Дона Стрыкленд

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Дона Стрыкленд
англ.: Donna Theo Strickland[1][2]
Donna Strickland EM1B5760 (46183560632) (cropped).jpg
Дата нараджэння 27 мая 1959(1959-05-27)[3] (62 гады)
Месца нараджэння
Грамадзянства
Род дзейнасці фізік
Навуковая сфера Оптыка[7], лазерная фізіка і Нелінейная оптыка[7]
Месца працы
Альма-матар
Навуковы кіраўнік Жэрар Муру[12]
Член у
Узнагароды
Сайт uwaterloo.ca/phys…(англ.) 
Commons-logo.svg Дона Стрыкленд на Вікісховішчы

Донна Тэа Стрыкленд (англ.: Donna Strickland; нар. 27 мая 1959, г. Гуэлф, Антарыа, Канада)[14][15] — канадскі фізік-оптык і піянер у галіне імпульсных лазераў. Яна была ганаравана Нобелеўскай прэміяй па фізіцы ў 2018 годзе разам з Жэрарам Муру за метад генерацыі высокаінтэнсіўных ультракароткіх аптычных імпульсаў.[16] Прафесар Універсітэта Ватэрлоа ў Антарыа, Канада.[17]

Яна была стыпендыятам, віцэ-прэзідэнтам і прэзідэнтам Аптычнага таварыства, а ў цяперашні час узначальвае іх Кансультатыўны камітэт пры прэзідэнце. У 2018 годзе яна была занесена ў спіс 100 жанчын ВВС.[18]

Ранняе жыццё і адукацыя[правіць | правіць зыходнік]

Стрыкленд нарадзлася 27 мая 1959 года, у Гуэлфе, Антарыа, Канада ў Эдзіт (у дзявоцтве Рані), настаўніцы англійскай мовы [19] і інжынера-электрыка Лойда Стрыкленда. Пасля заканчэння прафесійна-тэхнічнага інстытута Гуэльфа яна вырашыла паступіць ва ўніверсітэт Макмастэра, таму што яго праграма інжынернай фізікі ўключала лазеры і электраоптыку, галіны, якія яе асабліва цікавяць.[19] У Макмастэры яна была адной з трох жанчын у класе з дваццаці пяці чалавек. Стрыкленд скончыла ўніверсітэт са ступенню бакалаўра інжынернай фізікі ў 1981 годзе[20].

Стрыкленд вучылася ў аспірантуры ў Інстытуце оптыкі[21] атрымаўшы ступень доктара філасофіі ў Рочэстэрскім універсітэце ў 1989 годзе[22][23]. Яна правяла доктарскія даследаванні ў звязанай з ім лабараторыі лазернай энергетыкі пад кіраўніцтвам Жэрара Муру.[24] Стрыкленд і Мору працавалі над распрацоўкай эксперыментальнай устаноўкі, якая магла б павысіць пікавую магутнасць лазерных імпульсаў, пераадолець абмежаванне, што, калі максімальная інтэнсіўнасць лазерных імпульсаў дасягала гігават на квадратны сантыметр, самафакусацыя імпульсаў сур’ёзна пашкодзіла ўзмацняльную частку лазера. Іх тэхніка ўзмацнення імклівага імпульсу 1985 года расцягвала кожны лазерны імпульс як спектральна, так і задоўга да яго ўзмацнення, а затым сціскала кожны імпульс да яго першапачатковай працягласці, ствараючы ультракароткія аптычныя імпульсы тэраватт да інтэнсіўнасці петаватаў. Выкарыстанне чырпаванага ўзмацнення імпульсу дазволіла пабудаваць лазерныя сістэмы меншай магутнасці на тыповым лабараторным аптычным стале, як «настольныя тэраватныя лазеры».[24] Праца атрымала Нобелеўскую прэмію па фізіцы 2018 года.[25]

Кар’ера і даследаванні[правіць | правіць зыходнік]

Група ўльтрахуткаснага лазера Стрыкленд ва Універсітэце Ватэрлоа ў 2017 годзе

З 1988 па 1991 год Стрыкленд была навуковым супрацоўнікам Нацыянальнага даследчага савета Канады, дзе яна працавала з Полам Коркумам у секцыі звышхуткіх з’яў, якая ў той час адрознівалася тым, што вырабіла самы магутны ў свеце лазер з кароткімі імпульсамі.[26] Яна працавала ў лазерным падраздзяленні Нацыянальнай лабараторыі Лаўрэнцыя Лівермара з 1991 па 1992 год, а ў 1992 годзе далучылася да тэхнічнага персаналу Цэнтра перадавых тэхналогій фатонікі і оптыка-электронных матэрыялаў Прынстанскага універсітэта. Яна прыйшла ва ўніверсітэт Ватэрлоа ў 1997 годзе ў якасці дацэнта.[27] Яна стала першай штатнай жанчынай-прафесарам фізікі ва ўніверсітэце Ватэрлоа.[28] У цяперашні час Стрыкленд з’яўляецца прафесарам, які ўзначальвае групу ўльтрахуткаснага лазера, якая распрацоўвае лазерныя сістэмы высокай інтэнсіўнасці для даследаванняў нелінейнай оптыкі.[29]

