Перайсці да зместу

Джозеф Кэмпбел

З Вікіпедыі, свабоднай энцыклапедыі
Джозеф Кэмпбел
англ.: Joseph Campbell
Імя пры нараджэнні англ.: Joseph John Campbell Smith
Род дзейнасці mythologist, перакладчык, выкладчык універсітэта, пісьменнік, антраполаг, аратар, этнолаг, даследчык, выкладчык, навеліст, эсэіст, настаўнік, гісторык, гісторык рэлігіі, удзельнік дакументальнага фільма, лёгкаатлет
Дата нараджэння 26 сакавіка 1904(1904-03-26)[1][2][…]
Месца нараджэння
Дата смерці 30 кастрычніка 1987(1987-10-30)[5][2][…] (83 гады)
Месца смерці
Месца пахавання
Грамадзянства
Веравызнанне Каталіцкая Царква
Жонка Jean Erdman[d]
Месца працы
Альма-матар
Член у
Сайт jcf.org (англ.)
Лагатып Вікісховішча Медыяфайлы на Вікісховішчы

Джозеф Кэмпбел (англ.: Joseph Campbell; 26 сакавіка 1904, Нью-Ёрк, ЗША — 30 кастрычніка 1987, Ганалулу, Гаваі) — амерыканскі даследчык міфалогіі, пісьменнік і рэдактар, вядомы працамі ў галіне параўнальнай міфалогіі. Ягоная навуковая дзейнасць была прысвечана вывучэнню ўніверсальных функцый міфа ў розных культурах і аналізу міфалагічных вобразаў у літаратуры.

Джозеф Кэмпбел нарадзіўся 26 сакавіка 1904 года ў Нью-Ёрку. Вышэйшую адукацыю атрымаў у Калумбійскім універсітэце, дзе вывучаў англійскую і сярэднявечную літаратуру. Навучаўся ў Парыжскім і Мюнхенскім універсітэце[10].

Вярнуўся ў ЗША, але адмовіўся ад дактарантуры ў Калумбійскім універсітэце, бо ягоныя навуковыя планы не знайшлі падтрымкі ў кіраўніцтва. Падчас Вялікай дэпрэсіі меў цяжкасці з працай, жыў сціпла, пераважна ў Вудстоку і Кармеле[10].

У 1932—1933 гадах выкладаў у падрыхтоўчай школе. Працаваў у Каледжы Сары Лорэнс, дзе пазней атрымаў званне прафесара літаратуры[10].

Пасля выхаду на пенсію ў 1972 годзе Кэмпбел разам з жонкай, харэографам Джын Эрдман, пераехаў на Гаваі. У 1970—1980 гадах стаў вядомым лектарам. Аднак шырокую вядомасць атрымаў пасля смерці дзякуючы тэлевізійнаму інтэрв’ю ў шасці частках з амерыканскім журналістам Білам Моерсам, якое ўпершыню было паказана ў 1988 годзе[10].

Навуковая дзейнасць

[правіць | правіць зыходнік]

Найбольш вядомай працай Джозефа Кэмпбела з’яўляецца кніга «Герой з тысячай твараў», у якой ён прыходзіць да высновы, што ў аснове міфаў пра герояў розных культур ляжыць монаміф — агульны сюжэтны ўзор. Паводле Кэмпбела, усе героіка-міфалагічныя аповеды маюць аднолькавую асноўную канструкцыю, якую ён апісвае як «падарожжа героя». На ягоную думку, гэта падарожжа — пераход у незнаёмы, сакральны свет, дзе адбываецца сустрэча з боскім, выпрабаванні і вяртанне з духоўным дарам[10].

Кэмпбел разглядаў міфалагічныя структуры з псіхалагічнага пункту гледжання, у тым ліку з пазіцый аналітычнай псіхалогіі Карла Юнга. Аднак, пад уплывам Генрыха Цымера, ён адышоў ад некаторых юнгіянскіх трактовак, выступаючы за інтэграцыю свядомага і несвядомага, чалавечага і боскага пачаткаў. Паводле ягонага разумення, падарожжа героя сімвалізуе вяртанне дарослага чалавека да ўнутраных глыбінных вытокаў, з якімі ён страціў сувязь у працэсе сталення[10].

У чатырохтомнай працы «Маскі бога» (англ.: The Masks of God, 1959—1968) Кэмпбел даследаваў міфалогію розных частак свету, звяртаючы ўвагу на яе агульныя матывы і сюжэты[10].

У сваёй апошняй буйной працы «Гістарычны атлас сусветнай міфалогіі» (англ.: Historical Atlas of World Mythology, 1983—1987), якая засталася незавершанай, Кэмпбел працягнуў аналіз міфаў з пункту гледжання дыфузіі і незалежнага стварэння, дэталёва даследуючы шляхі распаўсюджвання міфалагічных матываў у свеце[10].

У кнізе «Моц міфа» (англ.: The Power of Myth, 1988), якая стала вынікам інтэрв’ю з журналістам Білам Моерсам, Кэмпбел падвёў вынік сваёй шматгадовай працы, сцвярджаючы, што міф мае вырашальнае значэнне для шчаслівага і свядомага жыцця чалавека. А сучаснай крыніцай міфа можа стаць касмічнае падарожжа, бо наша планета адтуль выглядае як адзінае цэлае[10].

  1. Segal R. Joseph Campbell // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.
  2. а б Internet Speculative Fiction Database — 1995. Праверана 26 верасня 2019.
  3. а б в MusicBrainzMetaBrainz Foundation, 2000. Праверана 25 верасня 2019.
  4. Libraries Australia Authorities Праверана 25 верасня 2019.
  5. Segal R. Joseph Campbell // Encyclopædia Britannica Праверана 10 лістапада 2018.
  6. Person Profile // Internet Movie Database — 1990. Праверана 25 верасня 2019.
  7. VIAF[Dublin, Ohio]: OCLC, 2003. Праверана 25 верасня 2019.
  8. Library of Congress AuthoritiesLibrary of Congress. Праверана 25 верасня 2019.
  9. https://www.nytimes.com/1987/12/10/arts/arts-academy-elects-dickey-and-styron.html
  10. а б в г д е ё ж з Joseph Campbell | Biography, Books, & Facts | Britannica (англ.). www.britannica.com. Праверана 31 мая 2025.