Камандуючыя франтамі ў гады Вялікай Айчыннай вайны

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search

Кама́ндуючыя во́йскамі франто́ў — вышэйшыя савецкія военачальнікі, якія кіравалі аператыўна-стратэгічнымі аб’яднаннямі войскаў у абарончых і наступальных аперацыях Вялікай Айчыннай вайны.

У спіс уключаныя ўсе генералы, якія пастаянна або часова выконвалі пасаду камандуючага фронтам. 9 ваеначальнікаў з ліку прадстаўленых у спісе загінулі ў час вайны. У табліцы яны выдзелены шэрым колерам . 7 чалавек загінулі або памерлі ад раненняў, атрыманых у баі, адзін быў рэпрэсаваны (Д. Р. Паўлаў) і адзін пакончыў з сабой, каб пазбегнуць палону (М. Р. Яфрэмаў). Спіс падзелены на две часткі, у кожнай з якіх прозвішчы ідуць у алфавітным парадку.

Камандуючыя наземнымі франтамі[правіць | правіць зыходнік]

Імя Выява Гады жыцця Пасада і званне перад пачаткам вайны Фронт Найбуйнейшыя бітвы і аперацыі
Іосіф Радзівонавіч Апанасенка[1] Iosif Apanasenko.jpg 1890—1943 Камандуючы Далёкаўсходнім фронтам, генерал арміі Далёкаўсходні фронт (14 студзеня 1941 года — 25 красавіка 1943 года)
Павел Арцём’евіч Арцем’еў 1897—1979 Начальнік Упраўлення аператыўных войскаў НКУС, генерал-лейтэнант Фронт Мажайскай лініі абароны (18 ліпеня — 30 ліпеня 1941 года)

Маскоўскі рэзервовы фронт (9 кастрычніка — 12 кастрычніка 1941 года)

Бітва за Маскву
Іван Аляксандравіч Багданаў[2] Ivan Bogdanov c. 1940.jpg 1897—1942 Начальнік аддзела баявой падрыхтоўкі Галоўнага ўпраўлення пагранічных войскаў і ўнутраных войскаў НКУС Беларускай ССР[3], генерал-лейтэнант Фронт рэзервовых армій (14 ліпеня — 25 ліпеня 1941 года)
Hero of the Soviet Union medal.pngHero of the Soviet Union medal.png Іван Хрыстафоравіч Баграмян Баграмян Иван Христофорович.jpg 1897—1982 Начальнік аператыўнага аддзела штаба Кіеўскай асобай ваеннай акругі, палкоўнік 1-ы Прыбалтыйскі фронт (лістапад 1943 года — люты 1945 года)

3-ці Беларускі фронт (з 19 красавіка 1945 года да канца вайны)

Беларуская наступальная аперацыя, Прыбалтыйская наступальная аперацыя, Усходне-Пруская наступальная аперацыя
Герой Савецкага СаюзаГерой Савецкага СаюзаГерой Савецкага Саюза Сямён Міхайлавіч Будзённы SM-Budyonny-01.jpg 1883—1973 1-ы намеснік Наркама абароны СССР, маршал Савецкага Саюза Рэзервовы фронт (верасень — кастрычнік 1941 года)

Паўночна-Каўказскі фронт (май — жнівень 1942 года)

Бітва за Маскву, Бітва за Каўказ
Герой Савецкага СаюзаГерой Савецкага Саюза Аляксандр Міхайлавіч Васілеўскі Vasilevskiy A M.png 1895—1977 Намеснік начальніка Аператыўнага ўпраўлення Генеральнага штаба РСЧА, генерал-маёр 3-ці Беларускі (люты — красавік 1945 года) Усходне-Пруская наступальная аперацыя
Герой Савецкага Саюза Мікалай Фёдаравіч Ватуцін[4] Николай Ватутин, 1943 год.jpg 1901—1944 Начальнік Аператыўнага ўпраўлення Генеральнага штаба РСЧА, генерал-лейтэнант Варонежскі (14 ліпеня — 24 кастрычніка 1942 года)

