Звон (1919)

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Газета «Звон», №13 (фрагмент)

«Звон» — штодзённая палітычна-эканамічная і літаратурная газета. Выдавалася з 25.8 да 19.10.1919 у Мінску на беларускай мове ва ўмовах польскай акупацыі.

Рэдактар Я. (Іадвіга, Ядвіга) Луцэвіч. Подпіс № 1—5 «Рэдактар-выдавец І. Луцэвіч» даў падставу некаторым даследчыкам (А. Лойка, Ю. Туронак) сцвярджаць, што рэдактарам «3вону» быў Я. Купала (Іван Луцэвіч). Паводле звестак аддзела нацыянальнасцей і друку Грамадзянскага ўпраўлення ўсходніх земляў (31.8.1919, Варшава), газетай кіраваў «кансорцыум» у складзе Я. Лёсіка, Ю. Фарботкі, А. Прушынскага (А. Гаруна), М. Касцевіча (М. Краўцова).[1]

Матэрыялы газеты прасякнуты ідэяй адбудовы беларускай дзяржаўнасці, адраджэння гаспадаркі і культуры.[1] У рэдакцыйным праграмным артыкуле «Нашае заданне» (№1) падкрэслівалася неабходнасць адбудовы «свае ўласнае Беларускае дзяржавы, свайго роднага беларускага Гаспадарства», стварэння беларускага войска, якое б аб'яднала беларускія землі, а затым Устаноўчы Сойм выявіў бы волю народа. Рэдакцыя звярнулася да польскай дэмакратыі з заклікам адмовіцца ад экспансіянісцкіх планаў у адносінах да Беларусі і прызнаць за беларускім народам права на самастойнае існаванне. Распрацоўвала канкрэтную праграму дзяржаўнага будаўніцтва і ўзаемаадносін з суседзямі: пра плебісцыт на Беларусі (№3, 4), «Вільня — сталіца Беларусі» (№10), «Незалежная Беларусь і Расія» (№15), «Незалежная Беларусь і Польшча» (№17), «Унія ці федэрацыя з Польшчаю» (№22), Я.Купалы «Адбудова Беларусі» (№27) і інш. Змясціла зварот Ю. Пілсудскага да насельніцтва былога Вялікага Княства Літоўскага ад 22.4.1919 (№1), матэрыялы пра яго візіт у Мінск 19 верасня (№11, 12, 14, 17). Надрукавала «Кароткую гісторыю культурнага жыцця Беларусі» Я. Лёсіка (№2, 4, 5), некралог на І. Луцкевіча (№2), успаміны пра яго М. Краўцова і З. Бядулі (№6, 7). Шырока асвятляла барацьбу за стварэнне беларускай школы: у артыкулах «Не маюць прытулку» (№21) выказала рашучы пратэст у сувязі з захопам польскімі ўладамі памяшканняў беларускіх навучальных устаноў у Мінску, падкрэсліўшы, што беларусам пакінулі адно толькі права — «пазіраць на жыццё іншых і моўчкі сціскаць кулакі, распаляючы ў сэрцы помсту».

Газета мела рубрыкі «Беларуская хроніка», «Мінскія навіны», «Беларускі тэатр» і інш. На яе старонках упершыню пабачылі свет вершы Я. Купалы («Беларускія сыны», «3 павяўшай славы», «Паўстань», «Мая навука», «Паэта і цэнзар», «Наша гаспадарка» і інш.), творы В. Адамовіча, В. Бруевіча, З. Бядулі, М. Краўцова, Я. Лёсіка, С. Рак-Міхайлоўскага, Ю. Фарботкі, М. Чарота і інш.

У крыніцах савецкага часу сцвярджаецца, што газета друкавала матэрыялы паланафільскага кірунку, выступала за ўваходжанне Беларусі ў склад Польшчы.[2][3]

Пераемніцай выдання стала газета «Беларусь».

Зноскі

  1. 1,0 1,1 ЭГБ. Т. 3. С. 432
  2. Турук, с.67
  3. БелСЭ, Т.4. с.546.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Скалабан В. «Звон» // ЭГБ ў 6 т. Т. 3. Мн., 1996.