Канут Русецкі

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Канут Русецкі
Фатаграфія
К. Русецкі. Аўтапартрэт, паміж 18311840
Дата нараджэння: 10 лютага 1800(1800-02-10)
Месца нараджэння:
Дата смерці: 21 жніўня 1860(1860-08-21)[1] (60 гадоў)
Месца смерці:
Месца пахавання:
Грамадзянства:
Дзеці: Баляслаў Русецкі
Род дзейнасці: мастак
Жанр: партрэт і пейзаж
Вучоба:
Стыль: пераходны ад класіцызму да рамантызму
Уплыў на: Альфрэд Ромер, Вікенцій Леапольд Сляндзінскі
Commons-logo.svg Працы на Вікісховішчы

Канут Русецкі (польск.: Kanuty Rusiecki, руск.: Канут Иванович Русецкий; 20 студзеня 1801, Сцебякі каля Панявежа — 21 жніўня 1860, Вільня) — беларуска-польска-літоўскі мастак.

Жыццяпіс[правіць | правіць зыходнік]

магіла К. Русецкага

Нарадзіўся ў збяднелай шляхецкай сям'і віленскага суддзі Яна Русецкага і Тэрэзы з Рамановічаў. Першапачатковую адукацыю атрымаў у бернардынскай школе ў Трашкунах (1809—1815). У 1816 годзе пачаў вучобу ў Віленскім універсітэце — спачатку на факультэце права, таксама вучыўся архітэктуры на фізіка-матэматычным факультэце. У 1818 паступіў у школу мастацтваў пад кіраўніцтвам Яна Рустэма і з гэтага часу прысвяціў сябе мастацтву. Займаўся таксама скульптурай у Казіміра Ельскага. Дэбютаваў на першай выставе вытанчаных мастацтваў у Вільні (1820). Падчас вучобы ва ўніверсітэце быў звязаны з філаматамі. Пазней вучыўся ў Парыжы (фр.: E'cole des Beaux-Arts, 1821—1822) і з 1823 г. у Рыме ў Акадэміі Святога Лукі. Падчас вучобы ў Рыме, быў нефармальным лідарам мясцовых польскіх артыстаў, першым прадставіў праграму польскага рамантычнага мастацтва. Вярнуўшыся ў Вільню ў 1831 годзе, даваў прыватныя ўрокі малявання. У 1834 г. стаў настаўнікам у віленскім дваранскім пансіёне пры гімназіі, пазней у Дваранскім інстытуце. У яго класе атрымалі першыя ўрокі выяўленчага мастацтва Альберт Жамет, Альфрэд Ромер, Тадэвуш Гарэцкі, Ян Зянкевіч, Вікенцій Леапольд Сляндзінскі. Быў жанаты на Антаніне Чарвінскай, меў пецярых дзяцей — Ганну, Баляслава, Тадэвуша, Міхала і Праспера. Пахаваны на Бернардынскіх могілках у Зарэччы ў Вільні.[2]

Творчасць[правіць | правіць зыходнік]

Пісаў карціны на рэлігійныя тэмы, пейзажы і акварэльныя партрэты. Таксама капіраваў італьянскія палотны, паўтараў мастакоў італьянскага Рэнесансу. Падчас вучобы за мяжой пісаў творы з міфалагічнымі і рэлігійнымі матывамі, партрэты, рымскія пейзажы. У сваіх карцінах выкарыстоўваў выразны малюнак і гладкую паверхню.[2]

Аўтар твораў «Італьянец, які ўсміхаецца» (1823), «Клятва карбанарыяў» (1826), «Уцёкі ў Егіпет» (1828), аўтапартрэта, партрэта сына Баляслава (1843), «Жняя» і «Партрэт бацькі» (1845), «Літоўка з вербамі» (1847), «Літоўская рыбачка» (1856), «Млын Патоцкага ў Поплавах» (1855), «Селянін з венікамі» (1851) і інш. 330 твораў захоўваецца ў Літоўскім мастацкім музеі і экспануецца ў Вільнюскай мастацкай галерэі. У кафедральным саборы св. Станіслава і св. Уладзіслава ў Вільнюсе знаходзяцца тры вялікіх карціны Русецкага — «Звеставанне Найсвяцейшай Багародзіцы», «Уцёкі ў Егіпет», «Таемная вячэра» (1855). Падчас консервацыйных работ у 1927 высвятлілася, што цяперашнія скрыжаваныя далоні выявы Божай Маці Вострабрамскай з'яўляюцца вынікам панаўлення абраза, выкананага К. Русецкім.[2]

Пасля смерці мастака яго сын Баляслаў захаваў майстэрню, а ў 1913 годзе перадаў творы бацькі ў віленскі музей. Невядомы лёс большай часткі вялікіх карцін з прыватных калекцый, а таксама раскіданых па літоўскіх касцёлах твораў. Па меркаванні Владаса Дрэмы, аўтара біяграфіі мастака, знікла значная частка твораў Русецкага ці, прынамсі, лёс шматлікіх твораў невядомы.[2]

Літоўка з вербамі[правіць | правіць зыходнік]

Памеры 34х45 см. Дзяўчына, паводле некаторых меркаванняў — беларуска ў нацыянальным строі з «пальмамі віленскімі» на фоне віленскага касцёла св. Міхала, карціна набытая І. Луцкевічам для Беларускага музея (у інвентары жывапісу музея № 89). К. Русецкі неаднойчы рабіў яе копіі, адна з іх знаходзілася ў Таварыстве сяброў навук, яшчэ адна належала Ю. Курнатоўскаму. Падчас перадачы фондаў Беларускага музея ў Мінск у 1950-я карціна засталася ў Вільнюсе.[3]

Зноскі

  1. Kanuty Rusiecki // Benezit Dictionary of Artists — 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7, 978-0-19-989991-3 Праверана 9 кастрычніка 2017.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Kasperavičienė Audronė, Surwiło Jerzy…
  3. Лабачэўская В. …

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Kasperavičienė Audronė, Surwiło Jerzy. Przechadzki po Wilnie. Zarzecze. Cmentarz Bernardyński. — Wilno: Efekt, 1997. — С. 58—59. — 132 с.
  • Календарыюм // «Czasopis». № 07-08'2005.
  • Лабачэўская В. Віленскія пальмы // Наша вера № 1'1999.