Касцёл Святога Яна Хрысціцеля (Камаі)

З пляцоўкі Вікіпедыя
(Пасля перасылкі з Касцёл Яна Хрысціцеля, Камаі)
Jump to navigation Jump to search
Рымска-каталіцкі касцёл
Касцёл Святога Яна Хрысціцеля
Касьцёл Сьвятога Яна Хрысьцiцеля, в. Камаі, foto 2 by futureal.jpg
55°03′37″ пн. ш. 26°36′19″ у. д.HGЯO
Краіна Беларусь
Аграгарадок Камаі
Канфесія каталіцтва
Епархія Віцебская дыяцэзія
Тып будынка касцёл
Заснавальнік Ян Рудаміна-Дусяцкі
Будаўніцтва 16031606 гады
Статус Ахоўная шыльда гісторыка-культурнай каштоўнасці Рэспублікі Беларусь. Гісторыка-культурная каштоўнасць Беларусі, шыфр 212Г000593шыфр 212Г000593

Касцёл Святога Яна Хрысціцеля (Віцебская вобласць)
Касцёл Святога Яна Хрысціцеля
Касцёл Святога Яна Хрысціцеля

Касцёл Святога Яна Хрысціцеля — рымска-каталіцкі храм у Камаях, узведзены ў 1606. Аб'ект Дзяржаўнага спісу гістарычна-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Пабудаваны ў 16031606 гг. у мястэчку Камаі Ашмянскага павета (цяпер Пастаўскі раён). Заснаваны Янам Рудамінам-Дусяцкім. Акт фундацыі (1606 г.) падпісаны і Янам Хаецкім, дата пабудовы (1603 г.) названа ў інвентары XVIII ст. У стылявой трактоўцы касцёла спалучаны формы абарончага дойлідства, архітэктуры готыкі і рэнесансу. Спачатку меў падоўжна-восевую кампазіцыю, быў 3-нефавы, 4-слупавы, перакрываўся крыжовымі і зорчатымі скляпеннямі (зберагліся ў апсідзе). У 1643 годзе пры касцёле П. і М. Рудаміны заснавалі шпіталь. У сярэдзіне XVII ст. пасля пажару скляпенні абваліліся, слупы разабраны, асноўнае памяшканне перакрыта драўляным люстраным скляпеннем. Пасля адбудовы храм у 1673 г. быў кансэкраваны віленскім біскупам-суфраганам Мікалаем Слупскім.

У 1778 г. на сродкі Войнаў і Козелаў прыбудавана вялікая прамавугольная ў плане капліца з крыптай, перакрытай цыліндрычным скляпеннем з распалубкамі.

Архітэктура[правіць | правіць зыходнік]

Цяпер касцёл — мураваны 2-вежавы амаль квадратны ў плане храм з вялікай паўцыркульнай алтарнай апсідай, сакрыстыяй і хорамі над бабінцам. Дахі над асноўным аб'ёмам і капліцай 2-схільныя, над апсідай — конусападобны. Сцены (таўшчыня 2 м.) прарэзаны высокімі арачнымі аконнымі праёмамі, паглыбленымі ў нішах. Партал увахода са спічастым завяршэннем.

Галоўны фасад асноўнага аб'ёму завершаны трохвугольным шчытом, раскрапаваны ў верхняй частцы 4 плоскімі арачнымі нішамі з байніцамі, фланкіраваны 2 магутнымі цыліндрычнымі вежамі (вышыня 16, дыяметр 6 м) з байніцамі. Паўночная сцяна праёмаў не мае. Сцены дэкарыраваны тонкімі карнізамі, фасады капліцы — пілястрамі.

Інтэр'еры[правіць | правіць зыходнік]

Хрыстос і сірата, Альфрэд Ромер
Роспіс столі касцёла
Алтарная частка касцёла

У інтэр'еры асноўнага зала і капліца злучаны мураванымі лесвіцамі, размешчанымі паміж пілонаў. Апсіда адкрываецца ў асноўным памяшканне арачным праёмам. Усе скляпенні касцёла аздоблены размалёўкай у тэхніцы грызайль. У інтэр'еры арган канца XVIII ст., 4 разныя драўляныя алтары. Аснову цэнтральнага 2-яруснага алтара 2-й палове XVIII ст. складаюць 4 калоны карынфскага ордэра, паміж імі ў нішах — даўляныя паліхромныя скульптуры апосталаў Пятра і Паўла. Крапаваны карніз з разарваным франтонам аддзяляе 2-і ярус алтара, утвораны 2 калонамі, што абрамляюць абраз у 8-граннай разной пазалочанай раме. Алтар завершаны гарэльефнай кампазіцыяй з выявай Саваофа ў воблаках. Ордэрныя элементы алтара размаляваны пад ружовы мармур.

Ёсць здагадка, што роспіс храма выканана мастаком Альфрэдам Ромером. Яго сядзіба знаходзілася ў некалькіх кіламетрах адсюль у вёсцы Каралінава. Незадоўга да смерці Альфрэд Ромер падарыў касцёлу Яна Хрысціцеля свой твор «Ісус Хрыстос і сірата».[1]

Па восі вежы ўсталяваны 8-гранны слуп вышынёй больш за 17 м, у кожнае рабро якога, паступова падымаючыся ўверх, урэзаны прыступкі з тоўстых (да 7 см) плах, якія пашыраюцца па меры аддалення ад восі[2].

Да Камайскага касцёла належылі дзве капліцы: Шыльвы і Аляхнішкі.[3]

Абраз Маці Божай з дзіцем[правіць | правіць зыходнік]

Kamai.jpg

Алтарны абраз Маці Божай з дзіцем быў напісаны прыкладна ў 1610 г.[4] у Кракаве. Паводле інвентароў XVIII ст. абраз Маці Божай Чанстахоўскай у Камаях лічыцца цудатворным. У 1995 г. былі скрадзеныя вырабленыя з срэбра чаканныя шаты абраза, пасля чаго яна знаходзілася на рэстаўрацыі. Сёння абраз мае першапачатковы выгляд.

Цікавыя факты[правіць | правіць зыходнік]

Існуе меркаваенне, што ад касцёла меўся падземны ход да плябані і далей уніз да азярца і палаца Чаховічаў. Як сцвярджаюць жыхары вёскі Камаі, падчас пракладкі брукаванай дарогі Камаі-Гадуцішкі ля касцёла натрапілі на мураванае скляпенне падземнага ходу.[3]

Каля касцёла стаіць каменны крыж. Высечаны (XV—XVI ст.) з маналітнага граніту-валуна (вышыня 2,5 м, шырыня па гарызантальнай папярочыне — 1,88 м). Паверхня добра загладжаная і месцамі нават адпаліраваная. Разам з тым частка валуна знішчаная – яго намагаліся ўзарваць.[5]

Глядзіце таксама[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

Мястэчка на старых фатаздымках
Kamaji, Rynak. Камаі, Рынак (1878).jpg Kamaji, Rynak. Камаі, Рынак (F. Krauskopf, 1915).jpg Kamaji, Rynak. Камаі, Рынак (1917).jpg Kamaji. Камаі (1938).jpg
Касцёл. «Tygodnik Ilustrowany», 1878 Агульны выгляд Касцёл, 1917 Касцёл, 1930-я

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Чантурыя, У. Камайскі замак / Уладзімір Чантурыя // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя: У 2 тамах / Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) [і інш.]; Навуковыя кансультанты: Я. К. Анішчанка [і інш.]. Том 2: К — Я. — 2-е выданне. — Мн.: Беларуская энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2007. — С. 23 - 24.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]