Паўднёва-Заходні фронт (25 кастрычніка 1942 года — сакавік 1943 года)
Варонежскі (сакавік — 20 кастрычніка 1943 года)
1-ы Украінскі (20 кастрычніка 1943 года — 29 лютага 1944 года)

Сталінградская бітва, Курская бітва, Бітва за Дняпро, Кіеўская наступальная аперацыя
Герой Савецкага СаюзаГерой Савецкага СаюзаHero of Socialist Labor medal.svg Клімент Яфрэмавіч Варашылаў Kliment Voroshilov.jpg 1881—1969 Старшыня Камітэта абароны пры Савеце Народных Камісараў СССР, маршал Савецкага Саюза Ленінградскі (5 — сярэдзіна верасня 1941 года[5]) Кінгісепска-Лужская абарончая аперацыя
Герой Савецкага Саюза Леанід Аляксандравіч Говараў Marshal of the USSR 1977 CPA 4679.jpg 1897—1955 Начальнік Ваеннай акадэміі імя Ф. Э. Дзяржынскага, генерал-маёр артылерыі Ленінградскі (чэрвень 1942 года — май 1945 года)

2-гі Прыбалтыйскі (люты — сакавік 1945 года)

Сінявінская наступальная аперацыя, Аперацыя «Іскра», Выбаргска-Петразаводская наступальная аперацыя, Прыбалтыйская наступальная аперацыя
Піліп Іванавіч Голікаў Golikov FI.jpg 1900—1980 Начальнік ГРУ, генерал-лейтэнант Бранскі (красавік — ліпень 1942 года)

Варонежскі (кастрычнік 1942 года — сакавік 1943 года)

Варонежска-Варашылаўградская аперацыя, Варонежска-Харкаўская наступальная аперацыя
Герой Савецкага Саюза Васіль Мікалаевіч Гордаў Vasily Gordov.jpg 1896—1950 Начальнік штаба Прыволжскай ваеннай акругі, генерал-маёр Сталінградскі (23 ліпеня — 12 жніўня 1942 года) Абарончыя аперацыі ў пачатковай фазе Сталінградскай бітвы
Герой Савецкага СаюзаГерой Савецкага СаюзаГерой Савецкага СаюзаГерой Савецкага Саюза Георгій Канстанцінавіч Жукаў Zhukov-LIFE-1944-1945.jpg 1896—1974 Начальнік Генеральнага штаба РСЧА, генерал арміі Рэзервовы (жнівень — верасень 1941 года)

Ленінградскі (сярэдзіна верасня — кастрычнік 1941 года)
Заходні (кастрычнік 1941 года — жнівень 1942 года)
1-ы Украінскі (сакавік — май 1944 года)
1-ы Беларускі (с лістапада 1944 года до конца войны)

Смаленская бітва, Ельнінская наступальная аперацыя, абарона Ленінграда, бітва за Маскву, Вісла-Одэрская наступальная аперацыя, Берлінская наступальная аперацыя
Георгій Фёдаравіч Захараў Georgy Zakharov.jpg 1897—1957 Начальнік штаба Уральскай ваеннай акругі[6], генерал-маёр Бранскі (кастрычнік — лістапад 1941 года)

2-гі Беларускі (чэрвень — лістапад 1944 года)

Арлоўска-Бранская аперацыя, Аперацыя «Баграціён»
Міхаіл Пракопавіч Кавалёў 1897—1967 Камандуючы войскамі Забайкальскай ваеннай акругі, генерал-лейтэнант Забайкальскі (ліпень 1941 года — ліпень 1945 года)
Дзмітрый Цімафеевіч Казлоў Crimean Front commander Lt Gen Dmitry Kozlov.jpg 1896—1967 Камандуючы Закаўказскай ваеннай акругай, генерал-лейтэнант Закаўказскі (жнівень — снежань 1941 года)

