Касцёл Святога Мікалая (Вільнюс)

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Славутасць
Касцёл Святога Мікалая
Mikalojus Church.jpg
54°40′41,78″ пн. ш. 25°16′58,17″ у. д.HGЯO
Краіна Flag of Lithuania.svg Літва
Месцазнаходжанне
Канфесія каталіцтва
Епархія Архідыяцэзія Вільнюса
Архітэктурны стыль гатычная архітэктура
Дата заснавання XIV ст.
Будаўніцтва 13821387 гады
Матэрыял цэгла
Сайт mikalojus.lt
Лагатып Вікісховішча Касцёл Святога Мікалая на Вікісховішчы

Касцёл Святога Мікалая — рымска-каталіцкі парафіяльны касцёл у Вільнюсе. Помнік гатычнай архітэктуры з элементамі раманскага стылю, а таксама барока і класіцызму. Адзін з самых старажытных касцёлаў Літвы. З’яўляецца культавым месцам для літоўскага культурнага і грамадскага жыцця[1]. Комплекс касцёла і агароджы ўключаны ў Рэгістр культурных каштоўнасцей Літоўскай Рэспублікі (код 749[2]), ахоўваецца дзяржавай як аб’ект нацыянальнага значэння. Размяшчаецца ў Старым горадзе на вуліцы Швянта Мікалаяўс (Святога Мікалая), 4 (Šv. Mikalojaus g. 4). Набажэнствы адбываюцца на літоўскай мове.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Заснаваны ў першай палове XIV ст. ганзейскімі купцамі і рамеснікамі, якіх запрасіў у 1322 годзе вялікі князь Гедзімін. Першапачаткова быў драўляны, у актах Віленскай дыяцэзіі за 1387 год адзначана, што касцёл у гэты час быў капліцай, побач з якой знаходзіліся могілкі. Напэўна, у 13821387 гадах узведзены мураваны будынак на сродкі рыжскага купца Гануля, віленскага намесніка Ягайлы, які падараваў храм з багатымі наданнямі францысканскаму кляштару на Пясках у Вільні[3].

Гатычныя скляпенні

У працэсе рамонту 1514 года інтэр'ер храма перакрылі гатычнымі скляпеннямі, а таксама, напэўна, упрыгожылі фрэскамі. У час вайны Расіі з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў значна пашкоджаны. Пры аднаўленні павялічаны ў шырыню вокны, для асвятлення паддашка зроблены вокны круглай формы ў заходнім франтоне, паменшаны ў вышыню контрфорсы. У 1744 і 1749 гадах касцёл моцна пацярпеў ад пажараў. У час рамонту над уваходам узведзены мураваныя хоры, з паўночнага боку да прэсбітэрыя прыбудавана вежа-званіца, першы ярус якой прыстасаваны пад сакрыстыю[3].

Галоўны фасад касцёла Святога Мікалая ў 1836 годзе

У час вайны 1812 года войскі Напалеона ператварылі касцёл у склад. У 1819 годзе адноўлены на сродкі прыхаджан. У 1845 годзе царскія ўлады зачынілі францысканскі кляштар і касцёл Святога Мікалая застаўся без дагляду. У другой палове XIX ст. належаў прыходу касцёла Cв. Яна. У 1895 годзе распрацаваны праект яго перабудовы (арх. Е. Вернер), але быў ажыццёўлены часткова: да паўночнага фасада вежы прыбудавана капліца, гзымс і адхоны акон атынкаваны і пабелены[3].

У 1921 годзе польскія ўлады дазволілі беларусам праводзіць у касцёле набажэнствы. У міжваенны час (да 1939 года) тут служылі беларускія ксяндзы Адам Станкевіч, Вінцэнт Гадлеўскі, Казімір Стэповіч, Язэп Германовіч і інш. Набажэнствы на беларускай мове карысталіся папулярнасцю сярод беларусаў Вільні і вучняў Віленскай беларускай гімназіі[1].

У 19551956 і 1974 гадах адрамантаваны. У 19881889 гадах Інстытутам рэстаўрацыі і кансервацыі помнікаў праведзена рэканструкцыя храма пад кіраўніцтвам архітэктара Э. Пірліса[3].

Архітэктура[правіць | правіць зыходнік]

Франтон прыступкавай формы
Бакавы фасад

Помнік — 3-нефавае 4-слуповае зальнае збудаванне з кароткім прэсбітэрыем, які заканчваецца шматграннай апсідай. Да паўночнай сцяны вімы прымыкае вежа-званіца і капліца. Агульныя памеры 27 х 13 м. Тарцовыя фасады завяршаюцца франтонамі, якія першапачаткова мелі прыступкавую форму. У храм вядуць 3 уваходы: з боку галоўнага і бакавых фасадаў. Сцены ўзведзены ў тэхніцы гатычнай муроўкі, умацаваны контрфорсамі. Асноўная дэкаратыўная аздоба фасадаў — плоскія тынкаваныя стральчатыя і паўцыркульныя нішы. Касцёл — помнік гатычнай архітэктуры з элементамі раманскага стылю, а таксама барока і класіцызму[3].

У касцёле тры алтары. У галоўным алтары крыж і чатыры статуі Святога Хрыстафора, Святой Тэрэзы, Святой Клары і Святога Іосіфа з Немаўлём паміж калонамі працы скульптара Рафала Яхімовіча. У левым алтары абраз Святога Мікалая са статуямі Святога Казіміра і Святога Георгія паміж калонамі. У правым алтары барэльеф Маці Божай Смуткуючай.

Помнік Вітаўту

У 1930 годзе намаганнямі віленскіх літоўцаў у касцёле быў пастаўлены манумент, прысвечаны 500-годдзю з дня смерці вялікага князя літоўскага Вітаўта Вялікага, створаны Рафалам Яхімовічам з бронзы і мармуру. У 1936 годзе помнік быў абнесены агароджай з двума мячамі, якія сімвалізуюць тыя, што былі прынесены крыжакамі Ягайлу перад Грунвальдскай бітвай.

Пасля Другой сусветнай вайны ў храме была адкрыта мемарыяльная пліта ў памяць пра пробашча касцёла ў 19241942 годах Крыступаса Чыбіраса. У сярэдняй нішы справа стаіць скульптура Святога Антонія.

Зноскі

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]