Дудзінка (Барысаўскі раён)

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Вёска
Дудзінка
Краіна
Вобласць
Раён
Сельсавет
Каардынаты
Часавы пояс
Тэлефонны код
+375 177
Аўтамабільны код
5
Дудзінка на карце Беларусі ±
Дудзінка (Барысаўскі раён) (Беларусь)
Дудзінка (Барысаўскі раён)
Дудзінка (Барысаўскі раён) (Мінская вобласць)
Дудзінка (Барысаўскі раён)

Дудзі́нка, або Дудзі́нкі (мн.)[1] (трансліт.: Dudzinka, руск.: Дудинка) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Прыгараднага сельсавета. Знаходзіцца на правым беразе Бярэзіны за 1,5 км ад Барысава. Колькасць насельніцтва — 70 чалавек (2016).

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Паводле археалагічных звестак, паселішча на тэрыторыі Дудзінкі з'явілася ў канцы 1-га тысячагоддзя н. э., захавалася старажытнае гарадзішча са знаходкамі культуры штрыхаванай керамікі. Гарадзішча ўзвышаецца над поймай Бярэзіны на 20 м, памеры пляцоўкі 36х26 м, з поўначы і ўсходу мае стромкія схілы да поймы, з поўдня — глыбокі яр, з захаду абаронена ровам і валам вышынёй 2 м. Вядома з канца XIX ст. У 1931 годзе яго даследаваў А. Ляўданскі, які выявіў ляпную кераміку і жалезны шлак. У 1979 годзе помнік даследаваў Г. Штыхаў, бала знойдзена ляпная кераміка VI—VIII ст., косткі жывёл.

Першыя ўспамін Дудзінкі ў крыніцах датаваны 1892 годам, гэта кантракт на арэнду фальварка Дудзінка, які адносіўся да маёнтка Старабарысаў.

На картах Дудзінка з'яўляецца таксама ў канцы ХІХ ст., першай была вярстоўка выдадзеная ў Санкт-Пецярбургу.

Ранейшая датаваная знаходка на тэрыторыі фальварка — манета ў 2 капейкі 1797 года.

У 1919—1920 гады па Бярэзіне праходзіў польска-савецкі фронт. На ўчастку Глівін — Стахаў, на якім знаходзілася і Дудзінка, 3-м пяхотным палком легіёнаў[pl] (3 Pułk Piechoty Legionów) створаны фартыфікацыйныя ўмацаванні, якія добра захаваліся ў ваколіцах вёскі і станам на 2016 год.

У 1920-1930-х гадах у Дудзінцы створаны саўгас, які спецыялізаваўся на гадаванні трусоў.

Геалогія[правіць | правіць зыходнік]

Дудзінка размешчана ў даліне ракі Бярэзіны, на правым яе беразе. Рэльеф мясцовасці складаны, сфарміраваны ледніковымі марэннымі ўзвышшамі і рачнымі адкладамі, з ясна выражанымі поймавымі тэрасамі, са значнымі перападамі вышынь, сістэмай старыц і меандраў. У геалагічным плане гэтая тэрыторыя, як і блізкі Барысаў, знаходзіцца на ўсходнім схіле Беларускага крышталічнага масіву. Складаецца геалагічны разрэз раёна Дудзінкі з архейска-ніжнепратэразойскага крышталічнага фундамента, вышэй залягаюць асадкавыя адклады верхняга пратэразоя, сярэдняга дэвона і чацвярцічнай сістэмы кайназоя, якія выходзяць на паверхню і прадстаўлены адкладамі ледавіка , пераважна марэннымі, з валунамі розных памераў, пяскамі, глінамі, супесямі, суглінкамі. На тэрыторыі Дудзінкі знаходзіцца некалькі валуноў значных памераў, якія месцяцца на ніжняй поймавай тэрасе, і шэраг больш дробных валуноў на верхняй поймавай тэрасе. Найбольшы валун знаходзіцца ля памятнага знака, мае шэра-ружовы колер, даўжыню 2м 90см, шырыню 1м 95см, вышыню (бачную) 1м 50см. Валун калісьці меў большыя памеры (+ 1 м у шырыню), г.зн. з’яўляўся практычна ізаметрычным, але быў разбіты, і частка валуна была вывезена. Па складзе гэта буйназерністы парфірападобны гранадыярыт, тыповы для парод, прынесеных з тэрыторыі Скандынавіі. На захад ад гэтага валуна, таксама на ніжняй тэрасе, адзначаюцца два валуны меншых памераў: шэра-ружовы буйназерністы парфірападобны гранадыярыт памерам 0,87м х 0,70м х 0,42м і ружовы сярэднезерністы парфірападобны гранадыярыт памерам 1,12м х 0,68м х0,55м . Аналагічны па складзе сярэднезерністы гранадыярыт значных памераў месціцца непадалёк на прыватнай тэрыторыі. Гэтыя валуны, як і больш дробныя валуны на верхняй поймавай тэрасе, прынесены леднікамі, якія тройчы пакрывалі гэтыя мясціны: Бярэзінскае абледзяненне (480-460 тысяч гадоў таму назад), Дняпроўскае абледзяненне (320-260 т. гадоў т.н.), Сожскае абледзяненне (220-110 т. гадоў т.н.).

Экалогія[правіць | правіць зыходнік]

У наваколлі Дудзінцы ў 2007-2016 гадах адзначана больш за 120 відаў птушак, большасць відаў гняздзіцца. Сярод іх ёсць віды, занесеныя ў Чырвоную кнігу Рэспублікі Беларусь. На гнездаванні тут адзначаныя: дзяргач, дупель, пустальга, вялікі грыцук. Без прыкметаў гнездавання назіраліся: чорны бусел, арол-вужаед, малы арлец, чорны каршун, баталён. У пойме р. Бярэзіна насупраць вёскі знаходзіцца ўчастак для маніторынга звычайных відаў птушак. Назіранні тут праводзяцца з 2007г. Вялікая разнастайнасць відаў абумоўленая наяўнасцю розных месцапражыванняў.

У 2012-2015 гадах у наваколлі Дудзінцы праводзілі вывучэнне фаўны стракоз. На р. Бярэзіна, яе старыцах і іншых участках агулам выяўлена 25 відаў. Найбольш часта можна назіраць каромысел вялікі, страказу крывава-чырвоную,стрэлку элегантную, прыгажуню бліскучую, бабку бронзавую. З рэдкіх відаў заўважаная лютка зялёная, якая знаходзіцца ля ўсходняй мяжы свайго арэала. Апроч таго, адзначаныя такія цікавыя віды як каромысел чаротавы, каромысел памесны, страказа жоўтая, дзедка звычайны. 

Галерэя[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

  1. Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Мінская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка, І. Л. Капылоў, В. П. Лемцюгова і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2003. — 604 с. ISBN 985-458-054-7. (DJVU). Сустракаецца таксама варыянт Дудзі́нкі, мн.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]