Каўказскі (30 снежня 1941 года — 28 студзеня 1942 года)
Крымскі (28 студзеня — 19 мая 1942 года)

Керчанска-Феадасійская дэсантная аперацыя, Керчанская абарончая аперацыя
Фёдар Якаўлевіч Касценка[7] 1896—1942 Камандуючы 26-й арміяй, генерал-лейтэнант Паўднёва-Заходні (18 снежня 1941 года — красавік 1942 года) Барвенкава-Лазаўская аперацыя
Герой Савецкага Саюза Міхаіл Пятровіч Кірпанос[8] Mikhail Petrovich Kirponos.jpg 1892—1941 Камандуючы Кіеўскай Асобай ваеннай акругай, генерал-палкоўнік Паўднёва-Заходні (чэрвень — верасень 1941 года) Бітва за Дубна-Луцк-Броды, Кіеўская абарончая аперацыя
Герой Савецкага СаюзаГерой Савецкага Саюза Іван Сцяпанавіч Конеў Ivan Konev 1945.jpg 1897—1973 Камандуючы войскамі Паўночна-Каўказскай ваеннай акругі, генерал-лейтэнант Заходні (верасень — кастрычнік 1941 года)

Калінінскі (кастрычнік 1941 года — жнівень 1942 года)
Заходні (жнівень 1942 года — люты 1943 года)
Паўночна-Заходні (сакавік — чэрвень 1943 года)
Стэпавы (9 ліпеня — 20 кастрычніка 1943 года)
2-і Украінскі (кастрычнік 1943 года — май 1944 года)
1-ы Украінскі (з мая 1944 года да канца вайны)

Бітва за Маскву, Ржэўская бітва, Курская бітва, бітва за Дняпро, Корсунь-Шаўчэнкаўская аперацыя, Львоўска-Сандамірская наступальная аперацыя, Вісла-Одэрская наступальная аперацыя, Берлінская наступальная аперацыя, Пражская наступальная аперацыя
Фёдар Ісідаравіч Кузняцоў 1898—1961 Камандуючы Прыбалтыйскай асобай ваеннай акругай, генерал-палкоўнік Паўночна-Заходні (22 чэрвеня — 30 чэрвеня 1941 года)

Цэнтральны (26 ліпеня — 7 жніўня 1941 года)

Прыбалтыйская абарончая аперацыя, Смаленская бітва
Герой Савецкага Саюза Павел Аляксеевіч Курачкін Pavel Kurochkin 1.jpg 1900—1989 Камандуючы войскамі Арлоўскай ваеннай акругі[9], генерал-лейтэнант Паўночна-Заходні (жнівень 1941 года — кастрычнік 1942 года і чэрвень — лістапад 1943 года)

2-гі Беларускі (люты — 5 красавіка 1944 года)

Абарона Ленінграда, Тарапецка-Холмская аперацыя, Дзямянская наступальная аперацыя 1942 года, Палеская аперацыя
Герой Савецкага СаюзаГерой Савецкага Саюза Радзівон Якаўлевіч Маліноўскі 1973 CPA 4285.jpg 1898—1967 Камандзір 48-га стралковага корпуса, генерал-маёр Паўднёвы (снежань 1941 года — ліпень 1942 года, люты — сакавік 1943 года)

Паўднёва-Заходні (сакавік — 20 кастрычніка 1943 года)
3-і Украінскі (20 кастрычніка 1943 года — май 1944 года)
2-і Украінскі (з мая 1944 года да канца Вялікай Айчыннай вайны)
Забайкальскі[10] (ліпень — кастрычнік 1945 года)

Варонежска-Варашылаўградская аперацыя, Барвенкава-Лазаўская аперацыя, Харкаўская бітва 1942 года, Бітва за Каўказ, Бітва за Дняпро, Яска-Кішынёўская наступальная аперацыя, Будапешцкая аперацыя, Венская наступальная аперацыя, Маньчжурская наступальная аперацыя
Герой Савецкага Саюза Іван Іванавіч Масленнікаў Maslennikov II.jpg 1900—1954 Намеснік наркама ўнутраных спраў СССР, генерал-лейтэнант Паўночна-Каўказскі (24 студзеня — май 1943 года)

