Зайсанскі раён

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Зайсанскі раён
каз.: Зайсан ауданы
Краіна Казахстан
Статус раён
Уваходзіць у Усходне-Казахстанскую вобласць
Уключае

1 горад раённага падначалення

8 сельскіх акруг
Адміністрацыйны цэнтр Зайсан
Дата ўтварэння 3 верасня 1928 года
Кіраўнік Касымжанаў Цямірбек Жумакулавіч[1]
Насельніцтва (2016)
37 940[2] (4-е месца)
Нацыянальны склад

казахі (96,93%)


рускія (2,26%)[2]
Плошча 10 500 км²
Зайсанскі раён на карце
Зайсанскі раён, карце
Часавы пояс UTC+6
Паштовыя індэксы 070700—070709[3]
Код аўтам. нумароў F, 16
Афіцыйны сайт

Зайсанский раён (каз.: Зайсан ауданы) — раён на паўднёвым усходзе Усходне-Казахстанскай вобласці ў Казахстане. Адміністрацыйны цэнтр раёна — горад Зайсан.

Геаграфія[правіць | правіць зыходнік]

Зайсанскі раён займае паўднёва-ўсходнюю частку тэрыторыі вобласці. На захадзе раён мяжуе з Тарбагатайскім раёнам, на поўначы — з Куршымскім раёнам (мяжа праходзіць па Чорнаму Іртышу і возеру Зайсан), на поўдні і ўсходзе — з Сіньцзян-Уйгурскім аўтаномным раёнам Кітая.

Вялікая частка раёна размешчана ў Зайсанскай і Шылікцінскай западзінах, якія ўяўляюць сабой шырокі міжгорны прагін. Менш за палову тэрыторыі раёна носіць горны характар. Горы цягнуцца ў шыротным кірунку, займаючы ўсю паўднёвую частку раёна і прадстаўлены хрыбтамі Саура і Манырак. Хрыбет Саўра размешчаны ў паўднёва-ўсходняй частцы тэрыторыі раёна. Вышэйшыя кропкі Саурскага хрыбта, гары Музтау («ледзяная гара»), дасягаюць 3500-3816 м, з якіх спускаюцца невялікія ледавікі. Па кірунку да паўночна-захад вышыні паступова зніжаюцца да 1500-1800 м[4].

Клімат раёна — рэзка кантынентальны , з вялікімі сутачнымі амплітуда тэмпературы паветра. Па кліматычным умовам тэрыторыя раёна адносіцца да пустэльна-стэпавы сухі і альпійскай тундравай-лугавы зонах. Лета сухое і гарачае, зіма маласнежная і суровая. Сярэднегадавая колькасць ападкаў — 281 мм. Сярэднегадавая тэмпература паветра — -4°С. Абсалютны мінімум тэмпературы прыпадае на студзень — -50°С, абсалютны максімум на ліпень — 46°С. Працягласць безмарознага перыяду 130—150 дзён. Снежны пакроў усталёўваецца ў другой палове лістапада, сыходзіць у першых чыслах красавіка. Сярэдняя вышыня снежнага покрыва да канца зімы дасягае 20-30 см, з ваганнем у асобныя гады ад 5 да 40 см.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Зайсанскі раён у складзе Сяміпалацінскай вобласці ўтвораны 17 студзеня 1928 года з Сталінскай, частак Дарственай, Нор-Зайсанскай і Тарбатагайскай валасцей Зайсанскага павета.

17 снежня 1930 года акружное дзяленне ў Казахскай АССР скасавана, усе раёны перададзены ў прамое дачыненне рэспубліканскім уладам[5].

10 сакавіка 1932 года раён увайшоў у склад Усходне-Казакскай (с 31 студзеня 1935 года — Усходне-Казакстанскай, с 1936 года — Усходне-Казахстанскай) вобласці[6].

16 кастрычніка 1939 года ў склад зноў утворанага Маркакольскага раёна перададзены 6 сельсаветаў[7].

25 кастрычніка 1957 года ў склад раёна перададзена тэрыторыя скасаванага Тарбагатайскага раёна[8].

11 чэрвеня 1959 года Тарбагатайскі раён адноўлены[9].

2 студзеня 1963 года на базе Зайсанскага і Тарбагатайскага раёнаў утвораны Зайсанскі сельскі раён[10].

31 снежня 1964 года Тарбагатайскі раён адноўлены[11].

Насельніцтва[правіць | правіць зыходнік]

Нацыянальны склад (на 1 студзеня 2016 года):

Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел[правіць | правіць зыходнік]

У склад раёна ўваходзяць 1 гарадская адміністрацыя і 8 сельскіх акруг, у  якіх знаходзіцца 36 сельскіх населеных пунктаў.

Зноскі

  1. Аким района. Официальный сайт акима Зайсанского района. Праверана 29 лістапада 2017.
  2. 2,0 2,1 Численность населения Республики Казахстан по отдельным этносам на начало 2016 года. Комитет по статистике Министерства национальной экономики Республики Казахстан. Праверана 14 верасня 2016.
  3. Почтовые индексы Казахстана
  4. Зайсанский район. Государственный архив Восточно-Казахстанской области и его филиалы. Праверана 29 лістапада 2017.
  5. Справочник по административно-территориальному делению Казахстана (август 1920 — декабрь 1936) / Базанова Ф. Н.. — Алма-Ата: Архивное управление МВД Казахской ССР, 1959. — С. 212—213. — 288 с. — 1 500 экз.
  6. Справочник по административно-территориальному делению Казахстана (август 1920 — декабрь 1936) / Базанова Ф. Н.. — Алма-Ата: Архивное управление МВД Казахской ССР, 1959. — С. 225. — 288 с. — 1 500 экз.
  7. Государственный архив Восточно-Казахстанской области, ф. 752, оп. 2, д. 147, л. 1.
  8. Сборник законов Казахской ССР и указов Президиума Верховного Совета Казахской ССР. 1938—1957 гг., с. 605.
  9. Ведомости Верховного Совета Казахской ССР, 1959 г., №24, с. 379.
  10. Ведомости Верховного Совета Казахской ССР, 1963 г., №12, с. 272.
  11. Ведомости Верховного Совета Казахской ССР, 1965 г., №2, с. 44.