Апошнія працы Стрыкленд сканцэнтраваны на пашырэнні межаў ультрахуткаснай аптычнай навукі да новых дыяпазонаў даўжынь хваль, такіх як сярэдняя інфрачырвоная і ўльтрафіялетавая, з выкарыстаннем такіх метадаў, як двухкаляровыя або шматчастотныя метады, а таксама генерацыя Рамана.[30] Яна таксама працуе над роллю магутных лазераў у мікракрышталічным крышталіку чалавечага вока падчас працэсу мікраапрацоўкі вочнага крышталіка для лячэння прэсбіопіі.[30]

Стрыкленд стала членам Аптычнага таварыства[заўв 1] у 2008 годзе. Яна займала пасаду яе віцэ-прэзідэнта і прэзідэнта ў 2011 і 2013 гадах адпаведна, і была актуальным рэдактарам яе часопіса Optics Letters з 2004 па 2010 год[30][31]. У цяперашні час яна з’яўляецца старшынёй Кансультатыўнага камітэта прэзідэнта Аптычнага таварыства.[32] Яна з’яўляецца членам і раней працавала членам праўлення і дырэктарам па вучэбнай рабоце Канадскай асацыяцыі фізікаў.[33][34]

Стрыкленд не прэтэндавала на званне прафесара да атрымання Нобелеўскай прэміі, але ў кастрычніку 2018 года яна паведаміла BBC, што пасля падала заяўку і атрымала званне прафесара ва Універсітэце Ватэрлоа.[35]

Узнагароды і прызнанне[правіць | правіць зыходнік]

Стрыкленд, 2016 год

Асабістае жыццё[правіць | правіць зыходнік]

Стрыкленд замужам за Дугласам Дыкара, які атрымаў ступень доктара электратэхнікі ў Рочэстэрскім універсітэце.[47][48] У іх двое дзяцей:[47] Ханна, аспірантка астрафізікі ў Універсітэце Таронта[49] і Адам, які вывучае камедыю ў каледжы Хамбер.[50] Стрыкленд — актыўны член Аб’яднанай царквы Канады.[51]

Абраныя публікацыі[правіць | правіць зыходнік]

Заўвагі[правіць | правіць зыходнік]

