Кагальны роў

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Схіл Кагальнага рову. Стан у чэрвені 2018 года.

Кагальны роў — верхняя частка яра ў цэнтральнай частцы Гомеля, якая ўтварае рэчышча ручая Гамяюк, аддзелена ад астатняй часткі яра вуліцай Пралятарскай. Цяпер выглядае як зарослая мелкім кустоўем і травой нізіна.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Як паказваюць раскопкі, у X—XII стагоддзях на левым беразе ручая Гамяюк існавала сядзіба мясцовага феадала. Таксама ў наваколлях яра размяшчаўся пасад старажытнага Гомеля. Як мяркуе гомельскі археолаг Алег Макушнікаў, частка гэтага паселішча была заселена гарадской беднатой[1]. Пасля татара-мангольскага уварвання, жыццё тут замерла, і як паказваюць археалагічныя раскопкі, пачало адраджацца толькі ў XVIII—XIX стагоддзях[2]. Ад таго, што яго засяліў «кагал» — замкнёная самакіравальная абшчына яўрэяў, і ўзнікла яго назва «Кагальны роў»[1].

У пачатку XX стагоддзя Кагальны роў выглядаў як тры вялікія яры паміж сучаснымі вуліцамі Пралетарскай, праспектам Леніна, Інтэрнацыянальнай, і якія трохі не даходзілі да вуліцы Гагарына. З гэтых вуліц у роў вяло некалькі ўваходаў. Паміж ярамі знаходзіўся чыгуналіцейны і машынабудаўнічы завод Фруміна і сыноў, дзе працавлі 16 рабочых[1]. З-за панаваўшай тут антысанітарыі і адсутнасці каналізацыі тут адбываліся ўспышкі халеры і тыфу[2].

У час рэвалюцыіі 1905—1907 гг. тут праходзілі мітынгі, існавала майстэрня па вырабу бомбаў. У 1918 годзе, падчас нямецкай акупацыі Гомеля, на тэрыторыі Кагальнага рова адбыўся з'езд партызанаў і падпольшчыкаў Палесся, арганізаваны Гомельскім рэўкомам[2].

У 1950 годзе галоўны архітэктар Гомеля Чарнышоў прадставіў новы Генеральны план развіцця горада, які заклаў асновы яго сучаснага аблічча. У Кагальным рове планавалі стварыць Цэнтральны гарадскі стадыён, відавочна, выкарыстаўшы яго натуральныя схілы як трыбуны. На 38 гектараў, перашагнуўшы вуліцу Пралетарскую, пашыраўся парк Луначарскага. Але гэтыя планы не былі рэалізаваны[2].

Большая частка Кагальнага рову была забудавана новымі карпусамі Станкабудаўнічага завода імя Кірава. Замест стадыёна ў 1961 годзе быў пабудаваны Палац спорту. Не сталі засыпаць толькі самую глыбокую частку Кагальнага рову[2].

Зноскі

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Гомель. Энциклопедический справочник. Мн.: БелСэ, 1991. — 521 с.