Жан-Мішэль Баскія

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Жан-Мішэль Баскія
англ.: Jean-Michel Basquiat
Фатаграфія
Дата нараджэння 22 снежня 1960(1960-12-22)[1][2][…]
Месца нараджэння
Дата смерці 12 жніўня 1988(1988-08-12)[1][2][…] (27 гадоў)
Месца смерці
Месца пахавання
Грамадзянства
Род дзейнасці мастак, артывіст, музыказнавец, музычны прадзюсар, кампазітар, рысавальнік, скульптар, graffiti artist, фатограф, акцёр
Жанр Графіці[4] і фігуратывізм[d][4]
Вучоба
Мастацкі кірунак неаэкспрэсіянізм[d][9][4] і Прымітывізм[4]
Заступнікі Эндзі Уорхал
Сайт basquiat.com(англ.) 
Commons-logo.svg Працы на Вікісховішчы
Магіла Жана-Мішэля на Грынвудскіх могілках у Нью-Ёрку
«Dripping», 2007. Стрыт-арт(руск.) бел. трафарэт на тэму фатаграфіі Эндзі Уорхала

Жан-Мішэль Баскія (англ.: Jean-Michel Basquiat, 22 снежня 1960, Нью-Ёрк — 12 жніўня 1988, там жа) — амерыканскі мастак. Праславіўся спачатку як графіці-мастак у Нью-Ёрку, а затым, у 1980-х гадах, як вельмі паспяховы неаэкспрэсіяніст(руск.) бел..

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Баскія нарадзіўся ў Нью-Ёрку, у Брукліне. Яго маці Мацільда была з Пуэрта-Рыка, а бацька Жэрар нарадзіўся ў Порт-о-Прэнс, сталіцы Гаіці. Дзякуючы гэтаму Жан-Мішэль з дзяцінства свабодна размаўляў на французскай, іспанскай і англійскай мовах, чытаў кнігі, у тым ліку паэзію сімвалістаў, міфы і гісторыю. Ужо ў раннім узросце ён праявіў здольнасці да мастацтва, і яго маці заахвочвала гэтыя імкненні.

Ва ўзросце шасці гадоў стаў малодшым членам Бруклінскага музея. Вясной 2018 года ў музеі была арганізавана выстаўка «One Basquiat», прысвечаная выключна рэкорднаму твору мастака «без назвы» (1982), які быў набыты на аўкцыёне Sotheby’s японскім калекцыянерам Юсаку Маэзава за 110,5 мільёна даляраў — самая дарагая з усіх работ амерыканскага мастака на аўкцыёне.

У 1977 годзе, ва ўзросце 17 гадоў, Баскія і яго сябар Al Diaz пачалі маляваць графіці на сценах будынкаў у Манхэтане, падпісваючыся SAMO або SAMO shit. Малюнкі складаліся са змястоўных фраз, сэнс якіх складана перавесці на рускую мову, напрыклад, Plush safe he think.. SAMO («Ён думае, што плюш засцерагае [яго]. SAMO») або SAMO as an escape clause («SAMO як ўмова адмаўлення»). У снежні 1978 года ў Village Voice(руск.) бел. быў апублікаваны артыкул пра гэтыя надпісы. Праект скончыўся эпітафіяй SAMO IS DEAD («SAMO мёртвы»). У 1978 годзе Баскія пакідае дом, жыве з сябрамі, падпрацоўваючы продажам саколак і паштовак на вуліцы. Таксама ў канцы сямідзесятых Баскія з таварышамі арганізуе музычны гурт «Gray», які выступае ў розных клубах Манхэтена.

У чэрвені 1980 года Баскія прымае ўдзел у «The Times Square Show», калектыўнай выстаўцы мастакоў, якая адкрылася ў закінутым масажным салоне на Сёмай авеню. Піянерская выстаўка таксама прадставіла працы Кіта Харынга, Кікі Сміт(руск.) бел., Джэні Хольцэр(руск.) бел. і Кені Шарфа(англ.) бел.. У 1981 годзе паэт і арт-крытык Рэне Рыкард(англ.) бел. апублікаваў артыкул «The Radiant Child» у часопісе «Artforum(руск.) бел.», якая спрыяла міжнароднай кар’еры Баскія. На працягу некалькіх наступных гадоў Баскія працягвае выстаўляць свае працы ў Нью-Ёрку. З 1982 Баскія рэгулярна выстаўляецца з Джуліяні Шнабелем(руск.) бел., Дэвідам Сале(руск.) бел., Франчэска Клементэ(руск.) бел. і Энца Кукі(руск.) бел., групай мастакоў, якіх арт-крытыкі, куратары і калекцыянеры неўзабаве назавуць неаэкспрэсіяністамі(руск.) бел..

