Кадмій

Запыт «Cd» перанакіроўваецца сюды; гл. таксама іншыя значэнні.

← Серабро  ·  Індый → Цынк ↑ 48 Cd Кадмій ↓ Ртуць Перыядычная сістэма элементаў 48Cd
Вонкавы выгляд простага рэчыва
Мяккі коўкі серабрыста-шэры метал
Уласцівасці атама
Атамны нумар	48
Сімвал	Cd
Група, перыяд, блок	12, 5, d
Тып элемента	Пераходныя металы
Атамная маса	112,411 а. а. м. (г/моль)
Электронная канфігурацыя	[Kr] 4d10 5s2
Радыус атама	154 пм
Кавалентны радыус	148 пм
Іонны радыус	(+2e) 97 пм
Электраадмоўнасць	1,69
Электродны патэнцыял	−0,403
Ступені акіслення	2
Энергія іанізацыі	1-я: 867,2 (8,99) кДж/моль
Тэрмадынамічныя ўласцівасці простага рэчыва
Шчыльнасць	8,65 г/см³
Тэмпература плаўлення	594,1 K
Тэмпература кіпення	1 038 K
Цеплыня плаўлення	6,11 кДж/моль
Цеплыня выпарэння	59,1 кДж/моль
Малярная цеплаёмістасць	26,0 Дж/(K·моль)
Малярны аб’ём	13,1 см³/моль
Крышталічная структура простага рэчыва
Структура рашоткі	гексаганальная
Параметры рашоткі	a=2,979 c=5,618 Å
Суадносіны c/a	1,886
Тэмпература Дэбая	209 K
Іншыя характарыстыкі
Цеплаправоднасць	96,9 Вт/(м·К)

48	Кадмій
Cd 112,411
4d105s²

Кадмій (лац.: Cadmium) Cd — хімічны элемент II групы перыядычнай сістэмы; атамны нумар 48. Метал серабрыста-белага колеру з сіневатым адлівам.

Прыродны кадмій складаецца з 8 стабільных ізатопаў з атамнымі нумарамі 106, 108, 110—114.

Прыродныя крыніцы

У свабодным выглядзе ў прыродзе не сустракаецца. Мінералы — грынакіт CdS, мантэпаніт CdO, атавіт CdCO₃— надзвычай рэдкія. Практычна заўсёды ўтрымліваецца разам з цынкам у поліметалічных рудах. Атрымліваецца як пабочны прадукт пры перапрацоўцы цынкавых, свінцова-цынкавых і медна-цынкавых руд.

Асноўныя вытворцы — Кітай, Паўднёвая Карэя, Японія.

Прымяненне

У асноўным кадмій ідзе на пакрыццё дэталей (кадміраванне) аўтамабіляў, танкаў, самалётаў, караблёў, паверхня якіх пастаянна падвяргаецца ўздзеянню агрэсіўнага асяроддзя.

Кадмій дадаецца пры вырабе кантактнага (тралейбуснага) дроту для павышэння ўстойлівасці супраць сцірання токапрыёмнікамі.

Вялікая колькасць кадмію ідзе на выраб адмоўных пласцін электрычных акумулятараў (найбольш вядомы — акумулятар нікелева-кадміевы).

З ізатопу кадмію ¹¹³Cd, які валодае каласальнай здольнасцю паглынаць цеплавыя нейтроны, робяць аварыйныя стрыжні для атамных рэактараў.

Сульфід CdS і селенід CdSe валодаюць паўправадніковымі ўласцівасцямі.

Літаратура

• Бердоносов С. С. Кадмий // Физическая энциклопедия. Т. 2. Добротность — Магнитооптика / Гл. ред. А. М. Прохоров. — М.: Советская энциклопедия, 1990. — Т. 2. — 702 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-85270-061-4. (руск.)