3-ці Прыбалтыйскі (з красавіка 1944 года да канца вайны)

Бітва за Каўказ, Пскоўска-Астроўская аперацыя, Прыбалтыйская наступальная аперацыя
Герой Савецкага Саюза Кірыл Апанасавіч Мерацкоў Marshal of the USSR 1977 CPA 4703.jpg 1897—1968 Намеснік наркама абароны СССР, генерал арміі Волхаўскі (17 снежня 1941 года — 23 красавіка 1942 года і 9 чэрвеня 1942 года — люты 1944 года)

Карэльскі (люты — лістапад 1944 года)
1-ы Далёкаўсходні (5 жніўня — 1 кастрычніка 1945 года)

Сінявінская наступальная аперацыя, аперацыя «Іскра», Наўгародска-Лужская наступальная аперацыя, Петсама-Кіркенеская аперацыя, Маньчжурская наступальная аперацыя
Герой Савецкага Саюза Маркіян Міхайлавіч Папоў Markian Popov.jpg 1902—1969 Камандуючы войскамі Ленінградскай ваеннай акругі, генерал-лейтэнант Паўночны (24 чэрвеня — 23 жніўня 1941 года)

Ленінградскі (27 жніўня — верасень 1941 года)
Бранскі (чэрвень — кастрычнік 1943 года)
Прыбалтыйскі (10 кастрычніка — 20 кастрычніка 1943 года)

Абарона Запаляр’я, абарона Ленінграда, Курская бітва
Герой Савецкага Саюза Дзмітрый Рыгоравіч Паўлаў[11] Дмитрий Григорьевич Павлов.jpg 1897—1941 Камандуючы Заходняй асобай ваеннай акругай, генерал арміі Заходні (22 чэрвеня — 30 чэрвеня 1941 года) Беластоцка-Мінская бітва
Максім Аляксеевіч Пуркаеў Bundesarchiv Bild 183-2004-1104-500, General Purkajew.jpg 1894—1953 Начальнік штаба Кіеўскай асобай ваеннай акругі, генерал-лейтэнант Калінінскі (жнівень 1942 года — красавік 1943 года)

Далёкаўсходні (красавік 1943 года — 5 жніўня 1945 года)
2-гі Далёкаўсходні (5 жніўня — 1 кастрычніка 1945 года)

Вялікалуцкая аперацыя, Ржэўска-Вяземская аперацыя, Маньчжурская наступальная аперацыя
Герой Савецкага Саюза Іван Яфімавіч Пятроў 1896—1958 Камандзір 27-га механізаванага корпуса, генерал-маёр Паўночна-Каўказскі (май — лістапад 1943 года)

2-гі Беларускі (красавік — чэрвень 1944 года)
4-ы Украінскі (жнівень 1944 года — сакавік 1945 года)

Бітва за Каўказ, Усходне-Карпацкая аперацыя
Герой Савецкага Саюза Міхаіл Пятровіч Пятроў[12] Mikhail Р. Petrov.jpg 1898—1941 Камандзір 17-га механізаванага корпуса, генерал-маёр Бранскі (7—10 кастрычніка 1941 года) Арлоўска-Бранская абарончая аперацыя
Дзмітрый Іванавіч Рабышаў Dmitry Ryabyshev.jpg 1894—1985 Камандзір 8-га механізаванага корпуса, генерал-лейтэнант Паўднёвы (жнівень — кастрычнік 1941 года) Абарончыя аперацыі на Паўднёвым фронце ў жніўні — кастрычніку 1941 гады
Герой Савецкага СаюзаГерой Савецкага Саюза Канстанцін Ксавер’евіч Ракасоўскі Konstanty Rokossowski, 1945.jpg 1896—1968 Камандзір 9-га механізаванага корпуса, генерал-маёр Бранскі (ліпень — верасень 1942 года)

