Жоўтая ліхаманка

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Жоўтая ліхаманка
YellowFeverVirus.jpg
Мікраздымак віруса жоўтай ліхаманкі з дапамогай трансмісійнага электроннага мікраскопа (павелічэнне ў 234 000 разоў)
МКХ-10 A95.95.
МКХ-9 060060
DiseasesDB 14203 14203
MedlinePlus 001365 001365
eMedicine med/2432  emerg/645emerg/645 med/2432  emerg/645emerg/645
MeSH D015004 D015004

Жоўтая ліхаманка, таксама вядомая пад назвамі жоўты джэк і амарылёз[1], — вострая вірусная хвароба.[2] У большасці выпадкаў сімптомы ўключаюць ліхаманку, дрыжыкі, страту апетыту, моташнасць, цяглічны боль, асабліва ў спіне, галаўны боль[2]. Сімптомы звычайна слабеюць на працягу пяці дзён.[2] У некаторых асоб праз некалькі дзён паляпшэння ліхаманка вяртаецца, адчуваецца боль у жываце, пачынаецца пашкоджанне печані, што выклікае жаўтуху[2]. Калі гэта адбываецца, таксама расце рызыка нырачнай недастатковасці[2].

Прычына і дыягностыка[правіць | правіць зыходнік]

Хвароба выклікаецца вірусам жоўтай ліхаманкі і распаўсюджваецца праз укусы жаночых асобін камароў.[2] Захворванне закранае толькі людзей, іншых прыматаў і камароў некалькіх відаў[2]. У гарадах распаўсюджваецца пераважна камарамі віду Aedes aegypti[2]. Вірус належыць да тыпу вірусаў РНК роду Flavivirus[3]. Хвароба цяжка распазнаецца, асабліва на ранніх стадыях[2]. Для пацвярджэння дыягностыкі неабходны аналіз крыві з дапамогай рэакцыі ланцужка палімеразы[4].

Папярэджанне, лячэнне і прагноз[правіць | правіць зыходнік]

Бяспечная і эфектыўная вакцына ад жоўтай ліхаманкі існуе, у некаторых краінах патрабуецца вакцынацыя падарожнікаў[2]. Іншыя меры для папярэджання распаўсюджвання хваробы ўключаюць зніжэнне колькасці камароў-носьбітаў[2]. У рэгіёнах, дзе часта сустракаецца жоўтая ліхаманка, але рэдка прымяняецца вакцынацыя, неабходная ранняя дыягностыка захворвання і імунізацыя вялікіх груп папуляцый для папярэджання выбухаў хваробы[2]. Пасля інфікавання праводзіцца сімптаматычнае лячэнне, адсутнічаюць эфектыўныя сродкі супраць віруса[2]. Сярод асоб з сур'ёзным захворваннем смяротнасць складае палову выпадкаў ва ўмовах адсутнасці лячэння[2].

Эпідэміялогія і гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Жоўтая ліхаманка штогод выклікае 200 000 выпадкаў інфікавання і 30 000 смерцяў[2], амаль 90 % адбываецца ў Афрыцы[4]. Прыблізна мільярд чалавек жыве ў рэгіёне, дзе распаўсюджана гэтая хвароба[2]. Яна часта сустракаецца ў трапічных рэгіёнах Паўднёвай Амерыкі і Афрыкі, але не ў Азіі[5][2]. З 1980-х гг. колькасць выпадкаў захворвання жоўтай ліхаманкай павялічваецца[6][2]. Мяркуецца, што гэта выклікана наступнымі прычынамі: наяўнасць імунітэту ў меншай колькасці людзей, рост гарадскога насельніцтва, актыўнае перамяшчэнне насельніцтва і змена клімату[2]. Хвароба паходзіць з Афрыкі, адкуль яна распаўсюдзілася на Паўднёвую Амерыку праз гандаль рабамі ў XVII стагоддзі[1]. З XVII ст. некалькі вялікіх выбухаў захворвання адбылося ў Амерыцы, Афрыцы і Еўропе[1]. У XVIII і XIX стст. жоўтая ліхаманка лічылася адной з найбольш небяспечных інфекцыйных хвароб[1]. Вірус жоўтай ліхаманкі быў першым адкрытым вірусам чалавека[3].

Зноскі

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Oldstone, Michael (2009). Viruses, Plagues, and History: Past, Present and Future. Oxford University Press. pp. 102–4. ISBN 9780199758494. http://books.google.com/books?id=2XbHXUVY65gC&pg=PA103. 
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 2,12 2,13 2,14 2,15 2,16 2,17 2,18 Yellow fever Fact sheet N°100. World Health Organization (May 2013). Праверана 23 лютага 2014.
  3. 3,0 3,1 Lindenbach, B. D., et al. (2007). "Flaviviridae: The Viruses and Their Replication". in Knipe, D. M. and P. M. Howley. (eds.). Fields Virology (5th ed.). Philadelphia, PA: Lippincott Williams & Wilkins. p. 1101. ISBN 0-7817606-0-7. 
  4. 4,0 4,1 Tolle MA (April 2009). "Mosquito-borne diseases". Curr Probl Pediatr Adolesc Health Care 39 (4): 97–140. doi:10.1016/j.cppeds.2009.01.001. PMID 19327647. 
  5. CDC Yellow Fever. Праверана 12 снежня 2012.
  6. Barrett AD, Higgs S (2007). "Yellow fever: a disease that has yet to be conquered". Annu. Rev. Entomol. 52: 209–29. doi:10.1146/annurev.ento.52.110405.091454. PMID 16913829.