Квантавая вадкасць

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search

Ква́нтавая ва́дкасць — вадкасць, уласцівасці якой вызначаюцца квантавымі эфектамі (захоўваннем вадкага стану да абсалютнага нуля тэмпературы, звышцякучасцю і іншым).

З рэальных вадкасцей толькі ізатопы гелію (3Не і 4Не) маюць уласцівасці квантавых вадкасцей, якія адкрыты і даследаваны П. Л. Капіцай у 1938 для вадкага 4Не.

Пры нізкіх тэмпературах квантавую вадкасць можна разглядаць як сукупнасць неўзаемадзейных элементарных узбуджэнняў (квазічасціц) з пэўнай залежнасцю энергіі ад імпульсу.

У адпаведнасці з цэлым ці паўцэлым значэннем спіна адрозніваюць бозе-вадкасці (напрыклад, вадкі 4Не, атамы якога маюць спін, роўны 0) і фермі-вадкасці (вадкі 3Не, спін 1/2). Уласцівасці фермі-вадкасці маюць электроны праводнасці[ru] ў нармальных (незвышправодных) металах і ядзерная матэрыя[en] ў нейтронных зорках (пульсарах).

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Квантавая вадкасць // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 8: Канто — Кулі / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1999. С. 208.
  • Квантовая жидкость — артыкул з Фізічнай энцыклапедыі в 5-ти томах. — М.: Советская энциклопедия. Главный редактор А. М. Прохоров. 1988.
  • Квантовая жидкость // Италия — Кваркуш. — М. : Советская энциклопедия, 1973. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров; 1969—1978).
  • Ландау Л. Д., Лифшиц Е. М. Статистическая физика. 2-е изд. М., 1964.
  • Абрикосов А. А., Халатников И. М. Теория ферми-жидкости // Успехи физических наук. 1958, т. 66, в. 2, с. 177.
  • Физика низких температур / Пер. с англ. М., 1959.
  • Пайнс Д., Нозьер Ф. Теория квантовых жидкостей / Пер. с англ. М., 1967.