Данскі (30 верасня 1942 года — 15 лютага 1943 года)
Цэнтральны (15 лютага — 20 кастрычніка 1943 года)
Беларускі (20 кастрычніка 1943 года — 24 лютага 1944 года)
1-ы Беларускі (24 лютага — лістапад 1944 года)
2-гі Беларускі (з лістапада 1944 года да канца вайны)

Сталінградская бітва, Курская бітва, Бітва за Дняпро, Беларуская наступальная аперацыя, Усходне-Пруская наступальная аперацыя, Берлінская наступальная аперацыя
Макс Андрэевіч Рэйтэр Max Reyter.jpg 1886—1950 Намеснік камандуючага войскамі Паўночна-Каўказскай ваеннай акругі, генерал-лейтэнант Бранскі (верасень 1942 года — сакавік 1943 года)

Рэзервовы (12 сакавіка — 23 сакавіка 1943 года)
Курскі (23 сакавіка — 27 сакавіка 1943 года)
Арлоўскі (27 сакавіка — 28 сакавіка 1943 года)
Бранскі (28 сакавіка — чэрвень 1943 года)

Варонежска-Касторненская аперацыя
Пётр Пятровіч Сабеннікаў Peter Sobennikov.jpg 1894—1960 Камандуючы 8-й арміяй, генерал-маёр Паўночна-Заходні (3 ліпеня — жнівень 1941 года) Баявыя дзеянні на подступах да Ленінграда ў ліпені — жніўні 1941 года
Герой Савецкага Саюза Васіль Данілавіч Сакалоўскі Vasil Danilavich Sakalouski - 1941 AD.jpg 1897—1968 Намеснік начальніка Генеральнага штаба РСЧА, генерал-лейтэнант Заходні (люты 1943 года — красавік 1944 года) Курская бітва, Смаленская наступальная аперацыя
Герой Савецкага Саюза Фёдар Іванавіч Талбухін 1974 CPA 4358.jpg 1894—1949 Начальнік штаба Закаўказскай ваеннай акругі, генерал-маёр Паўднёвы (сакавік — 20 кастрычніка 1943 года)

4-ы Украінскі (20 кастрычніка 1943 года — 31 мая 1944 года)
3-і Украінскі (з мая 1944 года да канца вайны)

Бітва за Дняпро, Данбаская аперацыя, Нікопальска-Крыварожская наступальная аперацыя, Крымская наступальная аперацыя, Яска-Кішынёўская, Бялградская, Будапешцкая, Венская наступальныя аперацыя, Балатонская абарончая аперацыя
Валяр’ян Аляксандравіч Фралоў 1895—1961 Камандуючы 14-й арміяй, генерал-лейтэнант Карэльскі (верасень 1941 года — люты 1944 года) Абарона Запаляр’я
Герой Савецкага Саюза Іван Іванавіч Фядзюнінскі Ivan Fedyuninsky.jpg 1900—1977 Камандзір 15-га стралковага корпуса, палкоўнік Ленінградскі (кастрычнік 1941 года) Сінявінская наступальная аперацыя
Міхаіл Сямёнавіч Хозін Michail Sjemjonovič Chosin.jpg 1896—1979 Начальнік Ваеннай акадэміі імя М. В. Фрунзе, генерал-лейтэнант Ленінградскі (27 кастрычніка 1941 года — чэрвень 1942 года) Ціхвінская наступальная і Ціхвінская абарончая аперацыі, Любанская наступальная аперацыя
Герой Савецкага СаюзаГерой Савецкага Саюза Сямён Канстанцінавіч Цімашэнка Маршал Тимошенко 1940 01.jpg 1895—1970 Народны камісар абароны СССР, маршал Савецкага Саюза Заходні (2—19 ліпеня і 30 ліпеня — 12 верасня 1941 года)[13]

