Дзіракол

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Сучасны дзіракол

Дзірако́л — механічная прылада для прабівання дзірак у паперы. Звычайна дзіракол робіць дзве дзіркі круглай формы для захоўвання дакументаў у хуткасшывальніку, але таксама вырабляюцца дзіраколы на чатыры дзіркі і на адну.

Гісторыя стварэння[правіць | правіць зыходнік]

Вынаходнікам дзіракола лічыцца Фрыдрых Зёнэкен з Бона, які 14 лістапада 1886 года першым падаў заяўку на атрыманне патэнта на прыладу пад назвай Papierlocher für Sammelmappen.[1][2] Паказальна, што ён жа вынайшаў хуткасшывальнікі для падшыўкі паперы з дзіркамі, зробленымі дзіраколам.[3]

Прыкладна ў гэтае ж час з'яўляліся іншыя падобныя прылады. У сувязі вынаходствам дзіракола ў Германіі таксама згадваецца імя Матыяса Тэля. Амерыканец Бенджамін Сміт з Масачусетса ў 1885 годзе запатэнтаваў дзіракол для кандуктара (англ. Conductor's Punch), кі ўяўляе з сябе металічныя абцугі з дзірrай на адной ручцы і выступам для праколу дзіркі ў білеце на іншы. У 1893 годзе яшчэ адзін амерыканец Чарльз Брукс падаў патэнт на дзіракол для квіткоў (англ. Ticket Punch), у якім дадаў к канструкцыі Сміта кантэйнер для збору канфеці, якія атрымліваюцца ад праколаў.[4][5][6][7][8][9]

Канструкцыя і прынцып дзеяння[правіць | правіць зыходнік]

Схема канструкцыі дзіракола

Канструктыўна складаецца з двух круглых стрыжневых нажоў (рэжучы беражок звычайна няроўнай формы для плыўнага зрэзу), якія апускаюцца на паперу зверху пад ціскам пры націску рукой. Пад нажамі знаходзяцца дзіркі, якія вядуць у паперапрымальнік (які запасіць выразаныя кружочкі паперы). Нажы звычайна мацуюцца на ручцы, які працуе у якасці рычагу (нажы знаходзяцца бліжэй да восі кручэння, чым кропка дадатку намаганняў да ручкі). Знізу ручкі знаходзіцца спружына для звароту прылады ў зыходнае становішча пасля адрэзу.

Прамысловыя дзіраколы маюць доўгую ручку, што стварае большы высілак на канцы рычага, што дазваляе прарабляць дзіркі адразу ў сотнях лістоў. Існуюць канструкцыі дзіраколаў з пустымі свердламі замест нажоў, папера высвідроўваецца, яе рэшткі запасяцца ўсярэдзіне свердла. Такая невялікая прылада дазваляе малымі намаганнямі апрацоўваць прамысловыя аб'ёмы лістоў.

Стандарты[правіць | правіць зыходнік]

Міжнародны[правіць | правіць зыходнік]

Шаблон ISO 838

Міжнародны стандарт ISO 838 з'яўляецца самым распаўсюджаным стандартам на размяшчэнне дзірак у дзіраколе. Ён прадугледжвае 2 дзіркі  дыяметрам 6±0.5 мм з цэнтрамі на адлегласці 80±0.5 мм адзін ад аднаго і 12±1 мм ад найбліжэйшага краю паперы. Дзіркі размешчаны сіметрычна адносна восі ліста. Гэты стандарт падыходзіць для фармату паперы не менш 100 мм у даўжыню (ISO A7 і больш), для раздрукаванага дакумента палі павінны быць 20-25 мм.

Таксама пашырана расшырэнне ISO 838, якое часам завецца 888. Гэта расшырэнне агадвае 4 дзіркі: 2 дзіркі прабіваюцца ў адпаведнасці з ISO 838, яшчэ 2 дадатковых прабіваюцца на адлегласці 80 мм вышэй ці ніжэй першых двух. Выкарыстанне дзвюх дадатковых дзірак забяспечвае больш стабільнасці. Назва 888 абумоўлена тым, што 4 дзіркі ўтвараюць 3 прамежкі па 8 см. У кіраўніцтве да 2-дзіркавых дзіраколаў можа быць маркіроўка «888» маркіроўка і інструкцыі па прабіўцы 4 дзірак.

