (паэма)