Паўднёва-Заходні (30 верасня — 18 снежня 1941 года[14] і 8 красавіка — 12 ліпеня 1942 года)
Сталінградскі (12 ліпеня — 23 ліпеня 1942 года)
Паўночна-Заходні (кастрычнік 1942 года — сакавік 1943 года)

Смаленская бітва, Харкаўская бітва 1942 года, Варонежска-Варашылаўградская аперацыя
Герой Савецкага Саюза Іван Уладзіміравіч Цюленеў RUSMARKA-1979.jpg 1892—1978 Камандуючы войскамі Маскоўскай ваеннай акругі, генерал арміі Паўднёвы (чэрвень — жнівень 1941 года)

Закаўказскі (май 1942 года — ліпень 1945 года)

Бітва за Каўказ
Герой Савецкага СаюзаГерой Савецкага Саюза Іван Данілавіч Чарняхоўскі[15] Иван Черняховский 1943-01.jpg 1906—1945 Камандзір 28-й танкавай дывізіі, палкоўнік[16] Заходні (красавік 1944 года)

3-ці Беларускі (красавік 1944 года — люты 1945 года)

Беларуская наступальная аперацыя, Усходне-Пруская наступальная аперацыя
Герой Савецкага Саюза Нікандр Яўлампіевіч Чыбісаў Nikandr Chibisov.jpg 1892—1959 Камандуючы войскамі Адэскай ваеннай акругі[17], генерал-лейтэнант Бранскі (7—13 ліпеня 1942 года)
Якаў Цімафеевіч Чэрэвічэнка Yakov Cherevichenko.jpg 1894—1976 Камандуючы 9-й арміяй[18], генерал-палкоўнік Паўднёвы (кастрычнік — снежань 1941 года)

Бранскі (24 снежня 1941 года — красавік 1942 года)

Растоўская аперацыя, Бітва за Маскву
Герой Савецкага Саюза Андрэй Іванавіч Яроменка Андрей Иванович Ерёменко.jpg 1892—1970 21 чэрвеня 1941 года здаў камандаванне 1-й асобнай Чырванасцяжнай арміяй, генерал-лейтэнант[19] Заходні (30 чэрвеня — 2 ліпеня 1941 года і 19—29 ліпеня 1941 года)

Бранскі (жнівень — кастрычнік 1941 года)
Паўднёва-Усходні (жнівень — верасень 1942 года)
Сталінградскі (верасень — снежань 1942 года)
Паўднёвы (студзень — люты 1943 года)
Калінінскі (красавік — кастрычнік 1943 года)
1-ы Прыбалтыйскі (кастрычнік — лістапад 1943 года)
2-гі Прыбалтыйскі (красавік 1944 года — люты 1945 года)
4-ы Украінскі (с сакавіка 1945 года да канца вайны)

Смаленская бітва, Бітва за Маскву, Сталінградская бітва, Бітва за Каўказ, Смаленская наступальная аперацыя, Прыбалтыйская наступальная аперацыя, Мараўска-Астраўская наступальная аперацыя, Пражская наступальная аперацыя
Герой Расійскай Федэрацыі Міхаіл Рыгоравіч Яфрэмаў[20] Efremov - military instructor.jpg 1897—1942 1-ы намеснік генерал-інспектара пяхоты РСЧА, генерал-лейтэнант Цэнтральны (7 жніўня — конец жніўня 1941 года) Смаленская бітва

Камандуючыя франтамі супрацьпаветранай абароны (СПА)[правіць | правіць зыходнік]

Імя Партрэт Гады жыцця Пасада і званне на пачатак вайны Фронт Найбуйнейшыя бітвы і аперацыі
Міхаіл Сцяпанавіч Грамадзін 1899—1962 Камандуючы Маскоўскай зонай СПА, генерал-маёр Заходні фронт СПА (29 чэрвеня 1943 года — 29 сакавіка 1944 года)

