Закон Сэя
Закон Сэя (англ.: Say's law, таксама вядомы як закон рынкаў Сэя) — эканамічны прынцып, сфармуляваны французскім эканамістам Жанам-Батыстам Сэем (фр.: Jean-Baptiste Say) у пачатку XIX стагоддзя. Сутнасць гэтага закона часта перадаецца фразай: «прапанова стварае ўласны попыт» (фр.: l'offre crée sa propre demande).
Сутнасць
[правіць | правіць зыходнік]Закон Сэя сцвярджае, што кожная вытворчасць тавару або паслугі стварае прыбытак, які можа быць выкарыстаны для пакупкі іншых тавараў або паслуг. Такім чынам, агульны ўзровень вытворчасці вызначае агульны ўзровень попыту ў эканоміцы. У адпаведнасці з гэтым законам, немагчыма працяглае агульнае перанасычэнне рынку або працяглы недахоп попыту, бо кожны продаж стварае адпаведны попыт на іншыя тавары.
Паходжанне
[правіць | правіць зыходнік]Жан-Батыст Сэй выклаў асновы свайго падыходу ў працы Traité d'économie politique (1803), дзе крытыкаваў меркантылізм і абараняў ідэю свабоднага рынку. Паводле Сэя, ключавым механізмам развіцця эканомікі з'яўляецца вытворчасць, а не назапашванне грошай або дзяржаўнае рэгуляванне.
Крытыка
[правіць | правіць зыходнік]Закон Сэя доўгі час быў асновай класічнай эканамічнай думкі, але ў XX стагоддзі ён быў востра раскрытыкаваны Джонам Мейнардам Кейнсам. У сваёй працы The General Theory of Employment, Interest and Money (1936) Кейнс сцвярджаў, што сукупны попыт можа быць недастатковым, і што эканоміка можа знаходзіцца ў стане працяглай беспрацоўя і недавыкарыстання рэсурсаў. Паводле Кейнса, закон Сэя не дзейнічае ва ўмовах крызісу, калі людзі схільныя захоўваць грошы, а не выдаткоўваць іх, што зніжае агульны попыт.
Уплыў і сучаснае выкарыстанне
[правіць | правіць зыходнік]Хоць закон Сэя ў яго арыгінальнай форме лічыцца спрошчаным і не цалкам дакладным у сучаснай эканамічнай навуцы, ён усё яшчэ ўплывае на дыскусіі, асабліва ў рамках неакласічнай і аўстрыйскай школ эканамічнай думкі. У сучасных дэбатах паміж прыхільнікамі дзяржаўнага рэгулявання і вольнага рынку закон Сэя часта цытуецца як абгрунтаванне першаснасці вытворчасці і прапановы ў стымуляванні росту.
Гл. таксама
[правіць | правіць зыходнік]Літаратура
[правіць | правіць зыходнік]- Say, Jean-Baptiste. A Treatise on Political Economy (1803)
- Keynes, John Maynard. The General Theory of Employment, Interest and Money (1936)
- Sowell, Thomas. Say's Law: An Historical Analysis (1972)