  1. Then known as Optical Society of America (OSA).

Зноскі

  1. https://www.worldcat.org/identities/containsVIAFID/105227358 Праверана 2 кастрычніка 2018.
  2. http://www.worldcat.org/identities/viaf-105227358 Праверана 2 кастрычніка 2018.
  3. Strickland D. Development of an Ultra-Bright Laser and an Application to Multi-Photon IonizationRochester: University of Rochester, 1988. Праверана 15 красавіка 2021.
  4. Catalog of the German National Library Праверана 2 кастрычніка 2018.
  5. El Nobel de Física premia las innovaciones en el campo del láser — 2018. Праверана 2 кастрычніка 2018.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 Arthur Ashkin, Gérard Mourou and Donna Strickland win the Nobel Prize for Physics // Physics WorldIOP Publishing, 2018. — ISSN 0953-8585; 2058-7058 Праверана 2 кастрычніка 2018.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 Donna StricklandUW. Праверана 2 кастрычніка 2018.
  8. Sample I., Davis N. Physics Nobel prize won by Arthur Ashkin, Gérard Mourou and Donna Strickland // The Guardian / пад рэд. K. VinerBritain: 2018. — 161152 экз. — ISSN 0261-3077; 1354-4322; 1756-3224 Праверана 2 кастрычніка 2018.
  9. Donna StricklandNobel Foundation. Праверана 2 кастрычніка 2018.
  10. Donna StricklandOptica. Праверана 2 кастрычніка 2018.
  11. 11,0 11,1 Nobel Prize in Physics Awarded to Scientists Who Put Light to Work // The New York Times / D. BaquetManhattan, NYC: The New York Times Company, A. G. Sulzberger, 2018. — ISSN 0362-4331; 1553-8095; 1542-667X Праверана 2 кастрычніка 2018.
  12. https://www.osa.org/en-us/history/biographies/donna-t-strickland/ Праверана 2 кастрычніка 2018.
  13. https://rsc-src.ca/sites/default/files/Class%20of%202019.pdf
  14. Eine Zange aus lauter Licht (2 October 2018).
  15. Donna Strickland – Facts – 2018. Nobel Foundation (6 кастрычніка 2018).
  16. Physics Nobel prize won by Arthur Ashkin, Gérard Mourou and Donna Strickland (2 October 2018).
  17. Donna Strickland. University of Waterloo (2 кастрычніка 2018).
  18. BBC 100 Women 2018: Who is on the list? (19 November 2018).
  19. 19,0 19,1 Scientist caught in a Nobel whirlwind, Waterloo Region Record (3 October 2018).
  20. Canada's newest Nobel Prize winner, Donna Strickland, 'just wanted to do something fun', The Globe and Mail (2 October 2018).
  21. Mourou, Gérard (2004). A Jewel in the Crown: 75th Anniversary Essays of The Institute of Optics of the University of Rochester. http://www2.optics.rochester.edu/~stroud/BookHTML/contents.htm. 
  22. 22,0 22,1 Biographies – Donna T. Strickland.
  23. Donna Strickland. Education Program for Photonics Professionals (11 верасня 2012).
  24. 24,0 24,1 Rochester breakthrough in laser science earns Nobel Prize, Newscenter (2 October 2018).
  25. Donna Strickland: The 'laser jock' Nobel prize winner, BBC News (2 October 2018).
  26. Laser lab makes short work of super beam .
  27. 27,0 27,1 Biographies – Donna T. Strickland. The Optical Society.«Biographies — Donna T. Strickland». The Optical Society. Retrieved 2 October 2018.
  28. Nobel Laureate Donna Strickland: Yes, Women Are Joining Physics. But We've Got Work to Do .
  29. Donna Strickland. University of Waterloo.«Donna Strickland». University of Waterloo. 2 October 2018. Retrieved 2 October 2018.
  30. 30,0 30,1 30,2 Donna Strickland. University of Waterloo (2 кастрычніка 2018).«Donna Strickland». University of Waterloo. 2 October 2018. Retrieved 2 October 2018.
  31. Arthur Ashkin, Gérard Mourou, and Donna Strickland Awarded 2018 Nobel Prize in Physics. The Optical Society (2 кастрычніка 2018).
  32. Standing and Ad Hoc Committees. The Optical Society.
  33. News Flash: Canadian physicist, Donna Strickland, co-recipient of 2018 Nobel Prize in Physics (2 кастрычніка 2018).
  34. Nobel laureate Donna Strickland: 'I see myself as a scientist, not a woman in science' (20 October 2018).
  35. Nobel laureate Donna Strickland is now full professor (25 October 2018).
  36. Past Sloan Fellows. Alfred P. Sloan Foundation.
  37. Cottrell Scholars. Research Corporation for Science Advancement.
  38. Donna Strickland: The 'laser jock' Nobel prize winner .Murphy, Jessica (2 October 2018). «Donna Strickland: The 'laser jock' Nobel prize winner». BBC News. Retrieved 2 October 2018.
  39. 2008 OSA Fellows. The Optical Society.
  40. Golden Plate Awardees of the American Academy of Achievement. American Academy of Achievement.
  41. 2019 Summit Highlights Photo.
  42. Order of Canada: Stephen Harper, Donna Strickland, Xavier Dolan among new appointments, The Globe and Mail .
  43. Professor Donna Strickland awarded CAE Honorary Fellowship.
  44. Four CAP members appointed Fellows of the Royal Society of Canada (RSC). Canadian Association of Physicists.
  45. 2020 NAS Election. National Academy of Sciences.
  46. Pope appoints new member of the Pontifical Academy of Sciences – Vatican News.
  47. 47,0 47,1 Canada's newest Nobel Prize winner, Donna Strickland, 'just wanted to do something fun', The Globe and Mail (2 October 2018).Semeniuk, Ivan (2 October 2018). «Canada’s newest Nobel Prize winner, Donna Strickland, 'just wanted to do something fun'». The Globe and Mail. Retrieved 3 October 2018.
  48. LinkedIn profile of Doug Dykaar
  49. Nobel Laureate Donna Strickland: Yes, Women Are Joining Physics. But We've Got Work to Do, Fortune (17 October 2018).Nusca, Andrew (17 October 2018). «Nobel Laureate Donna Strickland: Yes, Women Are Joining Physics. But We’ve Got Work to Do». Fortune. Retrieved 17 October 2018.
  50. Nobel laureate Donna Strickland: 'I see myself as a scientist, not a woman in science', The Guardian (20 October 2018).
  51. Mitchell, Alanna «How This Nobel Prize Winner Balances Physics And Faith», Broadview, May 2019

 

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]