Паўночны фронт СПА (29 сакавіка — 24 снежня 1944 года)
Цэнтральны фронт СПА (з 24 снежня 1944 года да канца вайны)

Пётр Емяльянавіч Гудыменка 1898—1953 Камандзір 3-га корпуса СПА Закаўказскі фронт СПА (з 29 сакавіка 1944 года да канца вайны)
Данііл Арсенцевіч Жураўлёў 1900—1974 Камандзір 1-га корпуса СПА Маскоўскі фронт СПА (5 красавіка 1942 года — 29 чэрвеня 1943 года)

Заходні фронт СПА (з 24 снежня 1944 года да канца вайны)

Гаўрыіл Савельевіч Зашыхін 1898—1950 Начальнік СПА Чырванасцяжнага Балтыйскага флоту Усходні фронт СПА (чэрвень 1943 года — 29 сакавіка 1944 года)

Паўднёвы фронт СПА (29 сакавіка — 24 снежня 1944 года)
Паўднёва-Заходні фронт СПА (з 24 снежня 1944 года да канца вайны)

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

  1. І. Р. Апанасенка смяротна паранены 5 жніўня 1943 года.
  2. І. А. Багданаў быў цяжка паранены пры выхадзе з акружэння і памёр 22 ліпеня 1942 году.
  3. Па іншых дадзеных, перад вайной І. А. Багданаў займаў пасаду Начальніка Упраўлення пагранічных войскаў НКУС Беларускай ССР.
  4. М. Ф. Ватуцін быў смяротна паранены 29 лютага 1944 года.
  5. Розныя крыніцы называюць розныя даты перадачы камандавання Ленінградскім фронтам ад К. Я. Варашылава Г. К. Жукаву: 10, 12, 13, 14 верасня 1941 года.
  6. Па іншых дадзеных, Г. Ф. Захараў — начальнік штаба 22-й арміі.
  7. Ф. Я. Касценка загінуў у акружэнні 26 мая 1942 года.
  8. М. П. Кірпанос загінуў у баі 20 верасня 1941 года.
  9. Командный и начальствующий состав Красной Армии в 1940-1941 гг.: Структура и кадры центрального аппарата НКО СССР, военных округов и общевойсковых армий: Документы и материалы / Под ред. В. Н. Кузеленкова. — М.-СПб.:, 2005. — 272 с. — 1000 экз. — ISBN 5-94381-137-0.
  10. Падчас савецка-японскай вайны 1945 года.
  11. Дз. Р. Паўлаў абвінавачаны ў баязлівасці і бяздзейнасці. Расстраляны 22 ліпеня 1941 года. Рэабілітаваны пасмяротна ў 1956 годзе.
  12. М. П. Пятроў загінуў у баі 10 кастрычніка 1941 года.
  13. Адначасова з 10 ліпеня па 10 верасня 1941 года С. К. Цімашэнка быў галоўнакамандуючым войскамі Заходняга кірунку.
  14. З 13 верасня 1941 года па 21 чэрвеня 1942 года С. К. Цімашэнка быў галоўнакамандуючым войскамі Паўднёва-Заходняга кірунку.
  15. І. Д. Чарняхоўскі смяротна паранены ў выніку артабстрэлу 18 лютага 1945 года.
  16. У 1939 годзе ён стаў падпалкоўнікам, а да пачатку вайны 35-гадовы палкоўнік Чарняхоўскі быў камандзірам танкавай дывізіі.
  17. Великая Отечественная. Командармы. Военный биографический словарь / Под общей ред. М. Г. Вожакина. — М.; Жуковский: Кучково поле, 2005. — С. 258. — ISBN 5-86090-113-5.
  18. Па іншых дадзеных, камандуючы войскамі Адэскай ваеннай акругі.
  19. Ерёменко А. И. В начале войны. — М.: Наука, 1965
  20. М. Р. Яфрэмаў скончыў жыццё самагубствам, каб пазбегнуць палону 19 красавіка 1942 года.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]