Жабнік звычайны

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Жабнік звычайны
Hydrocharis.jpg
Навуковая класіфікацыя
Міжнародная навуковая назва

Hydrocharis morsus-ranae L.

Ахоўны статус
Wikispecies-logo.svg
Сістэматыка
на Віківідах
Commons-logo.svg
Выявы
на Вікісховішчы
ITIS   503098
NCBI   55464
EOL   1088924
GRIN   t:419827
IPNI   114336-3
TPL   kew-308132

Жабнік звычайны (Hydrocharis morsus-ranae) — від водных раслін роду жабнік (Hydrocharis) сямейства жабнікавыя (Hydrocharitaceae).

Назва[правіць | правіць зыходнік]

Навуковая назва роду, Hydrocharis паходзіць ад стар.-грэч.: ὕδωρ «вада» і χάρις «упрыгожванне, хараство», гэта значыць назва расліны перакладаецца як «упрыгожванне вод».

Відавы эпітэт утвораны ад лац.: morsus — укус і rana — жаба, гэта значыць «укус жабы».

Батанічнае апісанне[правіць | правіць зыходнік]

Illustration Hydrocharis morsus-ranae0.jpg
Батанічная ілюстрацыя з кнігі О. В. Тамэ «Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz», 1885

Шматгадовая плавальная травяністая расліна з кароткім карэнішчам, як бы абкусаным знізу (адсюль назва «morsus ranae» — укус жабы). Доўгія даданыя карані пакрытыя тонкімі валасінкамі, усярэдзіне якіх здзяйсняецца вярчальны рух пратаплазмы[3]. Увесь сасудзісты пучок у каранях зводзіцца ў жабніку да аднаго-адзінага вузкага сасуда[4].

Кожны парастак пачынаецца двума кароткімі ніжнімі лістамі, за якімі ідуць да пяці доўгачарашковых лістоў з круглявымі пласцінкамі, ля аснавання сэрцападобныя (як у гарлачыка), каля 2,5 см у папярочніку; з кутоў лісця выходзяць бакавыя плёткападобныя парасткі, якія развіваюць на канцах новае лісце і даданыя карані. Пасля адгнівання ці адарвання ад першапачатковай расліны, такія парасткі становяцца самастойнымі. Гэта адзін са спосабаў размнажэння жабніку звычайнага[3]. Увосень лісце адмірае.

Расліна двухдомная: на адных раслінах толькі тычынкавыя (мужчынскія) кветкі, на іншых — плодавыя (жаночыя); выходзяць на доўгіх ножках з кутоў лісця, у пачатку цвіцення зусім закрытыя адным ці двума напаўпразрыстымі крыючымі лісткамі; мужчынскіх кветак адна ці две, рэдка больш, на кожнай ножцы, з 12-15 зрослымі пры аснаванні тычынкамі і трыма белымі пялёсткамі; жаночых — две з шасцю неразвітымі тычынкамі, шматгнёздавым плодзікам і таксама трыма пялёсткамі[3]. Рыльцы двухлопасцевыя[5].

Плады не раскрываюцца.

У жабніку звычайным утвараюцца зімовыя (якія спачываюць) пупышкі, доўгія і шчыльныя, якія падаюць на дно і прарастаюць вясною[3].

Лік храмасом 2n = 28[6].

Арэал[правіць | правіць зыходнік]

Жабнік звычайны шырока распаўсюджаны ў прыродзе, сустракаецца ад тундравай да субтрапічнай зоны (Заходняя і Усходняя Еўропа, Каўказ, Заходняя Сібір, захад Усходняй Сібіры, Усходні Казахстан, Заходні Кітай). Прадстаўнік флоры сярэдняй паласы еўрапейскай часткі Расіі.

Натуралізаваўся паўсюль у свеце[7].

Часцей за ўсё расце на прыбярэжнай паверхні сажалак, азёр, рачных старыц, у ціхіх затоках.

Экалогія[правіць | правіць зыходнік]

Жабнік звычайны ставіцца да раслін, якія плаваюць на паверхні вады. Шматлікія галінаваныя карані жабніку пагружаныя ў ваду і здабываюць пажыўныя рэчывы непасрэдна з яе. Асвятлення патрабуе светлага, тэмпературу — 18-20 °C, а ўлетку да 28 °C.

Значэнне і ўжыванне[правіць | правіць зыходнік]

Жабнік - непатрабавальная расліна, якую выкарыстоўваюць для ўпрыгожвання сажалак і вадаёмаў.

З'яўляецца індыкатарам чыстай вады, разрастаючыся ў ёй з утварэннем зараснікаў[8].

У мастацтве[правіць | правіць зыходнік]

Герб горада Жабінка

На гербе беларускага горада Жабінка — стылізаваная выява жабніка звычайнага.

Зноскі

  1. Выкарыстоўваецца таксама назва Пакрытанасенныя.
  2. Пра ўмоўнасць аднясення апісванай у гэтым артыкуле групы раслін да класа аднадольных гл. раздзел «Сістэмы APG» артыкула «Аднадольныя».
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Водяные растения // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) — СПб., 1890—1907.
  4. Корень, часть растений // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) — СПб., 1890—1907.
  5. Б. А. Федченко. Род 68. Водокрас — Hydrocharis // Флора СССР. В 30-ти томах / Главный редактор акад. В. Л. Комаров; Редактор тома М. М. Ильин — М.—Л.: Издательство Академии Наук СССР, 1934. — Т. I. — С. 297—298. — 302 + XVI с. — 5000 экз.
  6. Паводле сайта EOL. Гл. раздзел Спасылкі
  7. Паводле сайта GRIN. Гл. раздзел Спасылкі.
  8. Биологические индикаторы. Экологический словарь. Академик (2000-2010). Архівавана з першакрыніцы 20 красавіка 2012. Праверана 15 лістапада 2010.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]