Паўночная Амерыка[правіць | правіць зыходнік]

У ЗША для паперы фармату Legal (8 ½ на 14 дзюймаў, ці 215 на 356 мм) у мінулым традыцыйна выкарыстоўвалі 4-дзірачны стандарт, цяпер ён выкарыстоўваецца радзей на карысць 3-дзірачны стандарту. Па гэтаму стандарту 4 дзіркі размяшчаюцца сіметрычна на лісце, іх цэнтры знаходзяцца на адлегласці 3,5 дзюйма (89 мм) адзін ад аднаго. Для дадзенага фармату паперы 4 дзіркі могуць быць пераважнымі з-за вялікай 14-дзюймавай вышыні ліста паперы.

Для паперы фармату Letter (8 ½ на 11 дзюймаў, ці 215 на 280 мм), які выкарыстоўваецца ў рэгіёнах ЗША, Канадзе, часці Мексікі і Філіпінах, шырока выкарыстоўваецца 3-дзірачны стандарт. Дзіркі размешчаны сіметрычна на лісце, з цэнтрамі на адлегласці 4,25 дзюйма (110 мм) адзін ад аднаго. Дыяметр дзірак вагаецца між вытворнікамі ад 1⁄4 да 5⁄16 дзюймаў (6.4-7.9 мм), але часцей сустракаецца 5/16, які падыходзіць да розных мадэлей хуткасшывальнікаў. Адлегласць ад цэнтра дзіркі да краю паперы таксама вагаецца, тыповае значэнне 1⁄2 дзюйма (13 мм). У адрозненні ад стандарту ISO 838 3-дзірачная сістэма не мае афіцыйнай спецыфікацыі, гэтае дэ-факта стандарт, усталяваны звычаямі і традыцыямі. 3-дзірачны стандарт можна выкарыстоўваць толькі з паперай даўжыні не менш 9,5 дзюйма (240 мм).

У ЗША часам выкарыстоўваецца яшчэ адзін, 2-дзірачны, стандарт пад назвай «filebinder». 2 дзіркі размешчаны сіметрычна, з цэнтрамі на адлегласці 2,75 дзюйма (70 мм) адзін ад аднаго.

Швецыя[правіць | правіць зыходнік]

У Швецыі амаль выключна выкарыстоўваецца нацыянальны 4-дзірачны стандарт пад назвай «triohålning». Цэнтры дзірак знаходзяцца на адлегласці 21 мм, 70 мм і 21 мм адзін ад аднаго. Шведская назва стандарту паходзіць ад назвы папкі-рэгістратара «Triopärmen», запатэнтаванай у Швецыі ў 1890 годзе. Яе вынаходнік Андрэас Тэнгвал, верагодна, назваў папку ў гонар трыа: сябе і двух сваіх кампаньёнаў. Папка адрозніваецца тым, што яе магчыма расчыняць з кожнага боку: 2 унутраных дзіркі прымацаваны ўтрымальнiкамi на адным баку папкі, 2 знешніх дзіркі — утрымальнiкамi на іншым баку.

Схема фарматаў[правіць | правіць зыходнік]

Найболей распаўсюджаныя шаблоны дзіркак для дзіраколаў[10]

Галерэя[правіць | правіць зыходнік]

См. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

  1. アーカイブされたコピー. Архівавана з першакрыніцы 29 верасня 2007. Праверана 14 лютага 2008.
  2. Poppelsdorfer Heimatsammlung Stöcker
  3. Neal Baker Hole punch history – 131st anniversary celebrated with a Google Doodle: here is the essential office tool through the ages (англ.) . The Sun (14 лістапада 2017). Праверана 14 лістапада 2017.(англ.) . The Sun (2017-11-14). Праверана 14 лістапада 2017.
  4. Julian Tompkin 10 everyday things invented in Germany (англ.) . Deutsche Welle (11 кастрычніка 2015). Праверана 14 лістапада 2017.(англ.) . Deutsche Welle (2015-10-11). Праверана 14 лістапада 2017.
  5. 24 февраля 1885, патент США № 313027
  6. 31 октября 1893, патент США № 507672
  7. Mary Bellis The History of the Paper Punch (англ.) . thoughtco.com (14 лютага 2016). Праверана 14 лістапада 2017.(англ.) . thoughtco.com (2016-02-14). Праверана 14 лістапада 2017.
  8. Mary Bellis Charles Brooks - Inventor (англ.) . thoughtco.com (22 жніўня 2016). Праверана 14 лістапада 2017.(англ.) . thoughtco.com (2016-08-22). Праверана 14 лістапада 2017.
  9. Clark Mindock Hole punch history: How the device shook up the world in one thadump (англ.) . The Independent (14 лістапада 2017). Праверана 14 лістапада 2017.(англ.) . The Independent (2017-11-14). Праверана 14 лістапада 2017.
  10. Appletonideas Punch Resources. Праверана 12 лютага 2013.