У 1982 годзе Баскія пазнаёміўся з Эндзі Уорхалам і яны стварылі шмат сумесных работ. Ва ўзросце 22 гадоў у тым жа 1982 годзе, ён стаў самым маладым мастаком, які калі-небудзь выстаўляўся на выстаўцы «documenta(руск.) бел.» ў Каселі, Германія.

Ён сустрэў свайго даўняга сябра і настаўніка Эндзі Уорхала ў 1981 годзе на начной гарачай кропцы містэра Чоу. Швейцарскі дылер Бруна Бішафбергер(англ.) бел. пазней прапанаваў абодвум супрацоўнічаць у серыі карцін, і паміж 1983 і 1985 гадамі пара зрабіла працы, якія наклалі віртуозныя графіці Баскіі на яркія поп-вобразы Уорхала. Яны працавалі разам, уплывалі на творчасць адзін аднаго. Іх адносіны працягваліся да смерці Уорхала ў 1987 годзе.

Апошнія гады і смерць[правіць | правіць зыходнік]

З 1984 года многія сябры Баскія пачынаюць адзначаць яго ўсё больш дзіўныя паводзіны, выкліканыя прыёмам наркотыкаў. Баскія заахвоціўся да гераіну ў гады жыцця сярод вулічных мастакоў Нью-Ёрка. Баскія памёр ад выпадковай перадазіроўкі наркотыкаў(руск.) бел. 12 жніўня 1988 года ў сваёй студыі на Грэйт-Джонс-стрыт. Яму было 27 гадоў. У апошнія месяцы неспакойны мастак сцвярджаў, што выкарыстоўваў сто пакетаў гераіну ў дзень. Куратар і галерыст Джэфры Дэйч(англ.) бел. выступіў з прамовай падчас пахавання на Грынвудскіх могілках у Брукліне.

Творчасць[правіць | правіць зыходнік]

Разам з Джуліяні Шнабелем(руск.) бел., Кені Шарфам(англ.) бел. і Франчэска Клементэ(руск.) бел., Баскія лічыўся адной з вядучых фігур неаэкспрэсіянізму, мастацкага руху, які пацвердзіў першынство чалавечай фігуры ў сучасным мастацтве. У 1996 годзе Шнабель зняў біяграфічны фільм пра бурнае жыццё мастака з Джэфры Райтам(руск.) бел. у галоўных ролях у ролі Баскіі і Дэвідам Боўі ў ролі Уорхала. Творчасць Баскія можна ўмоўна падзяліць на тры перыяды. У ранні перыяд, з 1980 па 1982 год, ён часта адлюстроўвае шкілеты і маспападобныя твары, у чым выяўляецца яго незвычайная цікавасць да смерці. Іншыя найбольш частыя вобразы: аўтамабілі, будынкі, паліцыя, гульні дзяцей на тратуары і графіці, якія прыйшлі з яго вопыту малявання на вуліцах горада. Сярэдні перыяд, з канца 1982 па 1985 год, адзначаны цікавасцю Баскія да яго гаіцянскіх каранёў. Апошні перыяд, з 1986 года да смерці ў 1988 годзе, адзначаны новай манерай і новымі вобразамі.

Фільмы[правіць | правіць зыходнік]

Кошты на працы[правіць | правіць зыходнік]

Да 2002 года найвышэйшай цаной, выплачанай за працу Баскія, было 3,5 млн даляраў.

14 мая 2002 года «Profit I» Баскія была выстаўлена на аўкцыён і прададзеная за 5,5 млн даляраў. У маі 2007 года праца Баскія «без назвы» 1981 года была прададзеная на аўкцыёне за 14,6 млн даляраў.

16 мая 2013 года карціна «Затуманеныя голавы» была прададзеная за 48,8 млн даляраў на аўкцыёне ў Нью-Ёрку.

18 мая 2017 года безназоўная праца Баскія 1982 года была прададзеная за 110,5 млн долараў на аўкцыёне ў Нью-Ёрку.

Цытаты[правіць | правіць зыходнік]

Знакамітай цытатай Жана-Мішэля з’яўляюцца яго крылатыя словы:

Я не думаю пра мастацтва, калі я працую. Я стараюся думаць пра жыццё

Зноскі

  1. 1,0 1,1 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr: платформа адкрытых дадзеных — 2011. Праверана 10 кастрычніка 2015.
  2. 2,0 2,1 Jean Michel Basquiat
  3. 3,0 3,1 Jean-Michel Basquiat — 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 http://www.artnet.com/artists/jean-michel-basquiat/
  5. (unspecified title) Праверана 25 лістапада 2019.
  6. https://www.contemporain.com/peinture/artistes/celebres/jean-michel-basquiat.html
  7. Museum of Modern Art online collection Праверана 4 снежня 2019.
  8. 8,0 8,1 (unspecified title) Праверана 4 сакавіка 2021.
  9. Jean-Michel Basquiat Biography

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]