Жыткавіцкі раён

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Жыткавіцкі раён
Герб
Coat of Arms of Žytkavičy, Belarus.svg
Краіна

Flag of Belarus.svg Беларусь

Уваходзіць у

Гомельская вобласць

Адміністрацыйны цэнтр

Жыткавічы

Афіцыйныя мовы

Родная мова: беларуская 82,94 %, руская 15,12 %
Размаўляюць дома: беларуская 52,12 %, руская 43,81 %[1]

Насельніцтва (2009)

40 838 чал,[1] (8-е месца)

Шчыльнасць

14,0 чал./км² (11-е месца)

Нацыянальны склад

беларусы — 95,1 %,
рускія — 2,7 %,
украінцы — 1,09 %,
іншыя — 1,11 %[1]

Плошча

2 916,27[2] км²
(2-е месца)

Вышыня
над узроўнем мора
 • Найвышэйшы пункт



 184,1 м

Жыткавіцкі раён на карце

Афіцыйны сайт
Commons-logo.svg Жыткавіцкі раён на Вікісховішчы

Жыткавіцкі раён — раён у складзе Гомельскай вобласці. Мяжуе з Петрыкаўскім, Лельчыцкім раёнамі Гомельскай вобласці, Столінскім і Лунінецкім Брэсцкай вобласці, а таксама Любанскім і Салігорскім Мінскай вобласці. Яго працягласць з поўначы на поўдзень 82,5 км, з захаду на ўсход — 71,5 км. Плошча 2 916,27 км².

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Утвораны 17 ліпеня 1924 г. з адміністрацыйным цэнтрам у мястэчку Жыткавічы Мазырскай акругі. З 20 лютага 1938 г. па 8 студзеня 1954 г. уваходзіў у склад Палескай вобласці БССР. У 1954 г. увайшоў у склад Гомельскай вобласці. Сучасныя межы раён набыў у першай палове 60-х гг. XX ст., калі праводзілася ўзбуйненне раёнаў і абласцей БССР. У 1960 г. да раёна былі далучаны Ленінскі сельсавет Ленінскага раёна Брэсцкай вобласці і Мілевіцкі сельсавет Старобінскага раёна Мінскай вобласці, а ў 1962 г. — сельсаветы ліквідаванага Тураўскага раёна (Азяранскі, Верасніцкі, Перароўскі, Рычоўскі) і г.п. Тураў. 20 студзеня 1996 г. горад Жыткавічы і Жыткавіцкі раён былі аб'яднаны ў адну адміністрацыйна-тэрытарыяльную адзінку.

Геаграфія[правіць | правіць зыходнік]

56 % тэрыторыі займае лес з перавагай хваёвых і чорнаальховых драўняных парод, 14 % — рэкі, азёры і штучныя вадаёмы, балоты, 24,1 % — сельскагаспадарчыя ўгоддзі. Праз тэрыторыю раёна працякае галоўная водная артэрыя беларускага Палесся — рака Прыпяць з прытокамі Случ, Сцвіга, Скрыпіца, Навуць. На тэрыторыі раёна знаходзіцца шмат азёр: Чырвонае (самае буйное возера Палесся), Белае, Найда, Вусцечына і іншыя. У раёне размешчаны Нацыянальны парк «Прыпяцкі», частка дзяржаўнага ландшафтнага заказніка «Сярэдняя Прыпяць», заказнік «Тураўскі луг», Жыткавіцкі і Ленінскі паляўнічыя заказнікі.

Геалогія[правіць | правіць зыходнік]

У тэктанічных адносінах цэнтральная частка раёна прымеркавана да Мікашэвіцка-Жыткавіцкага выступу, паўночная і паўднёвая — да Прыпяцкага прагіну. Зверху залягаюць пароды чацвярцічнага ўзросту магутнасцю 10—15 м, месцамі да 60—70 м, ніжэй неагенавыя і палеагенавыя 10—70 м, мелавыя адклады трапляюцца на поўначы і поўдні раёна, каменнавугальныя і дэвонскія пашыраны больш, але таксама толькі на поўначы (700—1000 м) і поўдні (да 2000 м). На ўсходзе раёна ў адкладах верхняга дэвону вылучаюцца дзве саляносныя тоўшчы. У падэшве платформавага чахла верхнепратэразойскія адклады магутнасцю да 450 м. Пад платформавым чахлом на глыбіні 11—150 м на выступе і 1000—4000 м і больш ва ўпадзіне залягаюць пароды крышталічнага фундамента. 15 радовішчаў торфу з агульнымі запасамі 126 млн т (найбуйнейшыя Булеў Мох і часткова Межч, Ржышча-Ліпкі, Смалярня, Рудня-Грэбень), 3 радовішчы глін для грубай керамікі з агульнымі запасамі 587 тыс. м³, Жыткавіцкае радовішча будаўнічага каменю, Жыткавіцкае радовішча бурага вугалю, Тураўскае радовішча гаручых сланцаў, Бярэзінскае, Дзедаўскае, Людзяневіцкае радовішчы кааліну з агульнымі запасамі 17,7 млн т.

Насельніцтва[правіць | правіць зыходнік]

У раёне налічваецца 109 населеных пунктаў, з іх 2 горада — Жыткавічы і Тураў. Усяго ў раёне (на студзень 2013 г.) Пражывае 38,3 тыс. чалавек. У горадзе Жыткавічы пражывае 15,8 тыс., горадзе Тураў — 2,8 тыс., у сельскай мясцовасці — 19700 чалавек.

1971 — 60,0 тыс.
2008 — 43,7 тыс.
2014 — 37,7 тыс.

Адукацыя і культура[правіць | правіць зыходнік]

На тэрыторыі раёна працуюць 21 сярэдняя і 7 базавых школ. Сетка ўстаноў культуры Жыкавіцкага раёна ўключае 52 клубных і 39 бібліятэчных устаноў, 3 школы мастацтваў, 1 дзіцячую музычную школу, Тураўскі краязнаўчы музей. Культурнае абслугоўванне маланаселеных пунктаў раёна забяспечваюць 2 аўтаклуба.

Вядомыя асобы[правіць | правіць зыходнік]

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]