Залатая Агада

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Golden haggadah - scenes from genesis - BL Add.27210, f.2v.jpg
Залатая Агада. 1320
Дадатковыя рукапісы[d]
(інв. Add. MS 27210)
Commons-logo.svg Выявы на Вікісховішчы
Фоліа 4v. Правая верхняя сцэна: Лот і яго дочкі ўцякаюць з Садома; уверсе злева: ахвяра Ісаака; справа справа: Якаў і Ісаў; злева ўнізе: лесвіца Якава.
Сцэны з Выходу (фоліа 14v). Верхняя правая сцэна: дзясятая пошасць са смерцю першародных егіпцян; уверсе злева: яўрэі, якія пакідаюць Егіпет; унізе справа: армія фараона; унізе злева: яўрэі толькі што перайшлі Чырвонае мора, якое зачыняецца і топіць войска фараона[1]
Генеральная ўборка дома да Песаха (фоліа 15r:3).

Залатая Агада — ілюмінаваны яўрэйскі рукапіс, які, верагодна, быў зроблены ў Каталоніі ў другой чвэрці XIV стагоддзя[2]. Гэта пасхальная Агада(руск.) бел. (הגדה של פסח), якая з’яўляецца выдатным творам сефардскага мастацтва(ісп.) бел..

Серыя з 56 мініяцюр, задуманых як апавядальныя сцэны, якія маюць фоны з залатых лістоў, характарызуе гэтую Агаду(руск.) бел. як адзіны рукапіс; [3] з-за гэтых залатых лістоў твор звычайна называюць «Залатой Агадай»[2].

Рукапіс захоўваецца ў Брытанскай бібліятэцы (Лондан), дзе ён каталагізаваны пад назвай «Add. MS. 27210»[4].

Паходжанне і характарыстыка рукапісу[правіць | правіць зыходнік]

Сярод ілюстраваных рукапісаў на іўрыце, і нават сярод усіх існуючых Агадаў, Залатая Агада лічыцца адной з самых выдатных і паходзіць з сярэдневяковага Княства Каталонія(руск.) бел.[2].

Мініяцюрны рукапіс на іўрыце, які належыць сефардскаму мастацтву(ісп.) бел., «Залатая Агада», верагодна, быў створаны ў Барселоне каля 1320 года[5].

Залатая Агада была зроблена для багатай яўрэйска-іспанскай сям’і. Як і любая кніга на іўрыце, рукапіс адкрываецца па гадзіннікавай стрэлцы, гэта значыць, пачынаючы з таго, што ў кнізе на раманскай мове будзе задняй вокладкай.

Іўрыцкі тэкст Залатой Агады быў напісаны на пергаментных старонках з выкарыстаннем спецыяльна сефардскай каліграфіі[6].

Згодна з тытульным надпісам на іўрыце, які рукапіс мае на франтыспісе, поўная яго назва — Seder haggadah shel Pesach (סדר הגדה של פסח), што азначае «Парадак пераказу пра Песах»[7].

Зноскі

  1. Add. MS. 27210, f. 14v.
  2. 2,0 2,1 2,2 «Sacred Texts: Golden Haggadah», Bilbioteca Británica, Gran Bretaña (consultado 1 de junio de 2015).
  3. Ejemplos de páginas doradas a la hoja en la Hagadá de 1320:
  4. Londres, Biblioteca Británica, Add. MS. 27210.
  5. «Turning the Pages: The Golden Haggadah», versión virtual de la Hagadá Dorada, Biblioteca Británica, Londres (consultado 2 de junio de 2015).
  6. Cada folio de la Hagadá Dorada es leído desde arriba hacia abajo y derecha a izquierda.
  7. Fol. 2r. El frontispicio en cuestión fue realizado en las postrimerías del siglo VII.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Bezalel Narkiss, The Golden Haggadah: A Fourteenth-century Illuminated Hebrew Manuscript in the British Museum, Londres: British Museum, 1970 (англ.) 
  • Joseph Gutmann(ням.) бел., Hebrew Manuscript Painting, Londres: Chato & Windus, 1979 (англ.) 
  • Bezalel Narkiss, The Golden Haggadah, Londres: British Library, 1997 (англ.) 
  • Katrin Kogman-Appel(ням.) бел., «Die Modelle des Exoduszyklus der Goldenen Haggada (London, British Library, Add. 27210)», en: Judentum — Ausblicke und Einsichten: Festgabe für Kurt Schubert, ed. Clemens Thoma(англ.) бел., Günter Stemberger(чэшск.) бел. y Johann Maier, Fráncfort: P. Lang, 1993, pp. 269-99 (ням.) 
  • Marc Michael Epstein(англ.) бел., The Medieval Haggadah: Art, Narrative, and Religious Imagination, New Haven: Yale University Press, 2011 (англ.) 

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]